Yasal çerçeve
Federal birlikte yaşama hukuku yoktur. Az sayıda eyalet hâlâ common-law marriage'ı tanır — Colorado, Iowa, Kansas, Montana, Oklahoma, Rhode Island, Teksas, Utah ve Columbia Bölgesi — sıkı koşullarla. Birkaç diğeri kaldırılmadan önce geçerli kurulmuş olanları tanır. Domestic partnership'ler bazı eyalet ve şehirlerde, çoğunlukla sosyal haklar için sürer.
ABD'deki Türkler için iki husus önemlidir. Teksas'ta geçerli kurulmuş bir common-law marriage, Türk milletlerarası özel hukukuna göre (MÖHUK m. 13: şekil, yapıldığı yer hukukuna tabi) kuramsal olarak evliliktir — ancak eyalet mahkemesinden tespit kararı (declaratory judgment) olmadan konsolosluk tescili pratikte imkânsızdır. Domestic partnership ve sıradan birlikte yaşama Türkiye'de hiçbir etki doğurmaz. Birlikte yaşama göçmenlik statüsü de vermez: ABD vatandaşının partneri nikâh olmadan yeşil kart alamaz. Türk toplumunda birlikte yaşama seyrek olsa da ikinci ilişkilerde ve gençler arasında artıyor; Türkiye'de suç değildir ama hak da doğurmaz.
Temel noktalar
| Common-law marriage | Birkaç eyalette tanınır; evlenme iradesi, birlikte yaşama ve evli olarak tanıtma gerekir |
|---|---|
| Etki | Geçerli olduğu yerde tam evliliktir: yalnızca boşanma bitirir |
| Domestic partnership | Bazı eyalet ve belediyelerde, çoğunlukla sağlık sigortası için |
| Genel birlikte yaşama | Çoğu eyalette mal paylaşımı ya da nafaka hakkı yok |
| Palimony | Marvin v. Marvin sonrası bazı eyaletlerde sözleşmeye dayalı talepler |
| Bir kez geçerli, her yerde geçerli | Geçerli kurulmuş common-law marriage diğer eyaletlerde tanınır |
| Birlikte yaşama sözleşmeleri | Genelde sözleşme olarak uygulanabilir |
| Göçmenlik | Birlikte yaşama partnere statü vermez — yalnızca evlilik |
Uygulamada
- Yazılı birlikte yaşama sözleşmesi imzalayın — çoğu eyalette sözleşme olarak uygulanabilir.
- Mülkiyeti bilinçli belirleyin: joint tenancy, tenancy in common ya da tek mülkiyetin sonuçları farklıdır.
- Vasiyet, vekâletname ve sağlık direktifleri düzenleyin: evli olmayan partnerin hastane dahil hiçbir varsayılan yetkisi yoktur.
- Emeklilik hesapları (401(k), IRA) ve hayat sigortasında lehtarları güncelleyin — varsayılan lehtarlar akrabalardır.
- Türkiye'de mal varsa: Türk noterinde vasiyet, çünkü partner Türkiye'de yabancı sayılır ve veraset vergisini en yüksek dilimden öder.
Maliyet ve karşılanma
Sözleşmeler ve miras belgeleri eyalet ve karmaşıklığa göre birkaç yüz ile birkaç bin dolar arasındadır.
Son değişiklikler
Son onyıllarda birkaç eyalet ileriye dönük common-law marriage'ı kaldırdı, dolayısıyla harita eskisinden dar — ancak mevcut common-law evlilikler geçerli kalır.
Nereye başvurulur
- Eyalet barosu avukat yönlendirme servisleri.
- Miras belgeleri için mahkeme kendi kendine yardım merkezleri.
- Düşük gelirli haneler için adlî yardım kuruluşları.
Bilmekte fayda var
Teksas ya da Colorado'da yıllarca birlikte yaşamak, çift hiç planlamamış olsa bile — boşanma ve mal paylaşımının tüm sonuçlarıyla — common-law marriage sayılabilir; uyuşmazlıkta mahkeme evli olarak tanıtıp tanıtmadığınızı inceler. Tersine: Kaliforniya ya da New York'ta 20 yıl birlikte yaşamak hiçbir hak vermez.
Sık sorulan sorular
Amerikan domestic partnership'i Türkiye'de sayılır mı?
Hayır. Türkiye kayıtlı birlik tanımaz; partnership Türkiye'de etkisizdir. Tanıyan bir eyalette geçerli kurulmuş common-law marriage Türk hukuku açısından da evliliktir, ancak konsolosluk tescili için eyalet mahkemesinden evliliği tespit eden karar gerekir.
Türkiye'den partner birlikte yaşamayla yeşil kart alabilir mi?
Hayır. ABD göçmenlik hukuku yalnızca evliliği (ve nişanlılar için K-1 vizesini) tanır. Kaliforniya'da domestic partnership eyalet hakları verir, federal statü vermez.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- USA.gov — devlet hizmetleri resmî rehberi
- Congress.gov — federal mevzuat
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.