Sfotografować to nie opublikować
W niemal wszystkich krajach zrobienie zdjęcia w miejscu publicznym nie jest samo w sobie bezprawne. Uregulowane jest rozpowszechnianie. Niektóre systemy wymagają osobnej zgody na każdy etap — jednej na utrwalenie, drugiej na publikację. Inne zajmują się tylko skutkiem i pytają, czy rozpowszechnienie narusza uzasadniony interes. Polska łączy oba podejścia: artykuł 81 prawa autorskiego wymaga zezwolenia osoby przedstawionej na rozpowszechnianie wizerunku, a Kodeks cywilny chroni wizerunek jako dobro osobiste. We wszystkich przypadkach zgoda na bycie sfotografowanym nie jest zgodą na publikację, a tym bardziej na publikację w innym kontekście.
Klasyczne wyjątki
Cztery sytuacje powtarzają się niemal wszędzie: osoba ilustrująca aktualne wydarzenie; osoba stanowiąca jedynie szczegół całości — miejsca lub sceny — bez bycia tematem zdjęcia; tłumy i zgromadzenia, gdzie nikt nie jest wyodrębniony; oraz osoby powszechnie znane w związku z pełnieniem funkcji publicznych. Odwrotnie, użycie komercyjne lub reklamowe wizerunku niemal zawsze wymaga zgody, nawet gdy samo zdjęcie było legalne.
Zdjęcia intymne: najwyraźniejsza zbieżność nowego prawa
To dziedzina, w której ustawodawstwa najbardziej się do siebie zbliżyły w ciągu kilku lat. Zasada, która stopniowo narzuca się wszędzie, mieści się w jednym zdaniu: zgoda na nagranie nie jest zgodą na udostępnienie. Kilka systemów zniosło wymóg udowodnienia zamiaru zaszkodzenia, trudny do wykazania i powodujący upadek oskarżeń; w Polsce już od 2010 roku artykuł 191a Kodeksu karnego karze utrwalanie i rozpowszechnianie wizerunku nagiej osoby bez jej zgody. Obrazy wytworzone lub zmodyfikowane sztucznie są dziś objęte prawem w rosnącej liczbie krajów, a na platformach ciążą obowiązki szybkiego usuwania.
Dzieci: kwestia najgorzej rozwiązana
Wizerunek małoletniego wymaga zgody osób sprawujących władzę rodzicielską, często obojga. Praktyczna trudność leży gdzie indziej: publikacja przez rodzica, szkołę, klub sportowy. Pisemna odmowa jest sprzeciwem i musi być uszanowana, a większość placówek ma formularz, którego brak podpisu równa się odmowie, a nie milczącej zgodzie.
Najpierw zgłosić, potem ścigać
Usunięcie uzyskane od platformy jest niemal zawsze szybsze niż orzeczenie sądu. Najpierw zrób zrzut całej strony z adresem, datą i nazwą konta, potem użyj formularza zgłoszenia, a dopiero potem wszczynaj postępowanie. W przypadku zdjęć intymnych systemy cyfrowych odcisków pozwalają blokować ponowne publikacje bez wysyłania komukolwiek samego zdjęcia.
Prawo kraj po kraju
Ramy prawne, formalności, terminy i koszty różnią się w poszczególnych krajach: obowiązujące przepisy, właściwy organ, rzeczywisty koszt skargi i pułapki, których należy unikać. Karty krajów serwisu zbierają, dla Polski i krajów polskiej emigracji, obowiązujące prawo i przydatne adresy.