Het wettelijke kader
Het huwelijksvermogensrecht staat in titel 6 tot 8 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek. De Wet beperking wettelijke gemeenschap van goederen, in werking op 1 januari 2018, verving de algehele gemeenschap die Nederland sinds 1838 kende. In de beperkte gemeenschap vallen: alles wat tijdens het huwelijk wordt verworven, de inkomsten van beiden, en de goederen die de echtgenoten vóór het huwelijk al samen bezaten — die worden 50/50, ook al betaalde de een meer. Privé blijven: het voorhuwelijkse vermogen van elk, erfenissen en schenkingen, en het ondernemingsvermogen van vóór het huwelijk, met een «redelijke vergoeding» aan de gemeenschap voor de arbeid tijdens het huwelijk. Wie iets privé wil houden, moet het kunnen bewijzen; wat niet bewezen wordt, geldt als gemeenschappelijk (artikel 1:94). Huwelijkse voorwaarden — koude uitsluiting, periodiek of finaal verrekenbeding — worden bij de notaris opgemaakt en ingeschreven in het huwelijksgoederenregister. Het pensioen wordt apart verdeeld volgens de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding (1995): elk krijgt de helft van het ouderdomspensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd.
De kernpunten
| Wettelijk stelsel | Beperkte gemeenschap van goederen sinds 1 januari 2018 |
|---|---|
| Privé | Voorhuwelijks vermogen, erfenissen, schenkingen, voorhuwelijkse onderneming |
| Gemeenschappelijk | Alles verworven tijdens het huwelijk; voorhuwelijkse gezamenlijke goederen 50/50 |
| Bewijs | Wie niet bewijst dat iets privé is, ziet het als gemeenschappelijk behandeld (artikel 1:94 lid 8) |
| Huwelijkse voorwaarden | Notariële akte, vóór of tijdens het huwelijk; inschrijving in het huwelijksgoederenregister |
| Pensioen | Verevening: elk de helft van het ouderdomspensioen opgebouwd tijdens het huwelijk, tenzij anders overeengekomen |
In de praktijk
- Houd een administratie bij: bewaar het bewijs van wat u vóór het huwelijk bezat en van elke erfenis of schenking, en stort privégeld niet zonder spoor op de gezamenlijke rekening. Bij een scheiding beslist het bewijs, niet de herinnering.
- Wie samen een huis kocht vóór het huwelijk met ongelijke inbreng, laat vóór de huwelijksdag huwelijkse voorwaarden opmaken: zonder voorwaarden wordt het huis 50/50 gemeenschappelijk en verdwijnt de ongelijke inbreng.
- Ondernemers kiezen vaak voor koude uitsluiting met een periodiek verrekenbeding; voer het beding dan ook jaarlijks uit, want een niet-uitgevoerd verrekenbeding leidt bij een scheiding tot verrekening van het hele vermogen alsof er gemeenschap was.
- Meld de scheiding binnen twee jaar bij het pensioenfonds met het formulier van de Rijksoverheid, anders moet u de verevening zelf bij de ex-partner afdwingen.
Kosten en vergoeding
Huwelijkse voorwaarden kosten bij de notaris 600 à 1 500 euro, inclusief inschrijving in het huwelijksgoederenregister; een wijziging tijdens het huwelijk kost hetzelfde en vereist sinds 2012 geen rechterlijke goedkeuring meer.
Recente veranderingen
De beperkte gemeenschap geldt sinds 2018 voor nieuwe huwelijken; de Wet pensioenverdeling bij scheiding, die de verevening zou vervangen door een automatische conversie, werd meermaals uitgesteld en was in 2026 nog niet in werking.
Waar u terechtkunt
- De notaris voor huwelijkse voorwaarden, verrekenbedingen en advies over ondernemingsvermogen.
- Rijksoverheid.nl: uitleg van de beperkte gemeenschap en het formulier voor pensioenverevening.
- Het huwelijksgoederenregister bij de rechtbank (online raadpleegbaar via rechtspraak.nl).
Goed om te weten
De beperkte gemeenschap beschermt alleen wat bewezen wordt. Wie zijn erfenis gebruikt voor de verbouwing van het gezamenlijke huis, krijgt bij een scheiding een vergoedingsrecht — maar alleen als hij de betaling kan aantonen. En schuldeisers van een privéschuld van de ene echtgenoot kunnen zich verhalen op de helft van de gemeenschap.
Bronnen en officiële links
- Rijksoverheid — Gemeenschap van goederen en huwelijkse voorwaarden — officiële informatie
- Burgerlijk Wetboek Boek 1, titel 7 (wettelijke gemeenschap van goederen) — wetten.overheid.nl
- Rijksoverheid — Pensioenverevening bij scheiding — officiële informatie
Gecontroleerde links naar officiële of gezaghebbende bronnen. Ze openen in een nieuw tabblad.