Ramy prawne
Anglia i Walia znają rozdzielność majątkową w czasie małżeństwa i szeroką swobodę sądu przy rozwodzie na podstawie section 25 Matrimonial Causes Act, ukształtowaną orzecznictwem wokół potrzeb, kompensacji i podziału. Nie ma zachowku: punktem wyjścia jest swoboda testowania, łagodzona przez Inheritance (Provision for Family and Dependants) Act 1975. Szkocja jest inna, z ustalonymi „legal rights” do majątku ruchomego.
Polska para mieszkająca w Anglii żyje według polskiego prawa we wspólności ustawowej, ale sąd angielski przy rozwodzie nie stosuje polskich ustrojów majątkowych — dzieli majątek według własnej swobody sędziowskiej, niezależnie od tego, na kogo co jest zapisane. Polska intercyza (rozdzielność) będzie brana pod uwagę jako „nuptial agreement”, jeśli została zawarta dobrowolnie, z ujawnieniem majątku, ale nie wiąże sądu automatycznie.
Najważniejsze punkty
| W czasie małżeństwa | Rozdzielność; brak wspólności majątkowej |
|---|---|
| Przy rozwodzie | Uznaniowa redystrybucja; dom rodzinny i emerytury zwykle dzielone |
| Intercyzy | Nie wiążą automatycznie, ale mają decydującą wagę, jeśli zawarte dobrowolnie, z ujawnieniem majątku i poradą prawną (Radmacher) |
| Swoboda testowania | Szeroka w Anglii i Walii; brak zachowku |
| Roszczenia rodziny | Małżonkowie, dzieci i osoby zależne mogą żądać rozsądnego zaopatrzenia z ustawy z 1975 roku, w ciągu sześciu miesięcy od grant of probate |
| Szkocja | Legal rights dają małżonkowi i dzieciom stałe udziały w majątku ruchomym, których testament nie może pozbawić |
| Podatek od spadków | 40 % powyżej kwoty wolnej (nil-rate band, 325 000 funtów), zwolnienie dla małżonka i dodatkowa kwota na dom (residence nil-rate band) |
| Zasada podziału | Majątek zbudowany w czasie małżeństwa jest punktem wyjścia do równego podziału |
| Dziedziczenie ustawowe | Małżonek nie dziedziczy koniecznie wszystkiego, gdy są dzieci |
W praktyce
- Intercyza przed- lub pomałżeńska powinna obejmować ujawnienie majątku, niezależną poradę prawną dla każdej strony i podpis co najmniej 28 dni przed ślubem.
- Wcześnie uzyskać wyceny emerytur: emerytury są często największym aktywem po domu.
- Przejrzeć testamenty po ślubie — w Anglii i Walii małżeństwo unieważnia wcześniejszy testament.
- Uwzględnić residence nil-rate band, zapisując dom zstępnym.
- Polska intercyza zawarta u notariusza w Polsce zadziała w Anglii tylko wtedy, gdy oboje mieli poradę prawną i znali majątek drugiego — warto potwierdzić ją angielskim postnuptial agreement.
- Majątek w Polsce podlega polskiemu podatkowi od spadków (zwolnienie dla najbliższej rodziny po zgłoszeniu SD-Z2) i brytyjskiemu IHT, jeśli zmarły miał domicyl w UK; umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania spadków między Polską a UK nie istnieje, ale przysługuje ulga jednostronna.
Koszt i refundacja
Honoraria solicitorów za umowy i testamenty (kilkaset do kilku tysięcy funtów); opłaty probate od spadków. Spory spadkowe są drogie i warto ich unikać starannym sporządzeniem dokumentów.
Ostatnie zmiany
Law Commission przeanalizowała zarówno środki finansowe przy rozwodzie, jak i prawo testamentów, z propozycjami większej pewności; ustawy nie uchwalono.
Gdzie się zwrócić
- HM Courts and Tribunals Service — probate.
- Solicitorzy akredytowani przez Resolution lub STEP; polskojęzyczne kancelarie w Londynie i Manchesterze.
- MoneyHelper — poradnictwo o podziale emerytur.
Warto wiedzieć
Małżeństwo unieważnia w Anglii i Walii wcześniejszy testament, chyba że został sporządzony „w przewidywaniu tego małżeństwa”. Polak, który spisał testament w Polsce, a potem ożenił się w Anglii, może nie mieć w oczach prawa angielskiego żadnego testamentu co do majątku położonego w Anglii.
Najczęstsze pytania
Czy polska wspólność majątkowa obowiązuje w Anglii?
Nie w praktyce. Sąd angielski przy rozwodzie stosuje własne kryteria (potrzeby, kompensacja, podział) i sam decyduje, jak podzielić wszystko, co para ma — także majątek w Polsce, jeśli uzna to za słuszne. Polski sąd natomiast zastosuje polski ustrój. Dlatego wybór sądu ma tu ogromne znaczenie.
Które prawo spadkowe obowiązuje Polaka mieszkającego w Anglii?
Wielka Brytania nie jest związana unijnym rozporządzeniem spadkowym. Prawo angielskie stosuje do nieruchomości prawo miejsca ich położenia, a do ruchomości prawo domicylu zmarłego. Polski sąd zastosuje rozporządzenie 650/2012: prawo ostatniego zwykłego pobytu, czyli angielskie, z możliwym odesłaniem do prawa polskiego dla nieruchomości w Polsce. Najbezpieczniej: angielski testament dla majątku w UK i polski testament notarialny z wyborem prawa polskiego dla majątku w Polsce, spójne ze sobą.
Źródła i linki urzędowe
- GOV.UK — oficjalny portal usług publicznych i praw
- legislation.gov.uk — ustawy w wersji uchwalonej i skonsolidowanej
- GOV.UK — Inheritance Tax — kwoty wolne i zasady podatku od spadków
Sprawdzone linki do źródeł urzędowych lub referencyjnych. Otwierają się w nowej karcie.