Yasal çerçeve
Ehegesetz, evlilik yaşam birliği en az altı aydır kaldırılmışsa, ikisi de onarılamaz sarsıntıyı kabul ediyorsa ve sonuçlar üzerinde anlaşıyorsa anlaşmalı boşanmayı (§ 55a) öngörür. Yanında kusurlu boşanma (§ 49) ve üç yıllık ev içi birliğin kaldırılmasından sonra boşanma (§ 55) vardır.
Avusturya üç yol tanır: altı ay ayrılıktan sonra anlaşmalı boşanma, kusurlu boşanma ve üç yıllık ev içi birliğin kaldırılmasından sonra boşanma. Kusur ilkesi bu nedenle sürer ve pratik sonuçları vardır: boşanma sonrası nafakayı önemli ölçüde etkiler. Anlaşmalı boşanmada tüm sonuçlar — nafaka, velayet, malvarlığı — önceden düzenlenmiş olmalıdır.
Avusturya'da yaşayan iki Türk vatandaşı için Avusturya mahkemesi yetkilidir, ancak Roma III tüzüğü uyarınca eşler Avusturya hukukunu seçmediyse ortak millî hukuk olarak Türk Medeni Kanunu'nu uygular; iki sistem de kusuru tanıdığı için fark başka ülkelerdekinden küçüktür. Kesinleşen Avusturya kararı 2018'den beri (Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A) her iki eş birlikte ya da 90 gün içinde ayrı ayrı başvurursa konsoloslukta doğrudan tescil edilir; aksi hâlde Türkiye'de tanıma-tenfiz davası gerekir.
Temel noktalar
| Anlaşmalı boşanma | Altı ay ayrılıktan sonra, yazılı boşanma sonuçları anlaşmasıyla |
|---|---|
| Kusurlu boşanma | Hâlâ mümkün; kusur nafakayı etkiler |
| § 55 boşanması | Ev içi birliğin üç yıl kaldırılmasından sonra |
| Paylaşım | Evlilik kullanım malvarlığı ve tasarruflar hakkaniyete göre paylaştırılır |
| Emeklilik | Otomatik denkleştirme yok; gönüllü emeklilik bölüşümü (Pensionssplitting) talep edilmeli |
| Mahkeme | Bezirksgericht |
| Çocuklar | Velayet (Obsorge), kişisel ilişki ve nafaka anlaşmada düzenlenir |
| Paylaşım süresi | Paylaşım talebi kesinleşmeden itibaren bir yıl içinde yapılmalı |
| Kusur kararı | Boşanma sonrası nafakayı etkiler |
| Türkiye'de tanınma | Konsoloslukta 27/A tescili ya da aile mahkemesinde tanıma-tenfiz |
Uygulamada
- Boşanma sonuçları anlaşmasını yazılı hazırlayın — anlaşmalı boşanmanın koşuludur.
- Bezirksgericht'e birlikte başvurun; avukat zorunlu değil ama alışılmıştır.
- Pensionssplitting'i inceleyin: aktif olarak talep edilmesi gerekir ve nadiren kullanılır.
- Düşük gelirde yargılama yardımı (Verfahrenshilfe) isteyin.
- Paylaşım talebi için bir yıllık süreyi takvime yazın — uyarısız düşer.
- Kesinleşmeden sonra kesinleşme şerhli kararın apostilli ve yeminli tercümeli örneğini konsolosluğa sunun; iki eş birlikte başvurursa Türkiye'de dava gerekmez.
Maliyet ve karşılanma
Anlaşmalı boşanma götürü harç (yaklaşık 300 euro) ve avukat eşliğiyle çoğu zaman 1 000–3 000 euro tutar. Çekişmeli davalar çok daha pahalıdır; düşük gelirde Verfahrenshilfe vardır. Konsoloslukta tescil harca tabidir.
Son değişiklikler
Familiengerichtshilfe mahkemeleri velayet ve kişisel ilişki sorularında destekliyor ve küçük çocuklu anlaşmalı boşanmadan önce zorunlu ebeveyn danışmanlığı yerleşti.
Nereye başvurulur
- Son ortak ikametteki Bezirksgericht.
- Aile danışma merkezleri, ülke çapında ücretsiz.
- İlk danışma için Rechtsanwaltskammer; Viyana, Linz ve Graz'da Türkçe konuşan avukatlar.
- Familiengerichtshilfe ve destekli arabuluculuk merkezleri.
- Kararın tescili için T.C. Başkonsoloslukları.
Bilmekte fayda var
Pensionssplitting gönüllüdür ve talep edilmelidir. Bunu kaçıran, klasik rol dağılımında önemli hakları kaybeder — Almanya ve İsviçre'nin aksine. Paylaşım talebi için bir yıllık süre Avusturya boşanma hukukunun en sık tuzağıdır: kaçıran hakkını kesin olarak kaybeder.
Sık sorulan sorular
Avusturya'da kusur ne rol oynar?
Önemli bir rol: tek başına ya da ağırlıklı kusurlu boşanan kural olarak diğerinden nafaka alamaz ama nafaka ödemekle yükümlü olabilir. Bu yüzden kusur kararı için çoğu zaman boşanmanın kendisinden daha sert mücadele edilir. Anlaşmalı boşanma bu çekişmeden kaçınır. Türk hukuku da benzer işler — nafakayı kusura bağlar.
Çocuklara ne olur?
Velayet kural olarak ortak kalır; ana ikamet, kişisel ilişki ve nafaka düzenlenir. Mahkemeler çocuğun yararına göre karar verir ve belli bir yaştan sonra çocuğu dinler. Çocukla Türkiye'ye taşınmak diğer ebeveynin rızasını ya da mahkeme kararını gerektirir — rızasız gidiş Lahey Sözleşmesi anlamında kaçırmadır ve Türk mahkemeleri iadeye karar verir.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- oesterreich.gv.at — resmî işlem portalı
- Rechtsinformationssystem des Bundes — yürürlükteki mevzuat
- T.C. Viyana Büyükelçiliği — boşanma tescili — yabancı boşanma kararlarının nüfusa tescili
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.