Yasal çerçeve
Ceza Kanunu rıza yaşını yakın yaş istisnalarıyla 16, güven, otorite, bağımlılık ya da sömürü ilişkisi varsa 18 olarak belirler. Yüksek Mahkeme Ewanchuk kararında zımnî rıza savunmasını reddetti: rıza olumlu biçimde iletilmeli, önceden ya da bilinçsizken verilemez.
Rıza yaşı Kanada'da 16, Türkiye'de 18 (TCK m. 104: 15–18 arası şikâyete bağlı suç; 15 altı her hâlde suç, m. 103). Kanada'da 16–17 yaşındakiyle yasal ilişki, Türkiye'de tatilde sürdürülürse şikâyet üzerine suçtur ve Türk vatandaşı Türkiye'de yargılanabilir (TCK m. 11). Tersine, Kanada'da 15 yaşındakiyle yetişkin ilişkisi suçtur (sexual interference, asgari 1 yıl hapis) — yakın yaş istisnaları yalnızca akranlar içindir; cinsel suç mahkûmiyeti daimî mukim için sınır dışı (serious criminality) ve cinsel suçlu sicili demektir.
Mağdurlar için: cinsel saldırı merkezleri şikâyet olmadan delil toplayıp saklar, sağlık kartı olmayanlar için de; statüsüz mağdur şiddet mağdurları için ücretsiz geçici oturma izni alabilir. Türk toplumunda mağdurlar için aile ve toplum baskısı bilinir: merkezler tam gizlilik sağlar.
Temel noktalar
| Rıza yaşı | 16; 12–13 yaşındakiler iki yaştan az büyük partnerle; 14–15 beş yaştan az büyük partnerle |
|---|---|
| Otorite ya da bağımlılık | 18 |
| Olumlu rıza | Rıza etkin ve sürekli iletilmeli |
| Önceden rıza | Mümkün değil; bilinçsizlik dönemi için rıza verilemez |
| Evlilik içi cinsel saldırı | 1983'ten beri suç |
| Zamanaşımı | Ceza suçları için yok |
| Üçüncü taraf kayıtları | Şikâyetçilerin danışmanlık kayıtlarına erişimi sınırlayan sıkı kurallarla korunur |
| Cinsel geçmiş | Kullanımı yasal usulle sıkıca sınırlı |
| Türkiye | Rıza yaşı 18 (15–18 şikâyete bağlı); TCK m. 102–104 |
| Göçmenler | Mahkûmiyet = daimî mukimin sınır dışı edilmesi; statüsüz mağdur — geçici oturma izni |
Uygulamada
- Herhangi bir karakolda polise bildirin; kovuşturma isteyip istemediğinize hemen karar vermeniz gerekmez.
- Adlî tıbbî muayene genellikle bildirim kararından önce yapılıp saklanabilir.
- Uzman destek servisleri size eşlik edip her adımı açıklayabilir; polis ve mahkemede talep üzerine Türkçe tercüman.
- Muayenenin ve bildirim referansının yazılı teyidini isteyin.
- Cinsel saldırı merkezine gidin: pek çoğu delil toplayıp bildirim olmadan bir yıl saklar.
- Mağdur hizmetleri ücretsiz danışmanlık ve mahkemede eşlik sağlar; eyalet tazminat programları masrafları karşılar.
Maliyet ve karşılanma
Muayene, destek ve ceza yargılaması mağdur için ücretsiz; eyalet mağdur malî yardım programları terapi ve acil masrafları karşılar.
Son değişiklikler
Birkaç eyalet daha az gecikme ve daha iyi şikâyetçi desteği için cinsel şiddete özgü mahkemeler ve savcılık ekipleri kurdu; hâkimler 2021'den beri cinsel saldırı hukuku eğitimi almak zorunda.
Nereye başvurulur
- Eyalet cinsel saldırı merkezi ağları ve 24 saat kriz hatları.
- Hastane tabanlı cinsel saldırı bakım ve tedavi merkezleri (Ontario'da SA/DVTC).
- Eyalet adalet bakanlıkları aracılığıyla mağdur hizmetleri.
- Türkçe destek: Toronto ve Montreal'deki Türk-Kanada kadın dernekleri.
Bilmekte fayda var
Rıza yaşı 16, herhangi bir otorite ilişkisinde (antrenör, öğretmen, işveren, bakıcı) 18; Kanada'da 15 yaşındakiyle ilişki zorunlu hapis ve vatandaş olmayan için sınır dışı demektir. 18 yaş altı kişinin — 17 yaşındaki kendi sevgilinizin bile — mahrem fotoğrafı çocuk pornografisidir. Ve Kanada'da yasal 16–17 yaş ilişkisi Türkiye'de suçtur.
Sık sorulan sorular
Kanada'da rıza yaşı kaç?
16, yakın yaş istisnalarıyla (14–15 yaş 5 yaştan az büyük partnerle; 12–13 yaş 2 yaştan az büyükle) ve güven, otorite ya da bağımlılık ilişkisinde 18. Türkiye'de sınır 18'dir — Kanada'da Kanada hukuku geçerli, ancak Türk vatandaşı Türkiye'de de yargılanabilir.
Olumlu rıza nedir?
Rıza eylemin her anında söz ya da davranışla ifade edilmeli; sessizlik, direnç yokluğu, önceki ilişkiler ya da evlilik onun yerini tutmaz; uyku ya da bilinçsizlik süresi için önceden verilemez (J.A., 2011).
Daimî ikameti olmayan Türk kadını saldırıyı bildirebilir mi?
Evet. Polis mağdurların statüsünü kontrol etmez; statüsüz şiddet mağduru ücretsiz geçici oturma izni (aile içi şiddet mağdurları için TRP) ve çalışma izni alabilir.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- Canada.ca — resmî hükûmet portalı
- Justice Laws Website — federal kanun ve yönetmelikler
- Department of Justice — Age of consent — rıza yaşı ve istisnalar
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.