Het wettelijke kader
De Nederlandse wet die op 10 oktober 2012 het huwelijk op de BES-eilanden openstelde voor paren van hetzelfde geslacht, voerde er tegelijk het geregistreerd partnerschap in, in Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek BES. Het partnerschap wordt gesloten bij Burgerzaken van het openbaar lichaam en heeft de gevolgen van het huwelijk — onderhoudsplicht, gemeenschap van goederen, erfrecht, gelijkstelling voor belastingen en sociale verzekeringen —, met als verschil de ontbinding zonder rechter als er geen minderjarige kinderen zijn. Het wettelijk stelsel is op de eilanden nog de algehele gemeenschap van goederen, niet de beperkte gemeenschap van 2018. Het samenlevingscontract heeft geen wettelijk statuut en regelt alleen wat erin staat; samenwonen zonder contract geeft geen rechten tegenover de partner, maar telt wel voor de onderstand en de toeslagen van de Rijksdienst Caribisch Nederland.
De kernpunten
| Geregistreerd partnerschap | Sinds 10 oktober 2012, voor alle koppels; gevolgen van het huwelijk |
|---|---|
| Ontbinding | Zonder minderjarige kinderen: verklaring via advocaat of notaris bij Burgerzaken; anders via het Gerecht in eerste aanleg |
| Vermogen | Algehele gemeenschap van goederen (BW BES), tenzij partnerschapsvoorwaarden bij de notaris |
| Samenlevingscontract | Notarieel, zonder wettelijk statuut; vaak vereist voor het partnerpensioen |
| Samenwonen zonder contract | Geen erfrecht of alimentatie; telt wel voor onderstand en kinderbijslag |
| Erfbelasting | Wordt in Caribisch Nederland niet geheven |
In de praktijk
- Het partnerschap wordt aangegeven bij Burgerzaken van Bonaire, Sint Eustatius of Saba met dezelfde documenten als een huwelijk, en gesloten door een ambtenaar van de burgerlijke stand met twee tot vier getuigen.
- Wie de algehele gemeenschap niet wil — bijvoorbeeld wie een eigen huis of bedrijf inbrengt — laat vooraf partnerschapsvoorwaarden opmaken bij de notaris op Bonaire; op Sint Eustatius en Saba komt de notaris op afspraak.
- Samenwoners zonder partnerschap maken een samenlevingscontract en een testament; zonder testament erft de partner niets, en de eilanden kennen geen erfbelasting, zodat een legaat aan de partner fiscaal niets kost.
- Een partnerschap gesloten op de eilanden geldt in heel Nederland; de omzetting in een huwelijk kan bij Burgerzaken, zoals in Europees Nederland.
Kosten en vergoeding
De leges volgen de eilandsverordening en liggen tussen enkele tientallen en enkele honderden dollars; partnerschapsvoorwaarden of een samenlevingscontract kosten bij de notaris 800 à 1 500 dollar.
Recente veranderingen
Sinds 2012 staan huwelijk en geregistreerd partnerschap op de eilanden open voor alle koppels; de Nederlandse hervorming van het huwelijksvermogensrecht van 2018 werd nog niet naar het BW BES overgenomen.
Waar u terechtkunt
- Burgerzaken van het openbaar lichaam: aangifte en ontbinding van het partnerschap.
- De notaris op Bonaire voor voorwaarden, samenlevingscontract en testament.
- Rijksdienst Caribisch Nederland voor de gevolgen voor onderstand, toeslagen en zorgverzekering.
Goed om te weten
Het partnerschap op de eilanden is Nederlands, maar het vermogensstelsel niet: wie er registreert zonder voorwaarden, deelt alles wat hij vóór de registratie al bezat, ook de erfenis van zijn ouders. In Europees Nederland is dat sinds 2018 niet meer zo — een verschil dat verhuizers vaak verrast.
Bronnen en officiële links
- Rijksdienst Caribisch Nederland — Rijksoverheid op de BES-eilanden
- Openbaar Lichaam Bonaire — Burgerzaken — bestuur van Bonaire
- Rijksoverheid — Caribisch deel van het Koninkrijk — officiële informatie
Gecontroleerde links naar officiële of gezaghebbende bronnen. Ze openen in een nieuw tabblad.