Yasal çerçeve
Sözleşme yoksa eşler edinilmiş mallar ortaklığına tabidir (Medeni Kanun madde 1400 vd.): evlilik süresince edinilen mallar ortaktır, öncesinde sahip olunan ya da mirasla alınan kişisel kalır. Miras hukukunda 3 Aralık 2001 yasası hayatta kalan eşi gerçek bir mirasçı yaptı, 23 Haziran 2006 yasası bağış ve vasiyetleri modernleştirdi.
Fransa, uluslararası çiftlerin mal rejimine 2016/1103 sayılı AB tüzüğünü uygular. 29 Ocak 2019'dan sonra evlenip Fransa'ya yerleşen iki Türk vatandaşı için Fransız mahkemesi Fransız hukukunu (ilk ortak mutat mesken), Türk mahkemesi ise MÖHUK m. 15 uyarınca Türk hukukunu (ortak millî hukuk) uygular. İki rejim arasında önemli fark vardır: Fransız ortaklığında evlilikte edinilen mallar gerçekten ortak mülkiyettedir ve bir eşin borcu ortak malları bağlayabilir; Türk edinilmiş mallara katılma rejiminde mallar ayrı kalır, tasfiyede yalnızca artık değer alacağı doğar. Noterde hukuk seçimi (Fransız ya da Türk hukuku) belirsizliği giderir.
Temel noktalar
| Yasal rejim | Edinilmiş mallar ortaklığı (communauté réduite aux acquêts) |
|---|---|
| Sözleşmeyle rejimler | Mal ayrılığı, edinilmiş mallara katılma (participation aux acquêts), genel ortaklık — noter senediyle |
| Rejim değişikliği | 23 Mart 2019 yasasından beri asgari süre olmadan her zaman mümkün; yalnızca itirazda mahkeme onayı |
| Saklı pay | Bir çocuk için yarısı, iki için üçte ikisi, üç ve fazlası için dörtte üçü |
| Hayatta kalan eş | Ortak çocuklar varsa: tamamının intifası ile dörtte birin tam mülkiyeti arasında seçim |
| Veraset vergisi | Eş ve PACS ortağı için tam muafiyet; çocuk başına 100 000 euro istisna |
| Konut | Eşin ana konutta ömür boyu oturma hakkı ve bir yıl ücretsiz kullanım |
| Son hayatta kalana bağış | Hayatta kalan eşin seçeneklerini yasanın ötesine genişletir |
| Hayat sigortası | Belirlenen lehtara mirasın dışında, kendi vergilendirmesiyle geçer |
| Miras beyanı | Ölümden itibaren altı ay içinde verilir |
Uygulamada
- Biriniz girişimciyse ya da başka ilişkiden çocuğu varsa evlilikten önce noterle durum değerlendirmesi yapın; iki ülkede malvarlığınız varsa sözleşmeye hukuk seçimi (Fransız ya da Türk) yazdırın.
- Eşler arası bağış („donation au dernier vivant”) hayatta kalanın seçeneklerini genişletir.
- Vasiyet, özellikle PACS ortağı ya da birlikte yaşayan lehine tasarruf edilebilir payı (quotité disponible) kullanmaya olanak verir.
- 2021'den beri Medeni Kanun madde 913, yabancı hukuk saklı payı tanımadığında Fransa'daki mallardan telafi edici alma hakkı öngörür — Türk hukuku saklı payı tanıdığı için bu Türk vatandaşlarını genellikle etkilemez.
- Sigorta sözleşmelerinin lehtar hükümlerini kontrol edin: vasiyetten önce gelir.
- El yazısı vasiyet (olographe) tamamı elle yazılmış, tarihli ve imzalı olmalıdır — Türkiye'deki gibi.
Maliyet ve karşılanma
Evlilik sözleşmesi: birkaç yüz euro. Rejim değişikliği: yaklaşık 1 000–2 000 euro artı ilan. Miras tasfiyesi: tarifeyle düzenlenmiş orantılı ücretler.
Son değişiklikler
2021 miras reformu (madde 913) ve uluslararası miraslarda saklı pay içtihadı; Avrupa Birliği Adalet Divanı bu mekanizmanın miras tüzüğüyle uyumunu inceledi.
Nereye başvurulur
- Noter — evlilik sözleşmesi ve taşınmazlı miras tasfiyesi için zorunlu; Paris, Lyon ve Strazburg'da Türkçe konuşan noterler.
- Merkezî vasiyet dosyası (Fichier central des dispositions de dernières volontés) — vasiyet araştırması.
- Vergi dairesi — altı ay içinde miras beyanı.
Bilmekte fayda var
Mal rejimi çiftin tüm yaşamı için seçilir, düğün günü için değil: girişimciler, karma aileler ve malvarlıkları çok eşitsiz çiftlerin neredeyse her zaman sözleşmede yararı vardır. Türkiye'de noterde yapılan mal ayrılığı sözleşmesi Fransa'da şekil bakımından geçerlidir, ancak Fransız alacaklılara karşı ancak evlilik kaydına şerh ya da ilanla işler.
Sık sorulan sorular
Türk edinilmiş mallara katılma rejimi Fransa'da geçerli mi?
Fransız mahkemesi Türk hukukunu yalnızca evlilik 2019'dan önce Türkiye'de ilk ortak ikametle yapılmışsa (1978 Lahey Sözleşmesi) ya da sözleşmede Türk hukuku seçilmişse uygular. 29 Ocak 2019'dan sonra evlenip Fransa'da oturan çiftler için Fransız hukukunu uygular. İki rejim boşanmada farklı sonuç verir — noterde hukuk seçimi kesinlik sağlar.
Fransa'da yaşayan Türk vatandaşına hangi miras hukuku uygulanır?
Fransız mahkemesinde son mutat mesken hukuku olarak Fransız hukuku (650/2012 tüzüğü) — Türkiye'deki daire için de; bu, çocukların saklı payı (1/2, 2/3, 3/4) ve eşin tamamının intifası ile 1/4 mülkiyet arasında seçimi demektir. Vasiyette Türk hukuku seçilebilir. Türk mahkemesi ise MÖHUK m. 20 uyarınca Türkiye'deki taşınmazlara Türk hukukunu uygular; iki ülke için uyumlu iki vasiyet en güvenlisidir.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- service-public.fr — haklar ve işlemler resmî portalı
- Légifrance — yasa ve kanunların resmî metni
- Notaires de France — mal rejimleri, bağışlar, miraslar
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.