Yasal çerçeve
Eşcinsel evlilik İngiltere ve Galler'de Mart 2014'te, İskoçya'da Aralık 2014'te yürürlüğe girdi. Kuzey İrlanda ancak Ocak 2020'de izledi ve kendi meclisiyle değil: yetki devri askıdayken Westminster yasa çıkardı. Hayat ortaklıkları varlığını sürdürür ve 2019'dan beri karşı cinsten çiftlere de açıktır.
Birleşik Krallık parlamento yolunu izledi ve sıralama önemlidir: önce 2005'te hayat ortaklıkları, dokuz yıl sonra evlilik ve Kuzey İrlanda ancak Westminster devreye girince. Bu kademeli tarih, çoğu ülke evliliği açarken hayat ortaklığını kaldırdığı hâlde burada neden hâlâ var olduğunu — ve başarılı bir dava sonrasında neden karşı cinsten çiftlere de genişletildiğini — açıklar.
Birleşik Krallık'ta yaşayan Türk vatandaşları için: evlilik burada tam geçerlidir ama Türk nüfusuna tescil edilemez; Türk Medeni Kanunu evliliği yalnızca kadın ile erkek arasında tanır. Türk nüfus kaydında medeni hâl „bekâr” kalır.
Temel noktalar
| Evlilik | İngiltere, Galler ve İskoçya'da 2014'ten; Kuzey İrlanda'da Ocak 2020'den beri |
|---|---|
| Hayat ortaklığı | Korundu ve 2019'dan beri tüm çiftlere açık |
| Dönüştürme | Hayat ortaklığı evliliğe dönüştürülebilir |
| Evlat edinme | Ortak ve üvey ebeveyn evlat edinmesi mümkün |
| Ebeveynlik | Lisanslı tedavi kullanıldığında annenin eşi ya da hayat ortağı ikinci yasal ebeveyn olabilir |
| Taşıyıcı annelik | Yasal ama icra edilemez ve ücretsiz; parental order gerekir |
| Ayrımcılık | Equality Act 2010 — iş, konut, hizmetler ve eğitim |
| Türkiye'de tanınma | Yok |
Uygulamada
- İkinci ebeveynin doğumda tanınması için tedavi, rıza formları önceden imzalanmış lisanslı bir İngiliz kliniğinde yapılmalıdır.
- Taşıyıcı annelikten sonra parental order için doğumdan itibaren altı ay içinde başvurulmalıdır — süre katıdır.
- Dinî kuruluşlar eşcinsel nikâh kıyabilir ama zorunlu değildir; İngiltere Kilisesi kıymaz.
- İngiliz evliliği AB'de serbest dolaşım bakımından ve İngiliz Milletler Topluluğu'nun çoğu yüksek gelirli üyesinde tanınır, ancak her yerde değil — Türkiye'de aile hukuku bakımından tanınmaz.
Maliyet ve karşılanma
Bildirim kişi başı yasal bir ücret, nüfus dairesinde tören mütevazı bir tutar; onaylı mekânlar çok daha pahalıdır. Parental order başvurusunun mahkeme ücreti vardır, düşük gelirde muafiyet uygulanır.
Son değişiklikler
Kuzey İrlanda'da ilk eşcinsel evlilikler Şubat 2020'de yapıldı ve İngiltere ile Galler'den beş yıldan fazla süre sonra dört ülkedeki tablo tamamlandı.
Nereye başvurulur
- İkamet edilen bölgenin nüfus dairesi — bildirim.
- Human Fertilisation and Embryology Authority — lisanslı klinikler ve rıza formları.
- Equality Advisory and Support Service — ayrımcılık.
Bilmekte fayda var
İki kadının evliliğinde doğan çocuğun İngiliz doğum belgesinde iki anne yazar; Türk nüfus müdürlüğü ise yalnızca doğuran anneyi kaydeder ya da tescili reddeder. Çocuğa Türk pasaportu almak bu nedenle zorlaşabilir; başvurudan önce hukukî danışmanlık alın.
Sık sorulan sorular
Hayat ortaklığını evliliğe dönüştürmeli misiniz?
Zorunlu değil; mevcut ortaklık geçerli kalır. Dönüştürme kısa bir idari işlemdir ve evlilik, ortaklığın tarihinden itibaren var sayılır; bu göçmenlik ve emeklilik açısından önemli olabilir. Ülkeye göre değişen ücretle karşılaştırın.
İkinci yasal ebeveyn kim?
Çocuk lisanslı bir İngiliz kliniğinde tedaviyle döllenmişse ve rıza formları tedaviden önce imzalanmışsa annenin eşi ya da hayat ortağı doğumdan itibaren ikinci yasal ebeveyndir. Bu yol dışında — evde tohumlama, yurt dışında klinik — değildir ve evlat edinme başvurusu yapmalıdır.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- GOV.UK — kamu hizmetleri ve haklar için resmî portal
- legislation.gov.uk — yasaların kabul edilmiş ve güncellenmiş metinleri
- Equality Advisory and Support Service — ayrımcılık konusunda ücretsiz danışma
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.