Het wettelijke kader
De wet van 27 april 2007 schafte de schuldechtscheiding af en behield twee procedures. De echtscheiding door onderlinge toestemming (artikelen 1287 en volgende Gerechtelijk Wetboek) vereist een overeenkomst over alles — vermogen, woning, kinderen, onderhoud — opgesteld door een notaris of advocaat, of door de echtgenoten zelf; de familierechtbank bekrachtigt ze na één verschijning, of zonder verschijning als de echtgenoten meer dan zes maanden gescheiden leven. De echtscheiding op grond van onherstelbare ontwrichting (artikel 229 oud BW) wordt uitgesproken als de ontwrichting bewezen is, of vermoed: na zes maanden feitelijke scheiding bij een gezamenlijk verzoek (of na een tweede verschijning drie maanden later), na één jaar bij een eenzijdig verzoek (of een tweede verschijning een jaar later). Sinds 1 september 2014 behandelt de familierechtbank, met een kamer voor minnelijke schikking, alle familiezaken. De onderhoudsuitkering na echtscheiding is beperkt tot de duur van het huwelijk en tot een derde van het inkomen van de schuldenaar; ze vervalt bij een zware fout van de gerechtigde. Voor de kinderen blijft het gezamenlijk ouderlijk gezag de regel en onderzoekt de rechter op verzoek van een ouder eerst het gelijkmatig verdeeld verblijf (wet van 2006).
De kernpunten
| Procedures | EOT (onderlinge toestemming, volledige overeenkomst) of EOO (onherstelbare ontwrichting) |
|---|---|
| Termijnen EOO | Feitelijke scheiding van 6 maanden (gezamenlijk) of 1 jaar (eenzijdig), of een tweede verschijning |
| Rechtbank | Familierechtbank van het arrondissement, sinds 2014; kamer voor minnelijke schikking |
| Onderhoudsuitkering | Maximaal de duur van het huwelijk en een derde van het inkomen van de schuldenaar |
| Kinderen | Gezamenlijk gezag; gelijkmatig verdeeld verblijf eerst onderzocht op verzoek van een ouder; kind gehoord vanaf 12 jaar |
| Cijfers (Statbel) | Ongeveer 20 000 echtscheidingen per jaar; het merendeel door onderlinge toestemming |
In de praktijk
- Voor een EOT laat u de overeenkomst opstellen door een notaris (verplicht als er vastgoed te verdelen is) of een advocaat-bemiddelaar; sinds 2018 is één verschijning of zelfs geen verschijning voldoende, en de uitspraak volgt binnen enkele maanden.
- Bij een EOO kan de rechter meteen voorlopige maatregelen nemen over de woning, de kinderen en het onderhoud; de echtscheiding zelf wordt na de termijn uitgesproken, ook als de andere echtgenoot weigert.
- Familiale bemiddeling door een erkende bemiddelaar wordt door de rechtbank aangemoedigd en deels terugbetaald via de rechtsbijstand; de kamer voor minnelijke schikking biedt een kosteloze poging.
- Als het onderhoudsgeld voor de kinderen niet betaald wordt, vraagt u de DAVO (Dienst voor alimentatievorderingen, FOD Financiën) om voorschotten en inning; de dienst is gratis voor de gerechtigde.
Kosten en vergoeding
Het rolrecht bij de familierechtbank bedraagt een goede 165 euro; een EOT via notaris of advocaat kost 1 000 à 3 000 euro, een EOO met twee advocaten 3 000 à 10 000 euro per persoon. De juridische tweedelijnsbijstand (pro Deo) dekt de advocaat voor lage inkomens.
Recente veranderingen
De wet van 2018 vereenvoudigde de EOT (geen verschijning meer bij zes maanden feitelijke scheiding); het nieuwe Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek (2022) herschikte het huwelijksvermogensrecht dat bij de vereffening wordt toegepast. Een hervorming van de EOO-termijnen werd in 2025-2026 besproken.
Waar u terechtkunt
- Rechtbanken-tribunaux.be: de familierechtbank van uw arrondissement.
- Notaris.be en de Federale Bemiddelingscommissie voor EOT en bemiddeling.
- DAVO (FOD Financiën) voor de inning van onderhoudsgeld.
Goed om te weten
Een EOT-overeenkomst is definitief, ook de onderhoudsregeling tussen echtgenoten: wat u tekent om snel klaar te zijn, kunt u later nauwelijks herzien. En de termijn van een jaar bij een eenzijdige EOO begint pas bij de bewezen feitelijke scheiding — een aparte domicilie bij de gemeente is het eenvoudigste bewijs.
Bronnen en officiële links
- Belgium.be — Echtscheiding — federaal portaal
- Notaris.be — Scheiden — Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat
- FOD Financiën — DAVO — Dienst voor alimentatievorderingen
Gecontroleerde links naar officiële of gezaghebbende bronnen. Ze openen in een nieuw tabblad.