Ramy prawne
Kodeks karny ustala wiek zgody na 16 lat z wyjątkami dla bliskich wiekiem, i 18 lat, gdy istnieje stosunek zaufania, autorytetu, zależności lub wyzysku. Sąd Najwyższy w Ewanchuk odrzucił obronę zgody dorozumianej: zgoda musi być pozytywnie komunikowana i nie może być dana z góry ani w stanie nieprzytomności.
Wiek zgody 16 lat wobec 15 w Polsce: dorosły w relacji z 15-latką popełnia w Kanadzie przestępstwo (sexual interference, minimum 1 rok więzienia), nawet jeśli oboje są Polakami — wyjątki dla bliskich wiekiem dotyczą tylko rówieśników (14–15 lat z partnerem młodszym o mniej niż 5 lat). Skazanie za przestępstwo seksualne to dla stałego rezydenta deportacja (serious criminality) i rejestr sprawców. Polska definicja zgody z 2025 roku (art. 197 KK) zbliża się do kanadyjskiego standardu Ewanchuk.
Dla ofiar: ośrodki pomocy po napaści seksualnej zbierają i przechowują dowody bez zgłoszenia, także dla osób bez karty zdrowia; ofiara bez statusu może otrzymać bezpłatne pozwolenie na pobyt czasowy dla ofiar przemocy.
Najważniejsze punkty
| Wiek zgody | 16 lat; 12–13-latkowie z partnerem młodszym o mniej niż dwa lata; 14–15 z partnerem młodszym o mniej niż pięć lat |
|---|---|
| Autorytet lub zależność | 18 lat |
| Zgoda afirmatywna | Zgoda musi być aktywnie i ciągle komunikowana |
| Zgoda z góry | Niemożliwa; nie można jej dać na okres nieprzytomności |
| Gwałt małżeński | Przestępstwo od 1983 roku |
| Przedawnienie | Brak dla przestępstw karnych |
| Akta osób trzecich | Chronione ścisłymi regułami ograniczającymi dostęp do akt terapeutycznych pokrzywdzonych |
| Historia seksualna | Jej użycie ściśle ograniczone ustawową procedurą |
| Polska | Wiek 15 lat; definicja zgody od 2025 roku |
| Imigranci | Skazanie = deportacja stałego rezydenta; ofiara bez statusu — pozwolenie na pobyt czasowy |
W praktyce
- Zgłosić na policji w dowolnym komisariacie; nie trzeba od razu decydować, czy dążyć do oskarżenia.
- Badanie sądowo-lekarskie można zwykle wykonać i przechować przed jakąkolwiek decyzją o zgłoszeniu.
- Specjalistyczne służby wsparcia mogą towarzyszyć i wyjaśnić każdy krok; tłumacz polski na żądanie w policji i sądzie.
- Poprosić o pisemne potwierdzenie badania i numer referencyjny zgłoszenia.
- Zgłosić się do ośrodka pomocy po napaści seksualnej: wiele zbiera dowody i przechowuje je przez rok bez zgłoszenia.
- Służby dla ofiar zapewniają bezpłatnie poradnictwo i towarzyszenie w sądzie; prowincjonalne programy kompensacji (np. CICB w Ontario zastąpione przez Victim Quick Response Program) pokrywają koszty.
Koszt i refundacja
Badanie, wsparcie i postępowanie karne bezpłatne dla ofiary; prowincjonalne programy pomocy finansowej ofiarom pokrywają terapię i wydatki nagłe.
Ostatnie zmiany
Kilka prowincji wprowadziło wyspecjalizowane sądy i dedykowane zespoły prokuratorskie ds. przemocy seksualnej, dążąc do mniejszych opóźnień i lepszego wsparcia pokrzywdzonych; sędziowie muszą od 2021 roku odbywać szkolenie z prawa napaści seksualnych.
Gdzie się zwrócić
- Prowincjonalne sieci ośrodków pomocy po napaści seksualnej i całodobowe linie kryzysowe.
- Szpitalne ośrodki opieki i leczenia po napaści seksualnej (SA/DVTC w Ontario).
- Służby dla ofiar przez prowincjonalne ministerstwa sprawiedliwości.
- Polskojęzyczne wsparcie: Polish Canadian Women's Federation, parafialne ośrodki pomocy w Toronto i Mississaudze.
Warto wiedzieć
Wiek zgody 16 lat, a 18 przy jakimkolwiek stosunku autorytetu (trener, nauczyciel, pracodawca, opiekun); relacja legalna w Polsce z 15-latką jest w Kanadzie przestępstwem z obowiązkową karą więzienia i deportacją dla nieobywatela. Zdjęcia intymne osoby poniżej 18 lat to pornografia dziecięca, także między nastolatkami.
Najczęstsze pytania
Jaki jest wiek zgody w Kanadzie?
16 lat, z wyjątkami dla bliskich wiekiem (14–15 lat z partnerem młodszym o mniej niż 5 lat; 12–13 z młodszym o mniej niż 2 lata) i 18 lat przy stosunku zaufania, autorytetu lub zależności. W Polsce granica to 15 lat — w Kanadzie obowiązuje prawo kanadyjskie.
Czym jest zgoda afirmatywna?
Zgoda musi być wyrażona słowami lub zachowaniem, w każdej chwili aktu; milczenie, brak oporu, wcześniejsze stosunki ani małżeństwo jej nie zastępują; nie można jej dać z góry na czas snu lub nieprzytomności (J.A., 2011).
Czy Polka bez stałego pobytu może zgłosić napaść?
Tak. Policja nie sprawdza statusu ofiar; ofiara przemocy bez statusu może uzyskać bezpłatne pozwolenie na pobyt czasowy (TRP dla ofiar przemocy w rodzinie) i pozwolenie na pracę.
Źródła i linki urzędowe
- Canada.ca — oficjalny portal rządowy
- Justice Laws Website — ustawy i rozporządzenia federalne
- Department of Justice — Age of consent — wiek zgody i wyjątki
Sprawdzone linki do źródeł urzędowych lub referencyjnych. Otwierają się w nowej karcie.