Het wettelijke kader
Datingfraude — de «romance scam» waarbij een nepprofiel maandenlang een relatie opbouwt om geld te vragen — is in alle lidstaten oplichting, maar de daders zitten meestal buiten de Unie en de opsporing vereist samenwerking: Europol (Europees Centrum voor cybercriminaliteit) en Eurojust coördineren de onderzoeken, en het Europees onderzoeksbevel laat bewijs in een andere lidstaat opvragen. Richtlijn 2019/713 harmoniseert de straffen voor fraude met betaalmiddelen. De Digitaledienstenverordening (DSA, volledig van toepassing sinds 17 februari 2024) verplicht datingapps en sociale netwerken meldingen van illegale inhoud snel te behandelen, verdachte accounts aan te pakken en transparant te zijn over hun moderatie; de grote platformen staan onder toezicht van de Commissie. De Richtlijn consumentenrechten geeft veertien dagen bedenktijd bij een online abonnement, wat de klassieke abonnementsval van datingsites beperkt. De herziening van de betaaldiensten (PSD3 en de Verordening betaaldiensten, in onderhandeling en akkoord in 2025) voert een terugbetalingsplicht in voor banken bij fraude waarbij de oplichter zich voordoet als de bank, niet bij vrijwillige overschrijvingen aan een «geliefde». Volgens Europol en de nationale meldpunten lopen de gemelde verliezen in de Unie in de honderden miljoenen euro per jaar, en wordt slechts een fractie gemeld.
De kernpunten
| Opsporing | Europol (EC3) en Eurojust coördineren; Europees onderzoeksbevel voor bewijs in andere lidstaten |
|---|---|
| Platformen | DSA sinds februari 2024: snelle behandeling van meldingen, aanpak van nepaccounts, toezicht op grote platformen |
| Abonnementen | 14 dagen bedenktijd bij online datingabonnementen (Richtlijn consumentenrechten) |
| Banken | PSD3/Verordening betaaldiensten: terugbetaling bij bankimitatie, niet bij vrijwillige overschrijving |
| Straffen | Nationaal; Richtlijn 2019/713 voor fraude met betaalmiddelen |
| Cijfers | Honderden miljoenen euro gemelde verliezen per jaar in de Unie; lage meldingsgraad |
In de praktijk
- Meld het nepprofiel aan het platform via de DSA-meldknop en bewaar de bevestiging: het platform moet reageren en het account onderzoeken, en u kunt zich bij weigering wenden tot de nationale coördinator voor digitale diensten (ACM in Nederland, BIPT in België).
- Doe aangifte bij de politie van uw woonplaats, ook als de dader in het buitenland zit: de aangifte voedt de Europol-dossiers en is nodig voor elke bank- of verzekeringsprocedure.
- Een geldoverschrijving naar een andere lidstaat kan soms worden teruggehaald als u binnen uren de bank belt (terugroepprocedure SEPA); buiten de Unie en bij cryptomunten is de kans klein.
- Een abonnement dat u online sloot, zegt u binnen veertien dagen op zonder reden; de Europese Consumentencentra (ECC-Net) helpen gratis bij geschillen met een datingsite in een andere lidstaat.
Kosten en vergoeding
Aangifte, melding en de hulp van de Europese Consumentencentra zijn gratis; de terugbetaling door de bank hangt af van het type fraude en de nationale regels.
Recente veranderingen
De DSA werd op 17 februari 2024 volledig van toepassing; Europol ontmantelde in 2024-2025 meerdere netwerken van romance scams en «pig butchering» (cryptofraude via daten); het akkoord over de betaaldiensten (2025) versterkt de bescherming tegen imitatiefraude.
Waar u terechtkunt
- Europol: waarschuwingen en campagnes over romance scams en cryptofraude.
- De Europese Consumentencentra (ECC-Net) voor geschillen met datingsites in een andere lidstaat.
- De nationale meldpunten: Fraudehelpdesk (Nederland), Meldpunt van de FOD Economie en Safeonweb (België).
Goed om te weten
De nieuwe bankregels beschermen niet tegen datingfraude: wie zelf geld overschrijft aan een «partner», heeft de betaling goedgekeurd en krijgt in beginsel niets terug, ook niet in 2027. De enige bescherming is vóór de overschrijving: nooit geld naar iemand die u niet in het echt hebt ontmoet.
Bronnen en officiële links
- Europol — romance scams — Europese politiedienst
- Verordening (EU) 2022/2065 — Digitaledienstenverordening — EUR-Lex
- Europese Consumentencentra (ECC-Net) — gratis hulp bij grensoverschrijdende geschillen
Gecontroleerde links naar officiële of gezaghebbende bronnen. Ze openen in een nieuw tabblad.