Het wettelijke kader
De echtscheiding staat in Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (artikelen 1:150 en volgende). De enige grond is de duurzame ontwrichting van het huwelijk, die de rechter aanneemt zodra een van beiden ze stelt; schuld speelt geen rol. Het verzoek wordt door een advocaat ingediend bij de rechtbank, gezamenlijk (met een convenant) of eenzijdig. Sinds de Wet bevordering voortgezet ouderschap van 2009 moeten ouders van minderjarige kinderen een ouderschapsplan indienen: verdeling van zorg en opvoeding, kinderalimentatie, informatie-uitwisseling; het gezamenlijk gezag blijft na de scheiding de regel. De rechter hoort kinderen vanaf 12 jaar. De echtscheiding wordt pas definitief door de inschrijving in de registers van de burgerlijke stand, binnen zes maanden na de uitspraak. De partneralimentatie duurt sinds 1 januari 2020 maximaal vijf jaar, met uitzonderingen (tot het jongste kind 12 is; tot tien jaar bij een huwelijk van meer dan vijftien jaar en een partner die binnen tien jaar de AOW-leeftijd bereikt). Kinderalimentatie loopt tot 21 jaar, volgens de Tremanormen van de rechtspraak. Het pensioen wordt verevend.
De kernpunten
| Grond | Duurzame ontwrichting, zonder schuldvraag |
|---|---|
| Procedure | Rechtbank, advocaat verplicht; gezamenlijk of eenzijdig verzoek |
| Ouderschapsplan | Verplicht bij minderjarige kinderen sinds 2009; gezamenlijk gezag blijft |
| Duur | Gezamenlijk verzoek: 4 tot 8 weken; eenzijdig: 6 tot 12 maanden; definitief na inschrijving bij de gemeente |
| Partneralimentatie | Maximaal 5 jaar sinds 2020, met uitzonderingen; kinderalimentatie tot 21 jaar |
| Cijfers (CBS) | Ongeveer 30 000 echtscheidingen per jaar; ongeveer een op de drie huwelijken eindigt in een scheiding |
In de praktijk
- Wie het eens is, laat één advocaat of een mediator een convenant en een ouderschapsplan opstellen en dient een gezamenlijk verzoek in: het is de snelste en goedkoopste weg, en de rechter beslist zonder zitting.
- Wie het niet eens is, neemt een eigen advocaat; de rechter kan mediation voorstellen of een bijzondere curator voor het kind benoemen. Voorlopige voorzieningen (woning, kinderen, alimentatie) zijn binnen enkele weken te krijgen.
- Bereken de kinderalimentatie met de Tremanormen (behoefte van het kind, draagkracht van beide ouders) en laat het bedrag in het ouderschapsplan opnemen; het LBIO int het gratis als de betaling uitblijft.
- Meld de scheiding binnen twee jaar bij het pensioenfonds voor de verevening, en pas de toeslagen, de zorgverzekering en het testament aan; een ex-echtgenoot erft niet, maar een oud testament kan hem nog begunstigen.
Kosten en vergoeding
Het griffierecht bedraagt enkele honderden euro's (ruim 300 euro per verzoeker in 2026); een gezamenlijke scheiding met één advocaat of mediator kost 1 500 à 4 000 euro, een conflictscheiding 5 000 à 15 000 euro per persoon. Gesubsidieerde rechtsbijstand (toevoeging) bestaat voor lage inkomens, met een eigen bijdrage.
Recente veranderingen
De verkorting van de partneralimentatie tot vijf jaar geldt voor verzoeken ingediend vanaf 1 januari 2020; de Wet pensioenverdeling bij scheiding, die de verevening zou vervangen, was in 2026 nog niet in werking. De rechtspraak experimenteert met de «gezamenlijke toegang ouders», een niet-conflictueuze procedure met één gezinsvertegenwoordiger.
Waar u terechtkunt
- Rechtspraak.nl: procedure, formulieren, griffierechten en Tremanormen.
- Het Juridisch Loket voor gratis eerste advies; de Raad voor Rechtsbijstand voor de toevoeging.
- Het LBIO (Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen) voor de inning van alimentatie.
Goed om te weten
Een scheiding die niet binnen zes maanden na de uitspraak bij de gemeente wordt ingeschreven, vervalt: het huwelijk bestaat dan nog. En het ouderschapsplan is geen formaliteit: een rechter die het onvoldoende vindt, houdt de zaak aan, ook bij een gezamenlijk verzoek.
Bronnen en officiële links
- Rechtspraak.nl — Scheiden — de Rechtspraak
- Rijksoverheid — Scheiden — officiële informatie
- LBIO — inning van alimentatie — Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen
Gecontroleerde links naar officiële of gezaghebbende bronnen. Ze openen in een nieuw tabblad.