Holandia, 18 milionów mieszkańców, liczy około 200 tysięcy zarejestrowanych Polaków — najliczniejszą grupę pracowników z nowych państw Unii — i ma jedno z najbardziej liberalnych praw rodzinnych świata: małżeństwo dla wszystkich od 2001 roku jako pierwszy kraj na świecie, związek rejestrowany od 1998, rozwód bez winy z powodu trwałego rozkładu, wspólna władza rodzicielska i obowiązkowy plan rodzicielski od 2009, aborcja do granicy przeżywalności bez okresu namysłu od 2023, ograniczona wspólność majątkowa od 2018, wiek zgody 16 lat i prawo karne seksualne oparte na zgodzie od 2024 roku.
Ubezpieczenie zdrowotne jest obowiązkowe i pokrywa antykoncepcję do 21 lat, aborcję i trzy próby in vitro; przemocą domową zajmują się tymczasowy zakaz zbliżania i Veilig Thuis (0800-2000); danych strzeże Autoriteit Persoonsgegevens. Polscy pracownicy sezonowi korzystają z punktów informacyjnych w języku polskim (Polskie Centrum Informacji). Źródła: wetten.overheid.nl, rijksoverheid.nl, rechtspraak.nl i CBS.
Związki partnerskie i konkubinat. Holandia zna trzy formy: zarejestrowany związek partnerski od 1998 roku, o skutkach prawie identycznych z małżeństwem; notarialną umowę o wspólnym życiu (samenlevingscontract), która reguluje tylko to, co w niej zapisano; oraz wspólne życie bez niczego, które ustawowo nie daje żadnego prawa — ani do spadku, ani do alimentów, ani do renty partnerskiej.
Ślub w Holandii możliwy od 18 lat bez wyjątków, po zgłoszeniu w gminie co najmniej dwa tygodnie wcześniej. Holandia była 1 kwietnia 2001 roku pierwszym krajem świata, który otworzył małżeństwo dla par tej samej płci; od 2018 roku małżonkowie żyją domyślnie w ograniczonej wspólności majątkowej. Ślub kościelny bez wcześniejszego ślubu cywilnego jest zakazany — inaczej niż w Polsce.
Rozwód w Holandii możliwy tylko przez sąd, z adwokatem, na jedynej podstawie trwałego rozkładu; z małoletnimi dziećmi obowiązkowy jest plan rodzicielski. Wspólny wniosek trwa kilka tygodni, jednostronny pół roku do roku. Alimenty na małżonka są od 2020 roku ograniczone do pięciu lat. Holenderski wyrok wpisuje się do polskiego USC bez postępowania o uznanie.
Adopcja. Holandia wygasza adopcję międzynarodową: od maja 2024 roku nie przyjmuje nowych wniosków i kończy tylko toczące się procedury. Adopcja krajowa pozostaje możliwa — kilkadziesiąt dzieci oddanych rocznie i przede wszystkim adopcje pasierbów — przez sąd, dla par dowolnej płci i osób samotnych, z różnicą wieku co najmniej 18 lat.
Holandia refunduje trzy próby IVF z ubezpieczenia podstawowego do 43. urodzin, także samotnym kobietom i parom lesbijskim. Dawcy od 2004 roku nie są anonimowi: dziecko może w wieku 16 lat poznać tożsamość dawcy. Macierzyństwo zastępcze jest dopuszczone bez zapłaty, w jednym ośrodku akademickim, a ustawa o pochodzeniu po macierzyństwie zastępczym leży w parlamencie.
Kto umiera w Holandii bez testamentu i pozostawia małżonka lub zarejestrowanego partnera, zostawia mu przez podział ustawowy wszystko: dzieci otrzymują wierzytelność pieniężną wymagalną dopiero przy śmierci partnera. Dzieci można wydziedziczyć, ale zachowują zachowek — połowę udziału, w pieniądzu. Partner bez ślubu nie dziedziczy nic bez testamentu. Polak mieszkający na stałe w Holandii podlega prawu holenderskiemu, chyba że wybrał w testamencie prawo polskie.
Aborcja. W Holandii przerwanie ciąży jest dopuszczone do zdolności płodu do życia — 24 tygodnie według prawa, 22 tygodnie w praktyce klinik — na prośbę kobiety, w jednej z licencjonowanych klinik lub szpitali, bezpłatnie dla mieszkanek Holandii. Obowiązkowy pięciodniowy czas namysłu zniknął w 2023 roku, a tabletka aborcyjna jest od 2024 roku dostępna także u lekarza rodzinnego. Dla Polek to najbliższy kraj o tak liberalnym prawie.
Zgoda i wiek przyzwolenia. Od 1 lipca 2024 roku ustawa o przestępstwach seksualnych penalizuje każdą czynność seksualną bez zgody jako napaść lub zgwałcenie, także bez przemocy czy przymusu; kto powinien był wiedzieć, że druga osoba nie chce, podlega karze. Wiek przyzwolenia to 16 lat, molestowanie seksualne na ulicy jest wykroczeniem, a Centrum Seksueel Geweld (0800-0188) pomaga dzień i noc.
Ochrona danych. W Holandii Autoriteit Persoonsgegevens stosuje RODO i ustawę wykonawczą UAVG, z karami sięgającymi setek milionów euro (Uber, 290 milionów w 2024 roku). Dzieci mogą same wyrażać zgodę dopiero od 16 lat, ciasteczka podlegają ustawie telekomunikacyjnej, a każda skarga do Autoriteit jest bezpłatna. Autoriteit Consument en Markt nadzoruje platformy na podstawie aktu o usługach cyfrowych.
Ten kraj także w innych językach: Nederlands · Türkçe
Źródła
- Burgerlijk Wetboek Boek 1 (Personen- en familierecht) — wetten.overheid.nl, 2025 (po niderlandzku)
- Wet afbreking zwangerschap — wetten.overheid.nl, 2025 (po niderlandzku)
- Wetboek van Strafrecht — wetten.overheid.nl, 2026 (po niderlandzku)
- Pays-Bas : Women, Business and the Law, fiche pays (WBL 2026) — Bank Światowy, 2026 (po angielsku)
Oficjalne lub instytucjonalne dokumenty, na których opiera się ta strona, sprawdzone 12 października 2026. Linki otwierają się w nowej karcie.
