Yasal çerçeve
Evliliği 2009 tarihli Aile Kanunu (Semeen Kodeks, Семеен кодекс) düzenler: yalnızca medeni nikâh evliliğin sonuçlarını doğurur, dinî törenin hukukî etkisi yoktur (m. 4; Anayasa m. 46). Çift nikâhın kıyılacağı belediyeyi (obştina, община) serbestçe seçer; nikâh herkese açık olarak medeni hâl memuru (длъжностно лице по гражданското състояние) önünde kıyılır ve eşler, iki tanık ile memur evlenme senedini imzaladığında evlilik kurulur (m. 8–11). Evlenme yaşı 18'dir; 16 yaşındakilere bölge mahkemesi (rayonen sıd, районен съд) izniyle evlenme imkânı veren fıkralar 22 Aralık 2023'te kaldırıldı (m. 6). Engeller: süren evlilik, kısıtlılık, öteki adayın bilmediği ağır hastalık, üstsoy-altsoy hısımlığı, kardeşler ve kuzenler dahil dördüncü dereceye kadar yansoy hısımlığı (m. 7). Her aday engel bulunmadığına dair beyan, sağlık raporu ve diğerinin hastalıklarından haberdar olduğuna dair beyan verir (m. 9). Yabancı unsurlu evliliklerde Bulgar Milletlerarası Özel Hukuk Kanunu (Kodeks na mejdunarodnoto çastno pravo, Кодекс на международното частно право, KMÇP) uygulanır: şekil Bulgar hukukuna, evlenme koşulları her adayın millî hukukuna tabidir; yabancı aday, millî hukukunun bu evliliği tanıdığını ve evlenmesine engel bulunmadığını belgeler (m. 75–77).
Çifte vatandaşlık evlilikte belirleyicidir. Doğuştan Bulgar vatandaşı vatandaşlıktan yoksun bırakılamaz (Anayasa m. 25/3); Türkiye'ye göç eden Bulgaristan Türklerinin birçoğu bu yüzden çifte vatandaştır. Bulgaristan onları yalnızca Bulgar (KMÇP m. 48), Türkiye yalnızca Türk sayar (MÖHUK m. 4). Eşlerden biri Bulgar vatandaşıysa ya da Bulgaristan'da mutat meskeni varsa nikâh belediyede kıyılır; konsoloslukta nikâh Bulgar hukukuna göre yalnızca iki yabancı arasında mümkündür (KMÇP m. 6). Türk makamları için ise aynı kişi Türk'tür ve yabancı makam önünde kıyılan evliliğini en geç 30 gün içinde Türk temsilciliğine bildirmelidir (Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 24).
Belgeler ve isimler en çok zaman alan kısımdır. İki ülke de Apostil Sözleşmesi'ne (Türkiye 1985'ten, Bulgaristan 2001'den beri) ve çok dilli nüfus kayıt örneklerine ilişkin CIEC 16 No.lu Sözleşme'ye (Türkiye 1985'ten, Bulgaristan 2013'ten beri) taraftır: uluslararası kayıt örnekleri tasdiksiz kabul edilmelidir, diğer belgelere apostil ve Bulgarca tercüme gerekir. Bulgar belgelerinde tam ad Kiril harfleriyle yazılır ve ad, baba adı ve soyadından oluşur; Latin yazımı Transliterasyon Kanunu'na göre yapılır: Hüseyin, Bulgar pasaportunda Hyusein olur. 1984–1989 döneminde adları zorla değiştirilenler ve sonradan doğan çocukları eski adlarını belediyede, noter onaylı dilekçeyle geri alabilir (Nüfus Kayıt Kanunu m. 19a). Türkiye'de kıyılan evlilikte Türk eşin aile üyesi olarak uzun süreli oturma izni, evliliğin önce Bulgaristan'da tanınıp kaydedilmesine bağlıdır (Yabancılar Kanunu m. 24/1-18).
Temel noktalar
| Yaş | 18; 22 Aralık 2023'ten beri mahkeme izniyle erken evlilik yok |
|---|---|
| Geçerli nikâh | Yalnızca belediyede medeni nikâh; dinî törenin hukukî sonucu yok |
| Belgeler | Kimlik, engel yokluğu beyanı, sağlık raporu, diğerinin sağlık durumunu bildiğine dair beyan |
| Tanıklar | İki tanık; evlenme senedini imzalar |
| Akraba evliliği | Kuzenler dahil dördüncü dereceye kadar yansoy hısımları arasında yasak |
| Soyadı | Her eş kendi soyadını korur, diğerininkini alır ya da kendi soyadına ekler (m. 12) |
| Mal rejimi | Seçilmezse evlenme senedine yasal mal ortaklığı yazılır |
| Türk vatandaşı | Konsolosluktan Bulgarca evlenme ehliyet belgesi; nikâhtan sonra en geç 30 gün içinde bildirim |
| Çifte vatandaş | Bulgaristan'da Bulgar, Türkiye'de Türk sayılır |
Uygulamada
- Nikâh tarihini belediyenin medeni hâl birimiyle önceden belirleyin ve istenen belgelerin listesini sorun; örneğin İslimye (Sliven) Belediyesi 30 günden eski olmayan sağlık raporu istiyor.
- Türk vatandaşı eş, Sofya Büyükelçiliği'nden ya da Filibe veya Burgaz Başkonsolosluğu'ndan e-randevuyla (konsolosluk.gov.tr) Bulgarca evlenme ehliyet belgesi alır; Bulgar eşin bekârlık ve doğum belgeleri apostilli ve Türkçe tercümeli istenir.
- Bulgar vatandaşı Türkiye'de evlenecekse belediyesinden yurt dışında evlenme belgesi (удостоверение за сключване на брак от български гражданин в чужбина) alır; Türkiye'deki nikâhı altı ay içinde Bulgar temsilciliğine ya da daimî adresinin belediyesine bildirir (Nüfus Kayıt Kanunu m. 70).
- İsimler iki ülkede farklı yazılıyorsa Türkiye'den isim denklik belgesi, Türkiye'ye göç etmiş eş için göçte kullandığı ve Türkiye'de aldığı adları gösteren belge hazırlayın; Sofya Büyükelçiliği tercümelerin Bulgaristan'da yeminli tercümana yaptırılmasını öneriyor.
Maliyet ve karşılanma
Nikâh ücretini her belediye kendi tarifesiyle belirler; örneğin İslimye (Sliven) tarifesinde hafta içi törensiz nikâh 20, standart tören 70 leva, yani yaklaşık 10 ve 36 avrodur. Evlenme senedi ve ilk evlenme belgesi ücretsizdir (Nüfus Kayıt Kanunu m. 40). Sağlık raporu, apostil, tercüme ve konsolosluk bedelleri ayrıca ödenir; 2026'dan beri tutarlar avroyladır (1 avro = 1,95583 leva).
Son değişiklikler
16 ve 17 yaşındakilerin mahkeme izniyle evlenebilmesi 22 Aralık 2023'te kaldırıldı (Bulgar Resmî Gazetesi, sayı 106/2023). 30 Aralık 2025'ten beri bu kurala aykırı evliliğin iptalini küçük eş, ergin olduktan sonraki altı ay içinde, evlilikten çocuk yoksa ve kadın gebe değilse isteyebilir (sayı 115/2025). Bulgaristan 1 Ocak 2026'da avroya geçti.
Nereye başvurulur
- Belediyenin medeni hâl birimi (гражданска регистрация): nikâh, evlenme belgesi, yurt dışında evlenecek Bulgar vatandaşına belge.
- T.C. Sofya Büyükelçiliği, Filibe ve Burgaz Başkonsoloslukları: evlenme ehliyet belgesi, tescil, isim işlemleri.
- Türkiye'deki Bulgar temsilcilikleri (Ankara Büyükelçiliği, İstanbul ve Edirne Başkonsoloslukları, Bursa konsolosluk bürosu): Türkiye'de kıyılan nikâhın Bulgar kaydı, Türk eş için vize.
- Apostil: Bulgaristan'da il idareleri (областна администрация) ve Adalet Bakanlığı; Türkiye'de valilik ve kaymakamlıklar.
Bilmekte fayda var
En pahalı hata, evliliği yalnızca bir ülkede kayda geçirmektir: öteki ülkede bekâr görünen kişi mirasta, dul aylığında ve çocukların kaydında yıllarca sorun yaşar; orada kıyılan ikinci bir nikâh ise Bulgaristan'da iptal edilebilir bir evliliktir. Türk hukukunda serbest olan kuzen evliliği Bulgar vatandaşları için, dolayısıyla çifte vatandaşlar için de evlenme engelidir.
Sık sorulan sorular
Bulgaristan'da evlenmek isteyen Türk vatandaşı hangi belgeleri hazırlamalı?
Pasaport ya da kimlik kartı, Türk temsilciliğinden Bulgarca evlenme ehliyet belgesi, önceki evlilik sona erdiyse kesinleşmiş boşanma kararı ya da ölüm belgesi ve Bulgaristan'da alınan sağlık raporu. Çok dilli uluslararası nüfus kayıt örnekleri tasdiksiz kabul edilmelidir; diğer belgelere apostil ve Bulgarca tercüme gerekir. Listeyi belediyeye önceden teyit ettirin.
Hem Türk hem Bulgar vatandaşıyım; Türk konsolosluğunda nikâh kıyabilir miyiz?
Bulgaristan bakımından hayır: Bulgaristan'da yalnızca Bulgar sayılırsınız ve nikâhınız belediyede kıyılmalıdır; konsolosluk nikâhı yalnızca iki yabancı arasında mümkündür. Belediye nikâhından sonra evliliği en geç 30 gün içinde Türk temsilciliğine bildirin.
Türkiye'de evlendik; evliliğimiz Bulgaristan'da nasıl geçerlik kazanır?
Şekil kurallarına uygun yabancı evlilik Bulgaristan'da tanınır (KMÇP m. 75), ama Bulgar nüfus kaydına işlenmelidir. Bulgar vatandaşı eş altı ay içinde Türkiye'deki Bulgar temsilciliğine ya da daimî adresinin belediyesine apostilli belge ve Bulgarca tercümeyle başvurur. Belediyenin vereceği Bulgar evlenme belgesi, Türk eşin vize ve oturma izni başvurusunun temelidir.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- Semeen Kodeks — Bulgar Aile Kanunu (lex.bg) — güncel metin
- Kodeks na mejdunarodnoto çastno pravo — Bulgar Milletlerarası Özel Hukuk Kanunu (lex.bg) — m. 6, 48, 75–77
- T.C. Sofya Büyükelçiliği — Bulgar vatandaşıyla evlilik ve oturma izni — bilgi notu
- T.C. Filibe Başkonsolosluğu — nüfus ve evlilik işlemleri — gerekli belgeler
- Mevzuat Bilgi Sistemi — Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 24, MÖHUK m. 4
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.