Yasal çerçeve
İngiltere ve Galler'de evlilik süresince mal ayrılığı ve boşanmada Matrimonial Causes Act section 25 uyarınca, ihtiyaç, denkleştirme ve paylaşım etrafında içtihatla şekillenen geniş bir mahkeme takdiri vardır. Saklı pay yoktur: başlangıç noktası vasiyet serbestisidir; Inheritance (Provision for Family and Dependants) Act 1975 bunu yumuşatır. İskoçya farklıdır: taşınır malvarlığı üzerinde sabit „legal rights” vardır.
İngiltere'de yaşayan Türk çift Türk hukukuna göre edinilmiş mallara katılma rejimindedir, ancak İngiliz mahkemesi boşanmada Türk mal rejimini uygulamaz — kimin adına kayıtlı olduğuna bakmadan malvarlığını kendi takdiriyle paylaştırır. Türkiye'de noterde yapılan mal ayrılığı sözleşmesi, özgür iradeyle ve malvarlığı açıklanarak yapılmışsa „nuptial agreement” olarak dikkate alınır, ancak mahkemeyi otomatik bağlamaz.
Temel noktalar
| Evlilik süresince | Mal ayrılığı; mal ortaklığı yok |
|---|---|
| Boşanmada | Takdire bağlı yeniden dağıtım; aile konutu ve emeklilikler genellikle paylaşılır |
| Evlilik sözleşmeleri | Otomatik bağlayıcı değil, ama özgürce, malvarlığı açıklanarak ve hukukî danışmanlıkla yapılmışsa belirleyici ağırlıkta (Radmacher) |
| Vasiyet serbestisi | İngiltere ve Galler'de geniş; saklı pay yok |
| Aile talepleri | Eşler, çocuklar ve bakmakla yükümlü olunanlar 1975 Yasası uyarınca, probate kararından itibaren altı ay içinde makul geçim talep edebilir |
| İskoçya | Legal rights eşe ve çocuklara taşınır malvarlığında vasiyetle kaldırılamayan sabit paylar verir |
| Veraset vergisi | Vergisiz dilim (325 000 sterlin) üzerinde yüzde 40; eş muafiyeti ve konut için ek dilim |
| Paylaşım ilkesi | Evlilik süresince oluşan malvarlığı eşit paylaşımın başlangıç noktasıdır |
| Vasiyetsiz miras | Çocuk varsa eş her şeyi almaz |
Uygulamada
- Evlilik öncesi ya da sonrası sözleşme malvarlığı açıklaması, her taraf için bağımsız hukukî danışmanlık ve düğünden en az 28 gün önce imza içermelidir.
- Emeklilik değerlemelerini erken alın: emeklilikler çoğu zaman evden sonraki en büyük varlıktır.
- Evlilikten sonra vasiyetleri gözden geçirin — İngiltere ve Galler'de evlilik önceki vasiyeti geçersiz kılar.
- Evi altsoya bırakırken konut dilimini (residence nil-rate band) hesaba katın.
- Türkiye'de noterde yapılan mal rejimi sözleşmesi İngiltere'de ancak her ikisinin hukukî danışmanlık aldığı ve karşı tarafın malvarlığını bildiği durumda işe yarar — İngiliz postnuptial agreement ile teyit ettirin.
- Türkiye'deki mallar Türk veraset ve intikal vergisine, ölen Birleşik Krallık'ta yerleşikse ayrıca İngiliz IHT'ye tabidir; iki ülke arasında miras vergisi anlaşması yoktur ama tek taraflı mahsup uygulanır.
Maliyet ve karşılanma
Sözleşme ve vasiyetler için avukat (solicitor) ücretleri birkaç yüz ile birkaç bin sterlin arası; miraslarda probate ücretleri. Miras davaları pahalıdır ve özenli belge hazırlamayla kaçınmaya değer.
Son değişiklikler
Law Commission boşanmada malî çözümleri ve vasiyet hukukunu inceledi, daha fazla belirlilik önerdi; yasa çıkmadı.
Nereye başvurulur
- HM Courts and Tribunals Service — probate.
- Resolution ya da STEP akrediteli avukatlar; Londra'da Türkçe konuşan bürolar.
- MoneyHelper — emeklilik paylaşımı rehberliği.
Bilmekte fayda var
İngiltere ve Galler'de evlilik, „bu evlilik düşünülerek” yapılmış olduğu belirtilmedikçe önceki vasiyeti geçersiz kılar. Türkiye'de vasiyet yazıp sonra İngiltere'de evlenen kişi, İngiltere'deki malları bakımından İngiliz hukuku gözünde vasiyetsiz kalabilir.
Sık sorulan sorular
Türk edinilmiş mallara katılma rejimi İngiltere'de geçerli mi?
Pratikte hayır. İngiliz mahkemesi boşanmada kendi ölçütlerini (ihtiyaç, denkleştirme, paylaşım) uygular ve çiftin sahip olduğu her şeyi — hakkaniyetli bulursa Türkiye'deki malları da — nasıl paylaştıracağına kendisi karar verir. Türk mahkemesi ise Türk rejimini uygular. Bu yüzden hangi ülkede dava açıldığı çok önemlidir.
İngiltere'de yaşayan Türk vatandaşına hangi miras hukuku uygulanır?
İngiliz hukuku taşınmazlara bulundukları yerin hukukunu, taşınırlara ölenin yerleşim yeri (domicile) hukukunu uygular. Türk hukuku (MÖHUK m. 20) ise Türkiye'deki taşınmazlara Türk hukukunu, taşınırlara ölenin millî hukukunu — Türk vatandaşı için yine Türk hukukunu — uygular. Çatışmayı önlemek için en güvenlisi: Birleşik Krallık'taki mallar için İngiliz vasiyeti, Türkiye'deki mallar için Türk noterinde ayrı bir vasiyet; ikisinin birbirini iptal etmemesine dikkat edin.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- GOV.UK — kamu hizmetleri ve haklar için resmî portal
- legislation.gov.uk — yasaların kabul edilmiş ve güncellenmiş metinleri
- GOV.UK — Inheritance Tax — veraset vergisi dilimleri ve kuralları
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.