Het wettelijke kader
Het Wetboek van Strafrecht stelt de leeftijd van seksuele toestemming op 16 jaar, met uitzonderingen voor leeftijdsgenoten — 12- en 13-jarigen met een partner minder dan twee jaar ouder, 14- en 15-jarigen met een partner minder dan vijf jaar ouder —, en op 18 jaar bij een relatie van vertrouwen, gezag, afhankelijkheid of uitbuiting. Het Hooggerechtshof verwierp in Ewanchuk (1999) het verweer van stilzwijgende toestemming: toestemming moet positief worden gecommuniceerd, kan niet vooraf worden gegeven en niet tijdens bewusteloosheid (J.A., 2011). Seksueel geweld (sexual assault) is één delict in drie graden, tot levenslang bij zware mishandeling; de dronkenschap van de dader is geen verweer sinds 2022. Verkrachting binnen het huwelijk is strafbaar sinds 1983. Er is geen verjaring voor strafbare feiten. Het gebruik van het seksuele verleden van het slachtoffer en de toegang tot zijn therapiedossiers zijn strikt beperkt. Ongeveer 35 000 aangiften van seksueel geweld per jaar, met een geschatte aangiftegraad van 6 %.
De kernpunten
| Leeftijd | 16 jaar; 12-13 met een partner minder dan twee jaar ouder; 14-15 met een partner minder dan vijf jaar ouder |
|---|---|
| Gezag of afhankelijkheid | 18 jaar |
| Bevestigende toestemming | Moet actief en voortdurend worden gecommuniceerd; geen stilzwijgende toestemming (Ewanchuk) |
| Voorafgaande toestemming | Niet mogelijk; een bewusteloze persoon kan niet toestemmen (J.A., 2011) |
| Verkrachting binnen het huwelijk | Strafbaar sinds 1983 |
| Verjaring | Geen voor strafbare feiten |
| Dossiers en verleden | Strikte regels beperken de toegang tot therapiedossiers en het gebruik van het seksuele verleden |
In de praktijk
- Doe aangifte bij elk politiebureau; u hoeft niet meteen te beslissen of u vervolging wilt.
- Een forensisch medisch onderzoek kan meestal worden uitgevoerd en bewaard voordat u beslist aangifte te doen: veel centra voor seksueel geweld bewaren een kit een jaar zonder aangifte.
- Gespecialiseerde diensten kunnen u begeleiden en elke stap uitleggen; slachtofferhulp biedt gratis begeleiding en bijstand in de rechtszaal.
- Vraag schriftelijke bevestiging van elk onderzoek en van het aangiftenummer.
- Een Nederlander die in Canada slachtoffer wordt, heeft dezelfde rechten en recht op een tolk; de Nederlandse ambassade biedt consulaire bijstand. Let op de leeftijdsgrens: 16 jaar in Canada, hoger dan de 16 jaar in Nederland alleen in schijn — Nederland kent geen uitzondering voor leeftijdsgenoten onder de 16, Canada wel.
Kosten en vergoeding
Aangifte, onderzoek en slachtofferhulp zijn gratis; de provinciale slachtofferfondsen vergoeden therapie en kosten; rechtsbijstand voor gerelateerde familiezaken.
Recente veranderingen
Verschillende provincies hebben gespecialiseerde rechtbanken en aanklagersteams voor seksueel geweld ingevoerd om vertragingen te verminderen en klagers beter te ondersteunen; de federale wet van 2022 sloot extreme dronkenschap als verweer uit; rechters moeten sinds 2021 een opleiding over seksueel geweld volgen.
Waar u terechtkunt
- Provinciale netwerken van centra voor seksueel geweld en 24-uurscrisislijnen.
- Ziekenhuiscentra voor seksueel geweld (sexual assault care and treatment centres).
- Slachtofferhulp via de provinciale ministeries van Justitie.
- Nederlandse ambassade in Ottawa: consulaire bijstand.
Goed om te weten
Er is geen termijn voor aangifte in Canada, en geen verplichting om meteen te beslissen: ziekenhuizen kunnen een forensische kit afnemen en bewaren terwijl u de tijd neemt. Het Canadese recht kent geen stilzwijgende en geen voorafgaande toestemming — het Hooggerechtshof was op beide punten uitdrukkelijk, tien jaar voordat Nederland in 2024 zijn wet seksuele misdrijven op toestemming baseerde.
Bronnen en officiële links
- Criminal Code — artikelen 150.1 (age of consent), 271-273 (sexual assault), 273.1 (consent) — Justice Canada
- Supreme Court of Canada — R. v. Ewanchuk, [1999] 1 S.C.R. 330 — arrest
- Department of Justice — age of consent to sexual activity — officiële uitleg
Gecontroleerde links naar officiële of gezaghebbende bronnen. Ze openen in een nieuw tabblad.