Ramy prawne
Civil Marriage Act z 20 lipca 2005 roku uczynił Kanadę czwartym krajem świata, który otworzył małżeństwo na szczeblu krajowym, potwierdzając stan osiągnięty już orzeczeniami sądów w większości prowincji od 2003 roku. Adopcja jest otwarta w całym kraju, reguły pochodzenia są prowincjonalne, a kilka prowincji uznaje więcej niż dwoje rodziców prawnych w określonych okolicznościach.
Kanada otworzyła małżeństwo najpierw przez sądy, potem przez ustawodawcę, dlatego ustawa federalna z 2005 roku była mniej punktem zwrotnym niż konsolidacją. Podział kompetencji nadal kształtuje codzienność: Ottawa definiuje małżeństwo, prowincje definiują rodzicielstwo, i to drugie generuje większość praktycznych pytań par z dziećmi.
Dla Polaków: małżeństwo zawarte w Kanadzie daje małżonkowi Polakowi sponsorowanie do stałego pobytu na równi z parami różnopłciowymi. W Polsce nie podlega transkrypcji (ETPC w sprawie Przybyszewska i in. przeciwko Polsce z 2023 roku nakazał Polsce stworzyć ramy prawne). Dzieci: kanadyjski akt urodzenia z dwiema matkami (domniemanie dla małżonki matki w większości prowincji) nie zostanie przepisany w Polsce, ale po uchwale NSA z 2 grudnia 2019 roku konsulat wyda dziecku polski paszport, a wojewoda potwierdzi obywatelstwo po polskiej matce lub ojcu.
Najważniejsze punkty
| Małżeństwo | W całym kraju od 20 lipca 2005 roku |
|---|---|
| Droga | Orzeczenia sądów prowincjonalnych od 2003 roku, potem ustawa federalna |
| Adopcja | Dostępna w każdej prowincji i terytorium |
| Rodzicielstwo | Prowincjonalne; domniemanie dla małżonka matki w większości prowincji |
| Rodziny wielorodzicielskie | Uznawane w kilku prowincjach, w tym Kolumbii Brytyjskiej i Ontario |
| Macierzyństwo zastępcze | Tylko altruistyczne; zapłata jest przestępstwem federalnym |
| Dyskryminacja | Canadian Human Rights Act i kodeksy prowincjonalne |
| Polska | Brak transkrypcji małżeństwa; paszport i obywatelstwo dziecka po polskim rodzicu (NSA 2019) |
W praktyce
- Do ślubu w Kanadzie nie wymaga się zamieszkania, co czyni ją celem par z krajów restrykcyjnych — także z Polski.
- Przepis federalny pozwala parom nierezydentów, które wzięły ślub w Kanadzie, rozwieść się tam w określonych okolicznościach (gdy kraj zamieszkania nie uznaje małżeństwa — jak Polska).
- Dokumenty rodzicielskie różnią się według prowincji: sprawdzić reguły tam, gdzie odbędzie się poród, nie gdzie mieszkacie.
- Zapłata surogatce ponad zwrot udokumentowanych wydatków jest przestępstwem, jakkolwiek nazwać umowę.
- Dla dziecka: wniosek do wojewody o potwierdzenie polskiego obywatelstwa z kanadyjskim aktem (apostille + tłumaczenie), potem paszport w konsulacie.
Koszt i refundacja
Licencja małżeńska kosztuje około 100–160 dolarów kanadyjskich zależnie od prowincji, plus honorarium officianta. Prowincjonalne finansowanie wspomaganej prokreacji bardzo się różni.
Ostatnie zmiany
Kilka prowincji zmodernizowało ustawy o pochodzeniu, by objąć wspomaganą prokreację i w niektórych przypadkach więcej niż dwoje rodziców prawnych — dziedzina, w której Kanada należy do najbardziej zaawansowanych.
Gdzie się zwrócić
- Prowincjonalny urząd stanu cywilnego — licencja i rejestracja.
- Prowincjonalna komisja praw człowieka — dyskryminacja.
- Kliniki leczenia niepłodności — dokumentacja dawstwa i pochodzenia.
- Konsulaty RP — paszport dziecka; wojewoda — potwierdzenie obywatelstwa.
Warto wiedzieć
Para Polaków, która weźmie ślub w Toronto i wróci do Polski, nie może się rozwieść w Polsce (polski sąd nie uzna małżeństwa) — może to zrobić w Kanadzie na podstawie Civil Marriage of Non-residents Act z 2013 roku, bez zamieszkania. Zachować akt małżeństwa z apostille.
Najczęstsze pytania
Czy cudzoziemcy mogą wziąć ślub w Kanadzie?
Tak, nie ma wymogu zamieszkania. To częsta opcja par z krajów, które tego nie dopuszczają. Rozwód normalnie wymaga zamieszkania, ale przepis federalny pozwala parom nierezydentów, które wzięły ślub w Kanadzie, rozwiązać małżeństwo tam pod warunkami — właśnie gdy kraj zamieszkania, jak Polska, nie uznaje małżeństwa.
Czy macierzyństwo zastępcze jest dozwolone?
Altruistyczne — tak; zapłata surogatce lub pośrednikowi jest przestępstwem federalnym. Zwrot udokumentowanych wydatków jest dozwolony. Pochodzenie ustala się potem według prawa prowincji, które znacznie się różni. W Polsce umowa o surogację jest nieważna, a matką jest kobieta, która urodziła.
Źródła i linki urzędowe
- Canada.ca — oficjalny portal rządowy
- Justice Laws Website — ustawy i rozporządzenia federalne
Sprawdzone linki do źródeł urzędowych lub referencyjnych. Otwierają się w nowej karcie.