Yasal çerçeve
Aile Kanunu'na göre evliliğin sonuçlarını yalnızca medeni nikâh doğurur (m. 4); nikâhsız birlikte yaşamaya bir statü tanınmaz ve kayıtlı birliktelik kurumu yoktur. Nafaka yükümlüleri çocuklar ve eş, anne-baba, eski eş, torunlar, kardeşler ile büyükanne ve büyükbabadır (m. 140): partner bu listede yoktur. Miras Kanunu yalnızca eşi ve akrabaları mirasçı sayar; dul ve yetim aylığı (nasledstvena pensiya) çocuklara, sağ kalan eşe ve anne-babaya bağlanır. Çocuklar ise eşittir (Anayasa m. 47): baba çocuğu belediyede yazılı beyanla tanır (pripoznavane, m. 64–66), anne-baba evli olmasa da velayeti eşit olarak ve birlikte kullanır (m. 122–123). Aile İçi Şiddete Karşı Koruma Kanunu fiilî birlikteliği ve 2023'ten beri en az 60 gün süren yakın ilişkiyi de kapsar.
Dinî nikâhın iki ülkede de hukukî etkisi yoktur (Aile Kanunu m. 4/2; Türk Medeni Kanunu da yalnızca resmî nikâhı tanır). Yalnızca imam nikâhıyla yaşayan çift ne Bulgaristan'da ne Türkiye'de evlidir: partner öldüğünde ev, banka hesabı ve aylık çocuklara ve akrabalara gider. Partnere bağış ve vasiyetle bırakılan mal, eşlere tanınan vergi muafiyetinden yararlanmaz; yalnızca Türk vatandaşı olan partner ise vasiyetle bırakılan araziyi kural olarak edinemez (Anayasa m. 22).
Çocuklarda iki hukuk ayrılır: Bulgaristan'da evli olmayan anne-baba velayeti birlikte kullanır, Türk Medeni Kanunu'na göre ise evlilik dışı doğan çocuğun velayeti annenindir (m. 337). Bulgar hukuku anne-baba ile çocuk arasındaki ilişkiye ortak mutat mesken hukukunu uygular (Bulgar Milletlerarası Özel Hukuk Kanunu, KMÇP m. 85); Bulgaristan'da yaşayan aile için bu Bulgar hukukudur. Türk vatandaşı babanın tanıması, çocuğun Türk nüfusuna kaydı için Türk temsilciliğine de bildirilmelidir.
Temel noktalar
| Kayıtlı birliktelik | Yok |
|---|---|
| Nikâhsız birlikte yaşama | Düzenlenmemiş; evliliğin sonuçlarını doğurmaz |
| Miras | Yasal mirasçılık yok; yalnızca vasiyetle, saklı paylar dışında |
| Nafaka ve dul aylığı | Partner için yok; nafaka yalnızca çocuk için |
| Çocuklar | Eşit haklar; babalık belediyede tanıma beyanıyla |
| Velayet | Anne-baba evli olmasa da birlikte |
| Şiddete karşı koruma | Fiilî birliktelik ve en az 60 günlük yakın ilişki kapsanır |
| Dinî nikâh | Hukukî sonucu yok; Türkiye'de de aynı |
Uygulamada
- Vasiyet yapın: el yazısıyla, tarihli ve imzalı ya da noterde iki tanıkla; çocuklarınızın saklı payı tek çocukta mirasın yarısı, iki ve daha fazla çocukta üçte ikisidir.
- Babalığı doğumdan önce ya da sonra belediyede yazılı ya da noter onaylı beyanla tanıyın; anne ve 14 yaşını dolduran çocuk üç ay içinde itiraz edebilir (m. 65–66).
- Ortak konutu payları belirterek iki adla alın, kira sözleşmesini iki adla yapın ve katkıları banka kayıtlarıyla belgeleyin.
- Hastane ve banka işleri için birbirinize noterden vekâletname verin; ayrılıkta çocuklarla ilgili anlaşmayı yazılı yapın.
Maliyet ve karşılanma
El yazısı vasiyet ücretsizdir; noter işlemleri tarifeye göre ücretlendirilir. Partner eş sayılmadığından, miras payının 250 000 levaya karşılık gelen eşiği (yaklaşık 127 823 avro) aşan kısmı için belediyenin %3,3 ile %6,6 arasında belirlediği oranla vergi öder; partnere bağış da vergiye tabidir.
Son değişiklikler
Aile İçi Şiddete Karşı Koruma Kanunu Ağustos 2023'te değiştirildi (Bulgar Resmî Gazetesi, sayı 69/2023): koruma, birlikte yaşamayan ama en az 60 gün süren yakın ilişki içindeki kişilere genişletildi. Aile Kanunu'nun Aralık 2025 değişikliği nikâhsız birlikteliğe statü getirmedi.
Nereye başvurulur
- Belediyenin medeni hâl birimi: babalığın tanınması, doğum kaydı.
- Noter: vasiyet, vekâletname, ortak mülk sözleşmeleri.
- Bölge mahkemesi (районен съд): velayet ve nafaka uyuşmazlıkları, aile içi şiddette koruma kararı.
- Türk temsilcilikleri: babalığın ve çocuğun Türk nüfusuna kaydı.
Bilmekte fayda var
Yıllar süren birlikte yaşam Bulgaristan'da kendiliğinden hiçbir hak doğurmaz: vasiyet yoksa partner hiçbir şey almaz, dul aylığı bağlanmaz ve konut çocuklara ya da akrabalara kalır. Evlenmeyecekseniz vasiyet, vekâletname ve tapuda paylı mülkiyet asgari güvencedir.
Sık sorulan sorular
Nikâhsız partnerim ölürse ondan miras alır mıyım?
Vasiyet yoksa hayır: Bulgar hukuku yalnızca eşi ve akrabaları mirasçı sayar. Vasiyetle, çocukların ve anne-babanın saklı payı dışında kalan kısmı alabilirsiniz; ama eşten farklı olarak belediyenin miras vergisini ödersiniz ve dul aylığı alamazsınız.
İmam nikâhı Bulgaristan'da geçerli mi?
Hayır. Bulgar hukuku dinî törene hiçbir hukukî sonuç bağlamaz; Türkiye'de de durum aynıdır. Miras, nafaka ve dul aylığı için belediyede medeni nikâh gerekir; dinî tören buna ek olarak yapılabilir.
Evli değiliz; çocuğumuzun velayeti kimde?
Bulgar hukukunda babalık tanındıktan sonra anne ve baba velayeti birlikte kullanır; ayrılırlarsa ikamet, kişisel ilişki ve nafakayı anlaşmayla ya da bölge mahkemesi kararıyla belirlerler. Türk hukukunda evlilik dışı çocuğun velayeti annenindir; Türkiye'ye taşınma planı varsa bir avukata danışın.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- Semeen Kodeks — Bulgar Aile Kanunu (lex.bg) — m. 4, 64–66, 122–123, 140
- Bulgar Resmî Gazetesi, sayı 69/2023 — aile içi şiddet kanunu değişikliği — fiilî birliktelik, yakın ilişki
- Ulusal Sigorta Enstitüsü (НОИ) — dul ve yetim aylığının hak sahipleri
- Mevzuat Bilgi Sistemi — Türk Medeni Kanunu: velayet
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.