Yasal çerçeve
Evlilik, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 124–160. maddeleriyle ve Evlendirme Yönetmeliği'yle düzenlenir. Evlenme ehliyeti 17 yaşını dolduranlar için anne-baba ya da vasinin izniyle, 18 yaşını dolduranlar için tek başına vardır; hâkim olağanüstü durumlarda 16 yaşını bitirmiş kişiye izin verebilir. Evlenme engelleri: hısımlık (üstsoy-altsoy, kardeşler, amca-dayı-hala-teyze ile yeğen, kayın hısımlığı), önceki evliliğin sona ermemiş olması (birden çok evlilik TCK 230'a göre suçtur), akıl hastalığı ve kadın için önceki evliliğin bitiminden itibaren üç yüz günlük bekleme süresi (iddet), hâkim kararıyla kaldırılabilir. Nikâh, evlendirme memuru (belediye başkanı ya da görevlendirdiği memur, köylerde muhtar) önünde iki tanıkla, açık ve kesin evet beyanıyla kıyılır; dinî tören ancak resmî nikâhtan sonra yapılabilir, resmî nikâh olmadan dinî tören yapmanın cezası 2015'te Anayasa Mahkemesi'nce iptal edildi ama tören hiçbir hukuki sonuç doğurmaz. Kadın, Anayasa Mahkemesi'nin 2023 kararıyla 28 Ocak 2024'ten beri yalnızca kendi soyadını taşıyabilir; kocasının soyadını almak ya da ikisini birlikte kullanmak isteğe bağlıdır.
Temel noktalar
| Yaş | 18; 17'de veli izniyle; 16'da olağanüstü durumda hâkim izniyle |
|---|---|
| Başvuru | Belediye evlendirme dairesi (köyde muhtarlık); evlenme beyannamesi, nüfus cüzdanı, fotoğraf, sağlık raporu |
| Sağlık raporu | Zorunlu (aile hekimi ya da hastane): talasemi, hepatit B/C, HIV, frengi taraması |
| Tanıklar | İki ergin tanık; yabancı olabilir |
| Aynı cinsiyetten evlilik | Yok; yurt dışında kıyılanlar tanınmaz |
| Yabancı eş | Evlenme ehliyet belgesi (apostilli ya da konsolosluk onaylı) ve pasaport; tercüman |
| Soyadı | Kadın 2024'ten beri yalnızca kendi soyadını koruyabilir ya da kocasının soyadını ekleyebilir |
| Bekleme süresi | Kadın için 300 gün (iddet), gebe olmadığını gösteren raporla kaldırılır |
Uygulamada
- Çift, oturduğu ya da nikâhı kıymak istediği yerin belediyesine birlikte başvurur; evlenme beyannamesi, nüfus cüzdanı ya da kimlik kartı, dört fotoğraf ve altı aydan eski olmayan sağlık raporu istenir. Randevu yoğun belediyelerde yaz için aylar önce alınır; e-Devlet üzerinden ön başvuru birçok belediyede mümkündür.
- Sağlık raporu aile sağlığı merkezinde ücretsiz alınır (kan testleri: talasemi, hepatit B ve C, HIV, frengi); pozitif sonuç evliliği engellemez, yalnızca bilgilendirme amaçlıdır.
- Yabancı uyruklu eş kendi ülkesinden evlenme ehliyet belgesi (Almanya'da Ehefähigkeitszeugnis) getirir, apostil ya da konsolosluk onayı ve yeminli tercüme gerekir; ülkesi böyle belge vermiyorsa Türk konsolosluğu ya da nüfus müdürlüğü düzenler. Türkçe bilmeyen eş için törende yeminli tercüman bulunur.
- Tören belediye nikâh salonunda ücretsizdir; dışarıda (düğün salonu, otel) kıyılması için belediyeye göre değişen ücret ödenir. Nikâhtan sonra uluslararası aile cüzdanı verilir ve evlilik nüfus kütüğüne otomatik işlenir.
- Yurt dışındaki Türkler konsoloslukta (iki tarafın da Türk vatandaşı olması gerekmez, yerel hukuka bağlı) ya da yerel makamlar önünde evlenebilir; yabancı makamlar önündeki evlilik altmış gün içinde konsolosluğa ya da nüfus müdürlüğüne bildirilir ve kütüğe işlenir — Almanya'daki Türk vatandaşları için Standesamt evliliği konsoloslukta tescil ettirilir.
Maliyet ve karşılanma
Belediye salonunda nikâh ücretsizdir; uluslararası aile cüzdanı için değerli kâğıt bedeli (2026'da birkaç yüz lira) ödenir. Salon dışı nikâh, hafta sonu ya da özel tören belediyeye göre birkaç bin lira; sağlık raporu aile sağlığı merkezinde ücretsiz, özel hastanede birkaç bin lira. Yabancı belgeler için tercüme ve noter onayı belge başına birkaç bin lira.
Son değişiklikler
Anayasa Mahkemesi'nin 22 Şubat 2023 tarihli kararıyla Medeni Kanun'un evli kadını kocasının soyadını taşımaya zorlayan 187. maddesi iptal edildi; 28 Ocak 2024'ten beri kadın yalnızca kendi soyadını koruyabiliyor. e-Devlet üzerinden evlilik başvurusu ve nüfus kayıt örneği sorgulama yaygınlaştı; 2025'te TÜİK 2024'te 470 bin evlilik ve 190 bin boşanma bildirdi.
Nereye başvurulur
- Belediye evlendirme dairesi (ilçe belediyesi): başvuru, randevu, tören, aile cüzdanı.
- Aile sağlığı merkezi: evlilik öncesi sağlık raporu, ücretsiz.
- Nüfus müdürlüğü ve e-Devlet (turkiye.gov.tr): kayıt örneği, yurt dışı evliliklerin tescili.
- Türk konsoloslukları: yurt dışında nikâh ve tescil, yabancı belgelerin onayı.
Bilmekte fayda var
Yalnızca imam nikâhıyla yaşayan çift hukuken evli değildir: miras, nafaka, mal paylaşımı, dul aylığı yoktur ve çocuklar için babalık ayrıca tanınmalıdır. Resmî nikâh olmadan kıyılan dinî törenin cezası kalktı, ama sonuçsuzluğu değişmedi. Kadının 300 günlük bekleme süresi (iddet) hâlâ yürürlüktedir; gebe olmadığını gösteren raporla mahkemeden kaldırılır.
Sık sorulan sorular
Almanya'da kıyılan nikâh Türkiye'de geçerli mi?
Evet, Alman makamları önünde kıyılan evlilik Türk hukukunda geçerlidir; altmış gün içinde konsolosluğa ya da nüfus müdürlüğüne bildirilerek kütüğe işlenir. Bildirilmezse Türkiye'de evli görünmezsiniz ve miras, dul aylığı gibi haklarda sorun çıkar.
Kaç yaşında evlenilebilir?
18 yaşını dolduranlar tek başına, 17 yaşını dolduranlar anne-babanın izniyle, 16 yaşını dolduranlar yalnızca olağanüstü durumda ve hâkim kararıyla. 16 yaşın altında evlilik mümkün değildir ve çocuk yaşta dinî nikâh cinsel istismar suçu oluşturur.
Sağlık raporunda hastalık çıkarsa evlenemez miyim?
Evlenirsiniz: rapor bilgilendirme amaçlıdır, yalnızca akıl hastalığı evlenmeye engeldir ve o da resmî sağlık kurulu raporuyla saptanır. Talasemi taşıyıcılığı ya da hepatit sonucu yalnızca çifte bildirilir.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- Türk Medeni Kanunu — 124–160. maddeler (mevzuat.gov.tr) — tam metin
- Evlendirme Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr) — başvuru ve belgeler
- Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü — Evlenme işlemleri — resmî bilgi
- e-Devlet — Evlilik başvurusu ve nüfus kayıt örneği — çevrimiçi hizmetler
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.