Ramy prawne
Małżeństwo reguluje Księga 1 Kodeksu cywilnego (Burgerlijk Wetboek). Od ustawy o zwalczaniu małżeństw przymusowych z grudnia 2015 roku minimalny wiek to 18 lat bez jakiegokolwiek zwolnienia, a małżeństwa zawarte za granicą poniżej tego wieku nie są uznawane, dopóki oboje partnerzy nie skończą 18 lat. Małżeństwo zawiera się przed (nadzwyczajnym) urzędnikiem stanu cywilnego, po zgłoszeniu zamiaru (melding van voorgenomen huwelijk — dawne ondertrouw) w gminie, w której odbywa się ceremonia, najwcześniej rok i najpóźniej czternaście dni wcześniej. Ślub kościelny lub religijny może odbyć się dopiero po ślubie cywilnym (art. 1:68 BW); duchowny, który odwraca kolejność, popełnia przestępstwo. Małżeństwo dla wszystkich obowiązuje od 1 kwietnia 2001 roku.
Dla Polaków to najważniejsza różnica: w Holandii nie istnieje ślub konkordatowy. Ksiądz w polskiej parafii w Hadze, Amsterdamie czy Eindhoven może pobłogosławić małżeństwo tylko po okazaniu holenderskiego aktu ślubu cywilnego. Para, która chce ślub kościelny w Polsce i mieszka w Holandii, może wziąć ślub konkordatowy w Polsce (ze skutkiem cywilnym w Polsce) i wpisać go potem do holenderskiego rejestru BRP.
Polacy mieszkający w Holandii są wpisani do BRP (rejestr mieszkańców) i mają numer BSN; gmina sama pobiera dane, ale polski akt urodzenia trzeba dostarczyć raz — z wielojęzycznym formularzem UE, bez apostille i bez tłumaczenia. Kto nie mieszka w Holandii, składa zgłoszenie w gminie Haga (Landelijke Taken).
Najważniejsze punkty
| Wiek | 18 lat, brak zwolnień od 2015 roku |
|---|---|
| Zgłoszenie | Najpóźniej 14 dni i najwcześniej rok przed datą ślubu, w gminie ceremonii (dawne ondertrouw) |
| Świadkowie | Co najmniej 2, najwyżej 4, wszyscy pełnoletni |
| Małżeństwo dla wszystkich | Od 1 kwietnia 2001 roku — 25 lat w kwietniu 2026 |
| Majątek | Ograniczona wspólność majątkowa od 1 stycznia 2018 roku; intercyza u notariusza |
| Ślub kościelny | Tylko po ślubie cywilnym (art. 1:68 BW); brak ślubu konkordatowego |
| Liczby (CBS) | Ponad 60 000 małżeństw i około 25 000 zarejestrowanych związków partnerskich rocznie |
W praktyce
- Zgłoszenie odbywa się w większości gmin cyfrowo przez DigiD; gmina pobiera dane o urodzeniu z rejestru BRP. Kto urodził się za granicą i nie figuruje w BRP, dostarcza zalegalizowany lub opatrzony apostille akt urodzenia — dla polskiego aktu wystarczy wielojęzyczny formularz UE.
- Kto żeni się z partnerem spoza Unii bez trwałego prawa pobytu, potrzebuje oświadczenia IND (ustawa o zapobieganiu małżeństwom pozornym); gmina sama je pozyskuje, ale trwa to kilka tygodni. Polaków jako obywateli UE to nie dotyczy.
- Każda gmina oferuje w stałych terminach bezpłatny lub bardzo tani ślub (kosteloos huwelijk), zwykle w dzień powszedni rano, z ograniczoną liczbą gości. Ceremonia w wybranym miejscu wymaga, by gmina wyznaczyła je jako „huis der gemeente”.
- Do ślubu w Polsce gmina wydaje zaświadczenie o zdolności do zawarcia małżeństwa (verklaring van huwelijksbevoegdheid); polski ślub wpisuje się potem do BRP. Odwrotnie: holenderski akt ślubu wpisuje się do polskiego rejestru stanu cywilnego przez konsulat w Hadze lub USC w Polsce (transkrypcja), z wielojęzycznym formularzem UE bez tłumaczenia.
Koszt i refundacja
Opłaty różnią się między gminami: od zera w stałych terminach do 400–1 000 euro za ceremonię w dzień powszedni z własnym urzędnikiem lub miejscem, więcej w weekend. Książeczka ślubna (trouwboekje) kosztuje 20–40 euro i nie jest obowiązkowa. Transkrypcja w polskim konsulacie ok. 50 euro.
Ostatnie zmiany
Od 1 stycznia 2018 roku ustawowym ustrojem jest ograniczona wspólność majątkowa: to, co każde posiadało przed ślubem oraz co dziedziczy lub otrzymuje w darowiźnie, pozostaje osobiste. 1 kwietnia 2026 roku Holandia świętowała dwadzieścia pięć lat małżeństwa dla wszystkich.
Gdzie się zwrócić
- Wydział Burgerzaken gminy: zgłoszenie, bezpłatny ślub, nadzwyczajny urzędnik stanu cywilnego.
- Rijksoverheid.nl: warunki, dokumenty i różnice między małżeństwem, zarejestrowanym związkiem partnerskim a umową o wspólnym życiu.
- Notariusz — intercyza, najlepiej przed dniem ślubu.
- Konsulat RP w Hadze — transkrypcja aktu, zaświadczenia, paszporty.
Warto wiedzieć
Ślub religijny bez wcześniejszego ślubu cywilnego nie ma żadnych skutków prawnych i jest przestępstwem dla duchownego — polska parafia w Holandii nie udzieli ślubu bez holenderskiego aktu cywilnego. A ograniczona wspólność z 2018 roku chroni tylko to, co można udowodnić: kto wpłaca spadek lub własne oszczędności na wspólne konto bez dokumentacji, przy rozwodzie często widzi je podzielone.
Najczęstsze pytania
Czy mogę wziąć ślub tylko w kościele, jak w Polsce?
Nie. W Holandii ślub religijny może odbyć się wyłącznie po ślubie cywilnym w gminie; duchowny, który udziela ślubu bez aktu cywilnego, podlega karze. Jeśli zależy wam na ślubie konkordatowym, weźcie go w Polsce (ma tam skutek cywilny) i wpiszcie potem do holenderskiego rejestru BRP.
Jakie dokumenty potrzebuje Polak do ślubu w Holandii?
Dowód lub paszport, wpis do BRP (BSN) i — jeśli gmina go nie ma — polski odpis aktu urodzenia z wielojęzycznym formularzem UE; po wcześniejszym małżeństwie odpis aktu małżeństwa z wzmianką o rozwodzie. Zaświadczenie o zdolności prawnej z polskiego USC gmina może poprosić, ale zwykle wystarcza oświadczenie pod przysięgą.
Źródła i linki urzędowe
- Rijksoverheid — Trouwen, samenlevingscontract en geregistreerd partnerschap — informacje urzędowe
- Burgerlijk Wetboek Boek 1 (titel 5, het huwelijk) — wetten.overheid.nl
- Het Juridisch Loket — Trouwen — bezpłatne porady prawne
Sprawdzone linki do źródeł urzędowych lub referencyjnych. Otwierają się w nowej karcie.