Yasal çerçeve
Evlilik mal rejimi hukuku Medeni Kanun 1. Kitap 6–8. başlıklarda yer alır. 1 Ocak 2018'de yürürlüğe giren Yasal Mal Ortaklığının Sınırlandırılması Yasası, Hollanda'nın 1838'den beri tanıdığı genel ortaklığın yerini aldı. Sınırlı ortaklığa girenler: evlilik süresince edinilen her şey, iki tarafın gelirleri ve eşlerin evlilikten önce zaten birlikte sahip oldukları mallar — biri daha çok ödemiş olsa da 50/50 olur. Kişisel kalanlar: herkesin evlilik öncesi malvarlığı, miras ve bağışlar, evlilik öncesi işletme malvarlığı; evlilik süresince harcanan emek için ortaklığa „makul bir karşılık” ödenir. Bir şeyi kişisel tutmak isteyen kanıtlamak zorundadır; kanıtlanmayan ortak sayılır (madde 1:94). Evlilik sözleşmeleri — mal ayrılığı (koude uitsluiting), dönemsel ya da nihai denkleştirme hükmü — noterde yapılır ve evlilik malları siciline kaydedilir. Emeklilik ayrıca, Boşanmada Emeklilik Haklarının Denkleştirilmesi Yasası'na (1995) göre bölünür: herkes evlilik süresince biriken yaşlılık aylığının yarısını alır.
Hollanda, uluslararası çiftlerin mal rejimine 2016/1103 sayılı AB tüzüğünü uygular. 29 Ocak 2019'dan sonra hukuk seçimi yapmadan evlenen ve Hollanda'ya yerleşen iki Türk vatandaşı için Hollanda mahkemesi Hollanda hukukunu (ilk ortak mutat mesken) — yani sınırlı ortaklığı — uygular; Türk mahkemesi ise MÖHUK m. 15 uyarınca ortak millî hukuku, yani Türk edinilmiş mallara katılma rejimini. Fark gerçektir: Türk rejiminde evlilik öncesi birlikte alınan ev paylar oranında kalır, Hollanda'da 50/50 olur; Türk rejiminde mal ortak değil, tasfiyede yalnızca artık değer alacağı vardır. Bu ikilik yalnızca noterde yapılan hukuk seçimiyle giderilir.
Temel noktalar
| Yasal rejim | 1 Ocak 2018'den beri sınırlı mal ortaklığı |
|---|---|
| Kişisel | Evlilik öncesi malvarlığı, miraslar, bağışlar, evlilik öncesi işletme |
| Ortak | Evlilik süresince edinilen her şey; evlilik öncesi ortak mallar 50/50 |
| Kanıt | Bir şeyin kişisel olduğunu kanıtlamayan, onun ortak muamelesi gördüğünü görür (madde 1:94/8) |
| Evlilik sözleşmesi | Noter senedi, evlilikten önce ya da sırasında; huwelijksgoederenregister'e kayıt |
| Emeklilik | Denkleştirme: aksi kararlaştırılmadıysa herkes evlilikte biriken yaşlılık aylığının yarısını alır |
| Türk çift | Hollanda mahkemesi: Hollanda hukuku; Türk mahkemesi: Türk hukuku — sözleşmede hukuk seçimi yapılmadıysa |
Uygulamada
- Kayıt tutun: evlilikten önce sahip olduğunuzun ve her miras ya da bağışın kanıtını saklayın; kişisel parayı iz bırakmadan ortak hesaba yatırmayın. Boşanmada kanıt karar verir, hafıza değil.
- Evlilikten önce eşit olmayan katkıyla birlikte ev alan, nikâh gününden önce evlilik sözleşmesi yaptırır: sözleşme olmadan ev 50/50 ortak olur ve eşit olmayan katkı kaybolur.
- Girişimciler çoğu zaman dönemsel denkleştirme hükümlü mal ayrılığını seçer; o zaman hükmü her yıl uygulayın, çünkü uygulanmamış denkleştirme hükmü boşanmada tüm malvarlığının ortaklık varmış gibi denkleştirilmesine yol açar.
- Boşanmayı iki yıl içinde Rijksoverheid formuyla emeklilik fonuna bildirin, yoksa denkleştirmeyi eski eşten kendiniz talep etmek zorunda kalırsınız.
- Türk çift, her iki ülkenin malvarlığını aynı biçimde değerlendirmesi için evlilik sözleşmesine hukuk seçimi (Hollanda ya da Türk hukuku) yazdırmalıdır — özellikle Türkiye'de daire ya da arsa varsa.
Maliyet ve karşılanma
Evlilik sözleşmesi noterde sicile kayıt dahil 600–1 500 euro tutar; evlilik sırasında değişiklik aynı tutardadır ve 2012'den beri mahkeme onayı gerektirmez.
Son değişiklikler
Sınırlı ortaklık 2018'den beri yeni evlilikler için geçerli; denkleştirmeyi otomatik dönüştürmeyle değiştirecek Boşanmada Emeklilik Bölüşümü Yasası defalarca ertelendi ve 2026'da henüz yürürlükte değildi.
Nereye başvurulur
- Evlilik sözleşmesi, denkleştirme hükümleri ve işletme malvarlığı danışmanlığı için noter; Rotterdam, Amsterdam ve Den Haag'da Türkçe konuşan noter ve avukatlar var.
- Rijksoverheid.nl: sınırlı ortaklığın açıklaması ve emeklilik denkleştirme formu.
- Mahkemedeki evlilik malları sicili (rechtspraak.nl üzerinden çevrim içi sorgulanabilir).
Bilmekte fayda var
Sınırlı ortaklık yalnızca kanıtlananı korur. Mirasını ortak evin tadilatında kullanan, boşanmada bir geri ödeme hakkı alır — ama yalnızca ödemeyi gösterebilirse. Bir eşin kişisel borcunun alacaklıları ortaklığın yarısından tahsil edebilir. Türkiye'deki aile mallarının tapusu Hollanda'daki boşanma davasına delil olur — belgeleri saklayın.
Sık sorulan sorular
Türk edinilmiş mallara katılma rejimi Hollanda'da geçerli mi?
Hollanda mahkemesi bunu yalnızca evlilik 2019'dan önce yapılmış ve o sırada iki eş de Türk vatandaşıysa (eski Lahey Sözleşmesi) ya da evlilik sözleşmesinde Türk hukuku seçilmişse uygular. 29 Ocak 2019'dan sonra evlenip Hollanda'da oturan çiftler için Hollanda hukukunu uygular. Türk mahkemesi ise Türk hukukuna göre karar verir. Noterde hukuk seçimi belirsizliği giderir.
Evlilikten önce alınan Türkiye'deki daireye ne olur?
Hollanda'nın sınırlı ortaklığında birinize aitse kişisel kalır; evlilikten önce birlikte aldıysanız — katkılara bakılmadan yarı yarıya ortak olur, sözleşme aksini demiyorsa. Türk tapusu ise eski payları gösterir — uyuşmazlık buradan doğar. Çözüm: hukuk seçimli evlilik sözleşmesi ve katkıların belgelenmesi.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- Rijksoverheid — Gemeenschap van goederen en huwelijkse voorwaarden — resmî bilgi
- Burgerlijk Wetboek Boek 1, titel 7 (wettelijke gemeenschap van goederen) — wetten.overheid.nl
- Rijksoverheid — Pensioenverevening bij scheiding — resmî bilgi
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.