Yasal çerçeve
Evliliğin sona ermesinde mal paylaşımı eyaletlere aittir: Ontario net aile malvarlığını eşitler, British Columbia aile malını böler, Quebec aile malvarlığı ve evlilik rejimini uygular. Kanada'da veraset ya da bağış vergisi yoktur, ancak ölen kişi sermaye malını piyasa değerinden elden çıkarmış sayılır, bu da büyük bir vergi faturası yaratabilir.
Kanada mahkemesi ikamet edilen eyaletin hukukunu, Türk mahkemesi MÖHUK m. 15 uyarınca ortak millî hukuku, yani Türk edinilmiş mallara katılma rejimini uygular. Uygulamada sonuç Ontario'da (kazanç eşitlemesi) ve Quebec'te (société d'acquêts — Türk rejimine en yakın) benzer, British Columbia'da farklıdır (common-law çiftler için de paylaşım). Her iki taraf için bağımsız hukukî danışmanlıkla yapılmış hukuk seçimli evlilik sözleşmesi Kanada'da uygulanabilir ve çatışmayı çözer. Ölümdeki varsayılan elden çıkarma, ölen Kanada vergi mukimiyse Türkiye'deki daireyi de kapsar: Kanada'ya geliş tarihinden itibaren değer artışı (o tarihteki değer esas) Kanada gelir vergisine tabidir.
Temel noktalar
| Ontario | Net aile malvarlığının eşitlenmesi; evlilik konutu özel işlem görür |
|---|---|
| British Columbia | Aile malı eşit bölünür, iki yıllık common-law eşler için de; ilişki öncesi varlıklar için hariç tutulan mal kavramı |
| Quebec | Aile malvarlığı zorunlu; saklı pay yok, dolayısıyla vasiyet özgürlüğü neredeyse mutlak |
| Vasiyeti değiştirme | British Columbia eş ve çocukların yeterli pay ayırmayan vasiyeti değiştirmesine izin verir |
| Ölümde vergi | Sermaye malının varsayılan elden çıkarılması; eşe devir (rollover) erteler |
| Kayıtlı planlar | Common law eyaletlerinde lehtar tayinleri tereke dışında geçer |
| Probate harçları | Eyaletlere ait, ihmal edilebilirden önemliye |
| Evlilik konutu | Çoğu eyalette tapudan bağımsız olarak özel koruma |
| Türk çift | Kanada mahkemesi: eyalet hukuku; Türk mahkemesi: Türk katılma rejimi — hukuk seçimli sözleşme yoksa |
Uygulamada
- Yazlık ya da kiralık taşınmaz devretmeden — Türkiye'dekiler dahil — varsayılan elden çıkarma konusunda danışın.
- Uygun olduğunda vergiyi ertelemek için eşe devri (rollover) kullanın.
- RRSP, TFSA ve sigortalarda lehtar tayinlerini güncelleyin.
- British Columbia'da bir çocuğu dışlayan vasiyetin itiraza uğrayabileceğini bekleyin.
- Ölümde vergiyi ertelemek için kayıtlı planların lehtarı olarak eşi gösterin.
- Herhangi bir anlaşmayı kabul etmeden önce eyaletinizin evlilik konutu işlemini kontrol edin.
- Kanada'ya gelişte Türkiye'deki dairenin değerini belgeleyin (ekspertiz) — gelecekteki değer artışının esasıdır.
Maliyet ve karşılanma
Miras planlaması için hukuk ve muhasebe ücretleri; probate harçları eyalete göre keskin farklıdır (Ontario 50 000 CAD üstünde yaklaşık yüzde 1,5; Quebec noter vasiyetlerinde harç yok).
Son değişiklikler
British Columbia'nın vasiyeti değiştirme rejimi onu yetişkin çocukların vasiyeti yetersiz diye başarıyla itiraz edebildiği az sayıda common law yargı alanından biri yapar; Quebec 2025'te evli olmayan çocuklu çiftler için ebeveyn birliği malvarlığını getirdi.
Nereye başvurulur
- Yönlendirme için eyalet hukuk dernekleri (law societies); Toronto ve Montreal'de Türkçe konuşan avukatlar.
- Canada Revenue Agency'nin son beyannameler rehberi.
- Her eyaletteki kamu hukuk eğitimi kuruluşları.
Bilmekte fayda var
Türk noterinde yapılmış mal ayrılığı sözleşmesi, karşı taraf bağımsız hukukî danışmanlık ve tam malvarlığı açıklaması almadıysa Kanada mahkemesince geçersiz sayılabilir — Kanada standardı Türk standardından serttir. Kanadalı avukatla teyit ettirin.
Sık sorulan sorular
Türk edinilmiş mallara katılma rejimi Ontario'da geçerli mi?
Ontario mahkemesi önünde — hayır, mahkeme Ontario'da yaşayan çiftlere Family Law Act'i (net aile malvarlığının eşitlenmesi) uygular; Türk mahkemesi önünde — evet. Sonuçlar yakındır (edinilenlerin eşit paylaşımı), ancak Ontario evlilik konutuna özel koruma ekler ve common-law çiftlerin malını bölmez. Hukuk seçimli sözleşme belirsizliği giderir.
Türkiye'deki dairem ölümümde Kanada vergisine tabi mi?
Kanada vergi mukimiyseniz evet: varsayılan elden çıkarma dünya çapındaki malı kapsar; değer artışı mukim olduğunuz günkü değerden hesaplanır. Eşe devir vergiyi erteler; asıl konut istisnası Kanada'da yaşıyorsanız Türkiye'deki daireyi kapsamaz. Türkiye'de ayrıca veraset ve intikal vergisi (yüzde 1–10) uygulanır; Kanada'da ödenen gelir vergisi Türk veraset vergisinden mahsup edilmez, çünkü farklı vergilerdir.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- Canada.ca — resmî hükûmet portalı
- Justice Laws Website — federal kanun ve yönetmelikler
- Canada Revenue Agency — Deemed disposition of property — ölümde varsayılan elden çıkarma
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.