Yasal çerçeve
Boşanma Medeni Kanun 1. Kitap'ta (madde 1:150 vd.) düzenlenir. Tek neden, eşlerden biri ileri sürdüğü anda hâkimin kabul ettiği evliliğin kalıcı sarsılmasıdır; kusurun rolü yoktur. Başvuru avukat tarafından mahkemeye ortak (bir anlaşmayla — convenant) ya da tek taraflı yapılır. 2009 tarihli Sürdürülen Ebeveynliği Teşvik Yasası'ndan beri küçük çocukların ebeveynleri bir ebeveynlik planı (ouderschapsplan) sunmak zorundadır: bakım ve eğitimin bölüşümü, çocuk nafakası, bilgi paylaşımı; ortak velayet boşanmadan sonra kural olmaya devam eder. Hâkim 12 yaşından itibaren çocukları dinler. Boşanma ancak karardan sonraki altı ay içinde nüfus kayıtlarına tescille kesinleşir. Eş nafakası 1 Ocak 2020'den beri en fazla beş yıl sürer, istisnalarla (en küçük çocuk 12 olana kadar; on beş yıldan uzun evlilikte ve on yıl içinde AOW yaşına ulaşacak eş için on yıla kadar). Çocuk nafakası 21 yaşına kadar, yargının Trema normlarına göre işler. Emeklilik denkleştirilir.
Hollanda'da yaşayan iki Türk vatandaşı için Hollanda mahkemesi yetkilidir, ancak Roma III tüzüğü uyarınca eşler Hollanda hukukunu seçmediyse ortak millî hukuk olarak Türk Medeni Kanunu'nu uygular: anlaşmalı boşanmada en az bir yıl evlilik koşulu ve hâkimin protokolü onaylaması aranır, çekişmeli boşanmada kusur ve TMK'daki boşanma sebepleri incelenir. Kesinleşen Hollanda kararı 2018'den beri (Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A) her iki eş birlikte ya da 90 gün içinde ayrı ayrı başvurursa konsoloslukta doğrudan tescil edilir; aksi hâlde Türkiye'de tanıma-tenfiz davası gerekir. Türkiye'de alınan karar da Hollanda'da BRP'ye kaydedilebilir.
Temel noktalar
| Neden | Kalıcı sarsılma, kusur sorusu olmadan (Türk hukuku uygulanmıyorsa) |
|---|---|
| Usul | Mahkeme, avukat zorunlu; ortak ya da tek taraflı başvuru |
| Ebeveynlik planı | 2009'dan beri küçük çocuklarda zorunlu; ortak velayet kalır |
| Süre | Ortak başvuru: 4–8 hafta; tek taraflı: 6–12 ay; belediyede tescille kesin |
| Eş nafakası | 2020'den beri istisnalarla en fazla 5 yıl; çocuk nafakası 21 yaşına kadar |
| Türkiye'de tanınma | Konsoloslukta 27/A tescili ya da aile mahkemesinde tanıma-tenfiz |
| Rakamlar (CBS) | Yılda yaklaşık 30 000 boşanma; yaklaşık her üç evlilikten biri boşanmayla bitiyor |
Uygulamada
- Anlaşan çift, tek bir avukata ya da arabulucuya bir anlaşma ve ebeveynlik planı hazırlatıp ortak başvuru yapar: en hızlı ve en ucuz yoldur ve hâkim duruşmasız karar verir.
- Anlaşamayan kendi avukatını tutar; hâkim arabuluculuk önerebilir ya da çocuk için özel bir kayyım atayabilir. Geçici tedbirler (konut, çocuklar, nafaka) birkaç hafta içinde alınabilir.
- Çocuk nafakasını Trema normlarıyla (çocuğun ihtiyacı, iki ebeveynin ödeme gücü) hesaplayın ve tutarı ebeveynlik planına yazdırın; ödeme yapılmazsa LBIO ücretsiz tahsil eder — Türkiye'ye dönen borçludan da, 2007 Lahey Nafaka Sözleşmesi yoluyla.
- Boşanmayı denkleştirme için iki yıl içinde emeklilik fonuna bildirin; yardımları, sağlık sigortasını ve vasiyeti güncelleyin; eski eş miras almaz ama eski bir vasiyet onu hâlâ kayırabilir.
- Hollanda belediyesine tescilden sonra kesinleşmiş kararın apostilli ve yeminli tercümeli örneğini konsolosluğa sunun; iki eş birlikte başvurursa Türkiye'de dava gerekmez.
Maliyet ve karşılanma
Harç birkaç yüz eurodur (2026'da başvuran başına 300 euronun üstünde); tek avukat ya da arabulucuyla ortak boşanma 1 500–4 000 euro, çekişmeli boşanma kişi başı 5 000–15 000 euro tutar. Düşük gelirliler için katkı paylı sübvansiyonlu adli yardım (toevoeging) vardır.
Son değişiklikler
Eş nafakasının beş yıla kısaltılması 1 Ocak 2020'den itibaren yapılan başvurular için geçerli; denkleştirmenin yerini alacak Boşanmada Emeklilik Bölüşümü Yasası 2026'da henüz yürürlükte değildi. Yargı, tek aile temsilcili çekişmesiz „gezamenlijke toegang ouders” usulünü deniyor.
Nereye başvurulur
- Rechtspraak.nl: usul, formlar, harçlar ve Trema normları.
- Ücretsiz ilk danışma için Het Juridisch Loket; toevoeging için Raad voor Rechtsbijstand.
- Nafaka tahsili için LBIO (Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen).
- Türkçe konuşan aile hukukçuları (Rotterdam, Amsterdam, Den Haag, Utrecht, Eindhoven).
Bilmekte fayda var
Karardan sonraki altı ay içinde belediyeye tescil edilmeyen boşanma düşer: evlilik o zaman hâlâ vardır. Ebeveynlik planı bir formalite değildir: yetersiz bulan hâkim davayı erteler, ortak başvuruda da. Çocukla Türkiye'ye diğer ebeveynin ya da mahkemenin izni olmadan gitmek Lahey Sözleşmesi anlamında kaçırmadır — Türk mahkemeleri iadeye karar verir.
Sık sorulan sorular
Nerede boşanmak daha iyi: Hollanda'da mı Türkiye'de mi?
Hollanda'da yaşayan iki Türk vatandaşı için iki mahkeme de yetkilidir. Hollanda mahkemesi anlaşmada hızlıdır (birkaç hafta), avukat ve ebeveynlik planı ister, Türk hukuku uygulanırsa kusura bakabilir; Türk mahkemesi daha ucuzdur ama daha uzun sürer ve Hollanda'da yaşayan çocukların işleri zaten Hollanda mahkemelerine tabidir. Kim önce başvurursa mahkemeyi seçer.
Çocuklara ne olur?
Velayet ortak kalır; ebeveynlik planı ikamet yerini, kişisel ilişkiyi ya da dönüşümlü bakımı (co-ouderschap) ve nafakayı düzenler. Hâkim çocukları 12 yaşından itibaren dinler. Çocukla taşınma — Türkiye'ye de — diğer ebeveynin rızasını ya da mahkemenin ikame iznini gerektirir; rızasız gidiş kaçırmadır.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- Rechtspraak.nl — Scheiden — de Rechtspraak
- Rijksoverheid — Scheiden — resmî bilgi
- LBIO — nafaka tahsili — Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.