Ramy prawne
Podział majątku przy rozpadzie małżeństwa jest prowincjonalny: Ontario wyrównuje majątek rodzinny netto, Kolumbia Brytyjska dzieli majątek rodzinny, Quebec stosuje patrimoine familial i ustrój małżeński. Kanada nie ma podatku od spadków ani darowizn, ale zmarłego uważa się za zbywającego majątek kapitałowy po wartości rynkowej, co może stworzyć duży rachunek podatkowy.
Sąd kanadyjski stosuje prawo prowincji zamieszkania, sąd polski — art. 51 ustawy o prawie prywatnym międzynarodowym (wspólne prawo ojczyste, czyli polska wspólność ustawowa). W praktyce efekt jest zbliżony w Ontario (wyrównanie dorobku) i Quebecu (société d'acquêts — najbliższy polskiej wspólności), różny w Kolumbii Brytyjskiej (podział także dla par common-law). Umowa małżeńska z wyborem prawa, sporządzona z niezależną poradą prawną dla każdej strony, jest wykonalna w Kanadzie i rozstrzyga konflikt. Domniemane zbycie przy śmierci dotyczy też mieszkania w Polsce, jeśli zmarły był rezydentem podatkowym Kanady: zysk kapitałowy od dnia przybycia do Kanady (wartość z tej daty jest podstawą) podlega kanadyjskiemu podatkowi dochodowemu.
Najważniejsze punkty
| Ontario | Wyrównanie majątku rodzinnego netto; dom małżeński traktowany szczególnie |
|---|---|
| Kolumbia Brytyjska | Majątek rodzinny dzielony równo, także dla dwuletnich par common-law; pojęcie majątku wyłączonego dla aktywów sprzed związku |
| Quebec | Patrimoine familial obowiązkowy; brak rezerwy spadkowej, więc swoboda testowania jest prawie absolutna |
| Zmiana testamentu | Kolumbia Brytyjska pozwala małżonkom i dzieciom zmienić testament, który nie zapewnia odpowiedniego zaopatrzenia |
| Podatek przy śmierci | Domniemane zbycie majątku kapitałowego; rollover na małżonka je odracza |
| Plany rejestrowane | Wskazania beneficjentów przechodzą poza spadkiem w prowincjach common law |
| Opłaty probate | Prowincjonalne, od znikomych do znaczących |
| Dom małżeński | Szczególnie chroniony w większości prowincji niezależnie od tytułu |
| Para polska | Sąd kanadyjski: prawo prowincji; sąd polski: polska wspólność — chyba że umowa z wyborem prawa |
W praktyce
- Zasięgnąć porady o domniemanym zbyciu przed przekazaniem domku letniskowego lub nieruchomości na wynajem — także w Polsce.
- Używać rollover na małżonka, by odroczyć podatek, gdy stosowne.
- Zaktualizować wskazania beneficjentów w RRSP, TFSA i ubezpieczeniach.
- W Kolumbii Brytyjskiej spodziewać się, że testament wykluczający dziecko może zostać zakwestionowany.
- Wskazać małżonka jako beneficjenta planów rejestrowanych, by odroczyć podatek przy śmierci.
- Sprawdzić traktowanie domu małżeńskiego w swojej prowincji przed zgodą na jakiekolwiek rozliczenie.
- Po przybyciu do Kanady udokumentować wartość mieszkania w Polsce (wycena) — to podstawa przyszłego zysku kapitałowego.
Koszt i refundacja
Honoraria prawne i księgowe za planowanie spadkowe; opłaty probate różnią się ostro według prowincji (Ontario ok. 1,5 % powyżej 50 000 CAD, Quebec — brak dla testamentów notarialnych).
Ostatnie zmiany
Reżim zmiany testamentu Kolumbii Brytyjskiej czyni ją jedną z niewielu jurysdykcji common law, gdzie dorosłe dzieci mogą skutecznie zakwestionować testament jako nieodpowiedni; Quebec wprowadził w 2025 roku majątek unii rodzicielskiej dla par niezamężnych z dzieckiem.
Gdzie się zwrócić
- Prowincjonalne izby prawnicze (law societies) — polecenia; polskojęzyczni prawnicy w Toronto i Mississaudze.
- Wytyczne Canada Revenue Agency o ostatnich zeznaniach.
- Organizacje publicznej edukacji prawnej w każdej prowincji.
Warto wiedzieć
Polska umowa majątkowa (rozdzielność) u polskiego notariusza może zostać uchylona przez sąd kanadyjski, jeśli druga strona nie miała niezależnej porady prawnej i pełnego ujawnienia majątku — standard kanadyjski jest surowszy niż polski. Potwierdzić ją u kanadyjskiego prawnika.
Najczęstsze pytania
Czy polska wspólność majątkowa obowiązuje w Ontario?
Przed sądem Ontario — nie, sąd stosuje Family Law Act (wyrównanie majątku rodzinnego netto) do par mieszkających w Ontario; przed sądem polskim — tak. Wyniki są zbliżone (równy podział dorobku), ale Ontario dodaje szczególną ochronę domu małżeńskiego, a nie dzieli majątku par common-law. Umowa z wyborem prawa usuwa niepewność.
Czy mieszkanie w Polsce podlega kanadyjskiemu podatkowi przy mojej śmierci?
Tak, jeśli jesteś rezydentem podatkowym Kanady: domniemane zbycie obejmuje majątek na całym świecie; zysk liczy się od wartości w dniu, gdy stałeś się rezydentem. Rollover na małżonka odracza podatek; ulga na główne miejsce zamieszkania nie obejmuje mieszkania w Polsce, jeśli mieszkasz w Kanadzie. Polski podatek od spadków dla najbliższej rodziny — zwolniony po zgłoszeniu SD-Z2.
Źródła i linki urzędowe
- Canada.ca — oficjalny portal rządowy
- Justice Laws Website — ustawy i rozporządzenia federalne
- Canada Revenue Agency — Deemed disposition of property — domniemane zbycie przy śmierci
Sprawdzone linki do źródeł urzędowych lub referencyjnych. Otwierają się w nowej karcie.