Het wettelijke kader
Het geregistreerd partnerschap bestaat in de meeste, maar niet alle lidstaten, onder heel verschillende namen en met heel verschillende gevolgen: het Nederlandse geregistreerd partnerschap is bijna een huwelijk, de Belgische wettelijke samenwoning is een licht statuut dat ook voor broers en zussen openstaat, het Franse PACS zit ertussen, en Italië kent sinds 2016 alleen een unione civile voor paren van hetzelfde geslacht. Richtlijn 2004/38 beschouwt de geregistreerde partner van een Unieburger als familielid met verblijfsrecht als de gaststaat het partnerschap gelijkstelt met het huwelijk; in de andere staten moet de gaststaat de toegang van de duurzame partner «vergemakkelijken». Verordening 2016/1104, van toepassing sinds januari 2019 in achttien staten waaronder Nederland en België, bepaalt welk recht op het vermogen van internationale geregistreerde partners van toepassing is. Verordening 2016/1191 breidt de meertalige formulieren uit tot de akten van geregistreerd partnerschap.
De kernpunten
| Bestaan | Geen Uniestatuut; elke lidstaat beslist. Enkele lidstaten kennen geen enkele vorm van partnerschap |
|---|---|
| Verblijf | Geregistreerde partner = familielid als de gaststaat het partnerschap gelijkstelt met het huwelijk (Richtlijn 2004/38, art. 2); anders «vergemakkelijking» |
| Vermogen | Verordening 2016/1104: recht van de staat van registratie, tenzij anders gekozen (Nederland en België nemen deel) |
| Documenten | Meertalige formulieren zonder apostille voor akten van partnerschap (Verordening 2016/1191) |
| Ontbinding | Niet gedekt door Brussel II-ter; nationaal recht en Verordening 2016/1104 voor het vermogen |
| Ongehuwd samenwonen | Geen Europees statuut; de duurzame partner heeft alleen recht op een onderzoek van zijn aanvraag |
In de praktijk
- Wie met een geregistreerd partnerschap naar een andere lidstaat verhuist, controleert eerst of die staat het partnerschap gelijkstelt met het huwelijk: in Nederland en België wel, in Polen of Roemenië niet — daar geldt alleen de «vergemakkelijking» voor de duurzame partner, met bewijs van de relatie.
- Een internationaal koppel dat een partnerschap sluit, kan bij overeenkomst het recht kiezen dat op zijn vermogen van toepassing is (recht van de nationaliteit of de woonplaats van een van beiden), wat latere verhuizingen vereenvoudigt.
- Ongehuwde partners hebben in het Unierecht weinig: bewaar bewijzen van de gemeenschappelijke woonplaats, van gedeelde rekeningen en van de duur van de relatie voor een aanvraag van verblijf als duurzame partner.
- Vraag bij de gemeente het meertalige formulier bij de akte van partnerschap als u ze in een andere lidstaat moet gebruiken; het vervangt de beëdigde vertaling.
Kosten en vergoeding
De meertalige formulieren zijn gratis; de kosten van registratie en van een eventueel contract zijn nationaal.
Recente veranderingen
Verordening 2016/1104 over het vermogen van geregistreerde partners geldt sinds 29 januari 2019 in de achttien deelnemende staten; het arrest Coman (2018) betreft alleen het huwelijk, niet het partnerschap.
Waar u terechtkunt
- Portaal Uw Europa: geregistreerd partnerschap en ongehuwd samenwonen, land per land, in het Nederlands.
- Europees e-justitieportaal: vermogen van geregistreerde partners, per lidstaat.
- Uw gemeente en de notaris voor de registratie en de vermogensovereenkomst.
Goed om te weten
Een Nederlands geregistreerd partnerschap of een Belgische wettelijke samenwoning kan in een andere lidstaat op niets neerkomen: geen erfrecht, geen pensioen, geen verblijf als familielid. Wie naar zo'n staat verhuist, overweegt een huwelijk, dat wél overal voor het verblijf erkend moet worden.
Bronnen en officiële links
- Uw Europa — geregistreerd partnerschap — officieel portaal van de Unie
- Verordening (EU) 2016/1104 — vermogensrechtelijke gevolgen van geregistreerde partnerschappen — EUR-Lex
- Richtlijn 2004/38/EG — vrij verkeer van burgers en familieleden — EUR-Lex
Gecontroleerde links naar officiële of gezaghebbende bronnen. Ze openen in een nieuw tabblad.