Yasal çerçeve
Evliliği Alman Medeni Kanunu'nun (BGB) 1303 ve devamı paragrafları düzenler. 2017'den beri evlilik eşcinsel çiftlere açıktır; aynı yıl 16 yaş altındakilerin evlilikleri geçersiz sayıldı, 16 ve 17 yaşındakiler için iptal edilebilirlik getirildi. Federal Anayasa Mahkemesi 2023'te bu evliliklerin sonuçlarına ilişkin düzenlemelerin düzeltilmesini istedi.
Alman usulünde iki uyruklu çiftleri düzenli olarak şaşırtan bir engel vardır: yabancı eşin ülkesi evlenme ehliyet belgesi (Ehefähigkeitszeugnis) vermiyorsa, eyalet yüksek mahkemesi (Oberlandesgericht) başkanından muafiyet alınması gerekir. Bu aylar sürer, yabancı hukuk her dosyada ayrı incelenir ve ücrete tabidir. Türkiye bu belgeyi verir — nüfus müdürlüğünden ya da Almanya'daki Türk konsolosluklarından uluslararası formatta (Formül B) alınabilir ve altı ay geçerlidir; bu nedenle Türk vatandaşları genellikle muafiyet yoluna girmez.
Almanya, Avrupa Birliği üyesi olarak eşin oturma hakkına ilişkin 2004/38/AT direktifini uygular. Türkiye AB üyesi olmadığı için 2016/1191 sayılı apostil muafiyeti Türk belgelerine uygulanmaz; ancak Türkiye ile Almanya arasında geçerli CIEC sözleşmeleri sayesinde çok dilli uluslararası nüfus kayıt örnekleri (Formül A, B, C) apostil ve tercüme gerektirmez. Diğer belgeler için apostil ve yeminli tercüme gerekir.
İki Türk vatandaşı Almanya'daki Türk konsolosluğunda da evlenebilir; bu evlilik Türkiye'de doğrudan tescil edilir ve Almanya tarafından tanınır. Eşlerden biri Alman vatandaşıysa konsoloslukta nikâh mümkün değildir.
Temel noktalar
| Yaş | 18; muafiyet artık mümkün değil |
|---|---|
| Çok eşlilik | Yasak; çifte evlilik suçtur. Yurt dışında yapılan çok eşli evlilikler tanınmaz ve ikinci eşe oturma hakkı vermez |
| Herkes için evlilik | 1 Ekim 2017'den beri |
| Başvuru | İkamet yerindeki Standesamt'a; altı ay geçerli |
| Belgeler | Kimlik, güncel doğum kaydı örneği, ikamet belgesi; önceki evlilik varsa boşanma kararı |
| Yabancı nişanlı | Evlenme ehliyet belgesi (Türkiye: nüfus müdürlüğü veya konsolosluk) ya da Oberlandesgericht muafiyeti |
| Şahitler | İsteğe bağlı, en fazla iki |
| Soyadı | Mayıs 2025'ten beri eşler için gerçek çift soyadı mümkün |
| İlan yok | Kamuya ilan (Aufgebot) kaldırıldı; başvuru yeter |
| Yer | Belediye izin verdiyse nikâh dairesi dışında da tören mümkün |
Uygulamada
- Başvuru randevusunu erken alın, özellikle uluslararası durumlarda; büyük şehirlerde randevular aylar sonrasına verilir.
- Türk nüfus müdürlüğünden ya da konsolosluktan uluslararası formatta evlenme ehliyet belgesi alın; altı ay geçerlidir, nikâh tarihine göre ayarlayın.
- İşletme ya da önceki ilişkilerden çocuk varsa nikâhtan önce noterde evlilik sözleşmesi (Ehevertrag) yapın.
- Nikâhtan sonra vergi sınıflarını, sigortaları ve vasiyeti güncelleyin.
- Almanya'da yapılan evliliği 30 gün içinde Türk konsolosluğuna bildirin; tescil edilmeden Türk nüfus kaydı ve pasaport değişmez.
- Yabancı belgelerin tercüme ve tasdikine erken başlayın: en uzun süren kısım budur.
Maliyet ve karşılanma
Evlilik başvurusu belediyeye göre 40–80 euro, yabancı unsur için ek ücret alınır. Ehefähigkeitszeugnis muafiyeti gelire bağlıdır ve birkaç yüz euroya çıkabilir. Tercüme ve apostil ayrıca ödenir. Konsoloslukta evlenme ehliyet belgesi ve konsolosluk nikâhı harca tabidir.
Son değişiklikler
Nüfus daireleri AB ülkelerinden elektronik iletilen belgeleri giderek daha çok kabul ediyor; Türkiye gibi üçüncü ülkeler için mevcut usul (uluslararası formüller ya da apostil) geçerliliğini koruyor.
Nereye başvurulur
- İkamet yerindeki Standesamt.
- T.C. Başkonsoloslukları (Berlin, Hamburg, Köln, Münih, Frankfurt, Stuttgart, Düsseldorf, Essen, Hannover, Karlsruhe, Mainz, Münster, Nürnberg) — ehliyet belgesi, konsolosluk nikâhı, tescil.
- Evlilik sözleşmeleri için noterler.
- Ehliyet belgesi muafiyeti için Oberlandesgericht.
Bilmekte fayda var
Evlilik sözleşmesi yoksa otomatik olarak Zugewinngemeinschaft rejimi uygulanır: mallar ayrı kalır, boşanmada yalnızca evlilik süresince oluşan artış paylaşılır. Türk hukukundaki edinilmiş mallara katılma rejimine benzer ama aynı değildir; serbest çalışanlar ve karma aileler için değiştirilmiş bir sözleşme çoğu zaman daha uygundur.
Sık sorulan sorular
Ehefähigkeitszeugnis alınamıyorsa ne yapılır?
Standesamt aracılığıyla Oberlandesgericht başkanından muafiyet istenir. Süreç ülkeye ve dosyaya göre birkaç ay sürer ve gelire bağlı ücret alınır. Eksiksiz, tercüme edilmiş ve tasdikli belgeler sunun — her eksik bildirimi işlemi haftalarca uzatır. Türk vatandaşları belgeyi nüfus müdürlüğünden aldığı için bu yol genellikle onları ilgilendirmez.
Yabancı eş hangi belgelere ihtiyaç duyar?
Kural olarak: pasaport, yeni tarihli doğum kayıt örneği, evlenme ehliyet belgesi veya ülkesinden eşdeğer bir belge, önceki evlilik varsa sona erdiğinin belgesi ve yasal ikamet belgesi. Türkiye'den alınan çok dilli uluslararası formüller apostil ve tercüme gerektirmez; diğer belgeler için apostil ve yeminli tercüme şarttır. Ehliyet belgesiyle başlayın — neredeyse her zaman en yavaş kısımdır.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- Gesetze im Internet — federal yasaların resmî metinleri
- Bund.de — federal kurumlar rehberi
- T.C. Berlin Büyükelçiliği — konsolosluk işlemleri — evlenme ehliyet belgesi, nikâh, tescil
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.