Małżeństwo i związki nieformalne
Małżeństwo cywilne zawierają osoby od 18 lat (od 16 lat, jeśli są emancypowane; dyspensa sądowa od 14 lat została zniesiona w 2015 roku). Wniosek składa się w urzędzie stanu cywilnego, u notariusza lub sekretarza sądu, a ślubu udziela sędzia pokoju, burmistrz, radny albo notariusz, w obecności dwóch pełnoletnich świadków. Małżeństwa zawierają także pary jednopłciowe, od 2005 roku.
Hiszpania nie ma ogólnokrajowej ustawy o związkach nieformalnych (parejas de hecho): siedemnaście wspólnot autonomicznych ma własne rejestry i prawa o nierównych skutkach. Państwo przyznaje parom zarejestrowanym m.in. rentę rodzinną z ubezpieczeń społecznych (rejestracja co najmniej dwa lata przed śmiercią i pięć lat wspólnego pożycia). Zgodnie z prawem powszechnym partner z nieformalnego związku nie dziedziczy niczego bez testamentu; prawa spadkowe mają pary stabilne w Katalonii, na Balearach, w Nawarze, Kraju Basków, Galicji i Aragonii.
Rozwód
Ustawa 15/2005 zniosła przyczyny rozwodu i wymóg uprzedniej separacji: wystarczy wniosek jednego małżonka, składany dopiero po upływie trzech miesięcy od ślubu (w sprawach dotyczących przemocy bez okresu oczekiwania). Rozwód za porozumieniem stron, z umową regulującą skutki (convenio regulador), odbywa się przed sędzią, a od ustawy 15/2015 także przed notariuszem lub sekretarzem sądu, jeśli nie ma małoletnich dzieci pozostających pod władzą rodzicielską. Rozwód sporny rozpoznaje sąd pierwszej instancji albo sąd do spraw przemocy wobec kobiet.
Władza rodzicielska jest wspólna, a opieka naprzemienna wzrosła z około 10% w 2010 roku do 49,7% rozwodów z małoletnimi dziećmi w 2024 roku (INE, 2024). Alimenty na dzieci wylicza się według tabel orientacyjnych Generalnej Rady Władzy Sądowniczej; niepłacenie ich przez dwa miesiące z rzędu jest przestępstwem. O rentę kompensacyjną (art. 97 Kodeksu cywilnego) trzeba się ubiegać we wniosku lub w umowie.
Adopcja, wspomagana prokreacja i urlopy
Adopcję pełną orzeka sąd. Adoptujący musi mieć ponad 25 lat (w parze wystarczy, że wiek ten osiągnie jedna osoba) i być od 16 do 45 lat starszy od dziecka; mogą adoptować małżeństwa, pary niebędące w związku małżeńskim i osoby samotne, w tym pary jednopłciowe; dziecko powyżej 12 lat musi wyrazić zgodę.
Ustawa 14/2006 otwiera dostęp do wspomaganej prokreacji każdej kobiecie powyżej 18 lat: samotnej, zamężnej lub żyjącej w związku z inną kobietą. Dawstwo gamet jest anonimowe, od jednego dawcy może urodzić się najwyżej sześcioro dzieci; publiczne finansowanie obejmuje do 3 cykli in vitro (przed 40. rokiem życia) i 6 inseminacji (przed 38.). Surogacja jest zakazana. Urlop z tytułu narodzin i opieki nad dzieckiem trwa 16 tygodni dla każdego z rodziców, jest równy i nieprzenoszalny od 2021 roku oraz płatny w 100% przez ubezpieczenia społeczne; reforma z 2025 roku podnosi go do 19 tygodni od 2026 roku.
Dziedziczenie
Kodeks cywilny (art. 657–1087) zastrzega dwie trzecie spadku dla zstępnych — jedną trzecią jako ścisłą legítimę w równych częściach i jedną trzecią jako mejorę, którą można przeznaczyć jednemu z nich — a pozostałą jedną trzecią spadkodawca rozporządza swobodnie. Małżonek ma użytkowanie mejory. Prawa Katalonii (legítima w wysokości jednej czwartej), Aragonii, Nawarry, Kraju Basków, Galicji i Balearów mają własne zasady, zależne od regionalnego statusu cywilnego zmarłego.
Testament notarialny otwarty kosztuje 40–80 euro i jest automatycznie wpisywany do Rejestru Ostatnich Woli. Rozporządzenie UE 650/2012 pozwala cudzoziemcowi mieszkającemu w Hiszpanii wskazać w testamencie prawo swojego obywatelstwa; bez wyboru stosuje się prawo ostatniego miejsca zwykłego pobytu. Podatek od spadków leży w gestii regionów i jest rozliczany w ciągu sześciu miesięcy od śmierci (formularz 650).
Antykoncepcja, aborcja i narkotyki
Ustawa organiczna 2/2010 i jej reforma z 2023 roku czynią antykoncepcję świadczeniem Narodowego Systemu Zdrowia: tabletki hormonalne na receptę (z dopłatą pacjenta), wkładka wewnątrzmaciczna i implant zakładane bezpłatnie, podwiązanie jajowodów i wazektomia. Tabletka „dzień po” jest sprzedawana bez recepty od 2009 roku, a od 2023 wydaje się ją bezpłatnie w ośrodkach publicznych. Wiek decyzji medycznej wynosi 16 lat.
Aborcja na żądanie jest dozwolona do 14 tygodnia, bezpłatna w systemie publicznym, bez zgody rodziców od 16 lat i bez okresu do namysłu od 2023 roku; do 22 tygodnia — przy poważnym zagrożeniu zdrowia lub wadach płodu. Zażywanie i posiadanie narkotyków w miejscu prywatnym nie jest przestępstwem, w miejscu publicznym to poważne wykroczenie z grzywną od 601 do 30 000 euro (ustawa 4/2015); handel jest zagrożony karą od 3 do 6 lat (art. 368 Kodeksu karnego). Limit alkoholu dla kierowców wynosi 0,5 g/l (0,3 dla początkujących i zawodowych), a od 1,2 g/l jest to przestępstwo.
Przemoc i zgoda
Ustawa organiczna 1/2015 podniosła wiek zgody z 13 do 16 lat; wyjątek z art. 183 quater wyłącza odpowiedzialność karną, gdy sprawca jest zbliżony do ofiary wiekiem i stopniem rozwoju. Ustawa organiczna 10/2022 („tylko tak znaczy tak”) połączyła nadużycie i napaść seksualną w jedno przestępstwo: milczenie lub bierność nie oznaczają zgody, a gwałt jest zagrożony karą od 4 do 12 lat. Od 2023 roku w każdej prowincji działają całodobowe centra kryzysowe dla ofiar przemocy seksualnej.
Ustawa organiczna 1/2004 stworzyła sądy do spraw przemocy wobec kobiet; nakaz ochrony (zakaz kontaktu, eksmisja sprawcy, tymczasowa opieka nad dziećmi, alimenty) wydaje się w ciągu 72 godzin, a adwokat z urzędu jest bezpłatny od chwili zgłoszenia. Całodobowa, bezpłatna linia 016 działa w ponad 50 językach, a system VioGén monitoruje ponad 100 000 aktywnych spraw.
Dane osobowe i oszustwa
Ustawa organiczna 3/2018 (LOPDGDD) wdraża RODO; cyfrowy wiek zgody wynosi 14 lat, na wniosek o dostęp lub usunięcie danych administrator odpowiada w ciągu miesiąca, a skargę składa się bezpłatnie do AEPD, która może nałożyć kary do 20 mln euro lub 4% obrotu (ponad 100 mln euro w 2024 roku). Kanał Priorytetowy AEPD zapewnia usunięcie w ciągu kilku godzin intymnych zdjęć udostępnionych bez zgody; samo ich udostępnianie grozi karą od 3 miesięcy do 1 roku (art. 197.7).
Oszustwo (art. 248 Kodeksu karnego) jest zagrożone karą od 6 miesięcy do 3 lat, od 1 do 6 lat przy wartości powyżej 50 000 euro lub wykorzystaniu bezbronności ofiary, a od 4 do 8 lat przy wartości powyżej 250 000 euro. Zgłasza się je policji, Guardia Civil lub sądowi; pomaga linia INCIBE 017. Bank zwraca środki z transakcji nieautoryzowanych, ale nie z przelewów zleconych przez samą ofiarę.