Najczęstsze
Depresja — przygnębienie, utrata zainteresowań, zmieniony sen i apetyt, myśli o śmierci — dotyka na świecie około 5 % dorosłych (WHO, 2026), kobiety częściej; zaburzenia lękowe — panika, fobia, lęk uogólniony — są równie częste; wypalenie, nie choroba w ścisłym sensie, lecz wyczerpanie pracą, jest jedną z pierwszych przyczyn zwolnień lekarskich; uzależnienia — najpierw alkohol, potem narkotyki, hazard, ekrany — dotykają jednej osoby dorosłej na dziesięć; depresja poporodowa jednej matki na siedem, i niektórych ojców. Da się je leczyć, i są leczone za rzadko: połowa osób z depresją nie szuka pomocy, a w Polsce wstyd przed psychiatrą jest wciąż silny.
W parze
Zaburzenie psychiczne zmienia związek: chory partner wycofuje się, drażliwy albo nieobecny, pożądanie znika, drugi partner niesie dom i dzieci i staje się opiekunem, nie decydując o tym. Pary, które to przechodzą, nazywają chorobę — to depresja, nie osoba —, szukają razem pomocy i chronią partnera, który nie jest chory: opiekun zostawiony sam sobie sam choruje. Para może też być przyczyną: związek z kontrolą, przemocą albo chronicznymi kłótniami wpędza w depresję, a leczeniem jest wtedy rozstanie.
Gdzie szukać pomocy
W Polsce: psychiatra na NFZ bez skierowania, psychoterapia na NFZ ze skierowaniem (z długim oczekiwaniem), Centra Zdrowia Psychicznego z punktami zgłoszeniowo-koordynacyjnymi bez zapisów, prywatnie psycholog za 150–250 zł za sesję; w kryzysie: 112, Centrum Wsparcia 800 70 2222 (całodobowo), Telefon Zaufania 116 123, dla dzieci i młodzieży 116 111. W Niemczech Hausarzt i Psychotherapeut na kasę chorych, w Wielkiej Brytanii NHS Talking Therapies bez skierowania, w Holandii huisarts i POH-GGZ; numery kryzysowe: 112 w całej Unii, 116 123 w wielu krajach. Strony krajowe o narkotykach podają adresy dla uzależnień.
Czego para nie może
Wyleczyć. Partner może słuchać, zaprowadzić do pomocy, nieść codzienność, ale nie być terapeutą — ani policją, która sprawdza, czy leki zostały wzięte. Kto niesie wszystko, nie wytrzyma: opiekunowie sami mają prawo do wsparcia, a terapia par jest przydatna, gdy choroba zmieniła związek. A przy myślach samobójczych, zawsze: rozmawiać, dzwonić na telefon zaufania, nie zostawać samemu z tajemnicą.
Ta strona daje informacje, nie poradę lekarską: przy bólu, krwawieniu, gorączce lub wątpliwościach odpowiedzią jest lekarz rodzinny albo szpitalny oddział ratunkowy.
