Yasal çerçeve
ZGB yasal mirasçılığı zümrelere göre düzenler. Hayatta kalan eş ya da kayıtlı ortak altsoyun yanında yarısını alır. 1 Ocak 2023 revizyonundan beri altsoyun saklı payı dörtte üç yerine yasal miras paylarının yalnızca yarısıdır ve ebeveynlerin saklı payı kalkmıştır. Serbestçe tasarruf edilebilir pay böylece belirgin biçimde büyümüştür; bu özellikle birlikte yaşayan partnerin kayırılmasını ya da bir işletmenin devrini kolaylaştırır.
2023'ten beri serbest payın artırılması değişen aile biçimlerine doğrudan yanıt verir: uzun yıllardır birlikte yaşanan partneri, üvey çocuğu ya da bakan kişiyi kayırmaya izin verir. 2023 öncesi yazılmış vasiyetler eski oranlarla hesapladığı için gözden geçirilmelidir.
Birlikte yaşayan partnerin yasal miras hakkı yoktur ve vergisel olarak en kötü muameleyi görür.
Miras sözleşmesi İsviçre'de en güçlü araçtır: vasiyetin aksine mirasbırakanı da bağlar; Türk hukukunda da tanınır.
İsviçre kendi IPRG'sini uygular: İsviçre'de ikamet eden kişinin mirası İsviçre hukukuna tabidir, ancak yabancı vasiyetle millî hukukunu seçebilir (IPRG madde 90). Türk mahkemesi ise MÖHUK m. 20 uyarınca Türkiye'deki taşınmazlara Türk hukukunu uygular ve İsviçre mirasçılık belgesi (Erbenschein) Türkiye'de doğrudan işlemez: Türk sulh hukuk mahkemesinden ya da noterden mirasçılık belgesi gerekir. Vergi: İsviçre'de eş ve çocuklar hemen her kantonda muaf; Türkiye'deki mallar ve Türk vatandaşı ölenin malları Türk veraset ve intikal vergisine (yüzde 1–10) tabidir.
Temel noktalar
| Yasal dayanak | ZGB madde 457 vd.; revizyon 1 Ocak 2023'ten beri yürürlükte |
|---|---|
| Eş | Altsoyun yanında yarısı; saklı payı bunun yarısı |
| Altsoyun saklı payı | Yasal miras payının yarısı, önceden dörtte üç |
| Ebeveyn saklı payı | 2023'ten beri kaldırıldı |
| Ret | Öğrenmeden itibaren üç ay |
| Veraset vergisi | Kantonal; eşler her yerde, altsoy genellikle muaf |
| Türk-İsviçre miras | IPRG: ikamet hukuku (İsviçre), Türk hukuku seçimi mümkün; Türkiye: taşınmazlar için Türk hukuku |
Uygulamada
- Ölümü ikamet belediyesine bildirin; kantonun miras makamı harekete geçer; Türk vatandaşının ölümünü konsolosluğa da bildirin.
- Vasiyeti teslim edin; teslim edilen tasarruflar vasiyet kaydında kayıtlıdır.
- Üç ay içinde karar verin: kabul etmek, resmî envanter istemek ya da reddetmek.
- Hesaplar ve taşınmazlar üzerinde tasarruf edebilmek için Erbenschein isteyin; Türkiye'deki mallar için Türk mahkemesinden mirasçılık belgesi alın.
- Vergi envanterini ve veraset vergisi beyanını kantona verin; Türkiye'deki mallar için Türk veraset ve intikal vergisi beyanı ayrıca verilir.
Maliyet ve karşılanma
Erbenschein ve noter senetleri kantona göre birkaç yüz ile birkaç bin frank tutar. Veraset vergisi kantonaldir: eşler her yerde, altsoy çoğu kantonda muaf; birlikte yaşayan partnerlere ya da üçüncü kişilere kazandırmalar ise yüksek, bazı kantonlarda yüzde 40'ın üstünde vergilendirilir.
Son değişiklikler
İşletme devrine ilişkin ikinci revizyon aşaması parlamento sürecinde; aile işletmelerinin mirasçılar arasında parçalanmasını önlemeyi amaçlıyor.
Nereye başvurulur
- Kantonun miras makamı ya da sulh yargıcı dairesi.
- Miras sözleşmesi ve resmî vasiyet için noter.
- İsviçre Noterler Birliği'nin Merkezî Vasiyet Kaydı.
- Kantonal vergi idaresi.
- Malvarlığının bloke edilmesi ve serbest bırakılması için bankalar.
Bilmekte fayda var
Ret süresi yalnızca üç aydır; mirasbırakanın işlerine karışan kabul etmiş sayılır. Türkiye'de yaşayan mirasçılar için süre ölümü öğrenmeden itibaren işler — Türkiye'den belge beklemeyin.
Sık sorulan sorular
2023'ten beri saklı pay ne kadar?
Altsoy için yasal miras payının yarısı; ebeveyn saklı payı kalktı. Türk hukukunda da altsoyun saklı payı yasal payın yarısıdır — iki sistem yakındır; fark eşte: Türkiye'de eşin saklı payı tamamı ya da dörtte üçü, İsviçre'de yarısıdır.
Birlikte yaşayan partnerim miras alır mı?
Hayır. Yasal miras hakkı yoktur ve vasiyetle ya da miras sözleşmesiyle atanmalıdır — ve yüksek kantonal vergi öder.
Reddetmek için ne kadar sürem var?
Ölümü öğrenmeden itibaren üç ay.
Eski bir vasiyeti gözden geçirmem gerekir mi?
Evet. Saklı pay oranları 2023'te değişti; kesirle yazılmış hükümler amaçlanandan farklı sonuç verir.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.