Yasal çerçeve
Civil Partnership Act 2004 başta eşcinsel çiftler için bir statü yarattı; Steinfeld ve Keidan davasından sonra 2019'da karşı cinsten çiftlere açıldı. Buna karşılık birlikte yaşam İngiltere ve Galler'de hiçbir genel hak vermez — „örf ve âdet evliliği” (common-law marriage) diye bir şey yoktur. İskoçya farklıdır: Family Law (Scotland) Act 2006 birlikte yaşayanlara ayrılıkta ve ölümde sınırlı malî talepler tanır.
İngiliz hayat ortaklığı, İngiliz hukukunda neredeyse evlilikle aynı sonuçları doğurur. Türkiye'de ise hiçbir sonucu yoktur: Türk hukuku kayıtlı birlik tanımaz; nüfus müdürlüğü, SGK ve vergi dairesi için ortaklar birbirine yabancıdır. Birliğin her iki ülkede geçerli olmasını isteyen Türk-İngiliz çiftler evliliği seçmelidir.
Temel noktalar
| Hayat ortaklığı | Aralık 2019'dan beri tüm çiftlere açık; hukukî sonuçları evlilikle neredeyse aynı |
|---|---|
| Dönüştürme | Ortaklar evliliğe dönüştürebilir |
| Birlikte yaşam (İngiltere ve Galler) | Nafaka yok, mal paylaşımı yok, otomatik miras yok |
| Birlikte yaşam (İskoçya) | Ayrılıkta (bir yıllık süre) ve vasiyetsiz ölümde (altı ay) sınırlı malî talep |
| Çocuklar | Children Act Schedule 1 talepleri çocuğa konut sağlayabilir, partnere değil |
| Ölüm | Malî bakımdan bağımlı partner Inheritance (Provision for Family and Dependants) Act uyarınca talepte bulunabilir |
| Emeklilik | Pek çok plan evli olmayan partner için açık lehtar bildirimi ister |
| Common-law marriage yok | Ne kadar uzun birlikte yaşansa da İngiltere ve Galler'de yoktur |
| Türkiye'de tanınma | Yok — civil partnership Türkiye'de sonuç doğurmaz |
Uygulamada
- Katkıları, mülkiyet paylarını ve ayrılıkta olacakları kapsayan bir birlikte yaşam sözleşmesi (cohabitation agreement) imzalayın.
- Mülkiyeti doğru kaydedin: payları belirleyen bir declaration of trust, gayriresmî anlaşmadan çok daha güçlüdür.
- Vasiyet yapın — vasiyetsiz ölümde İngiltere ve Galler'de evli olmayan partnere hiçbir şey kalmaz.
- Emeklilik ve hayat sigortası lehtar bildirimlerini kontrol edip güncelleyin.
- İskoçya'da ayrılıktan itibaren bir yıl içinde başvurun; süre kesindir.
- Türkiye'de malvarlığı varsa Türk hukukunun İngiliz ortaklık sözleşmesini miras dayanağı olarak tanımayacağını unutmayın — Türk noterinde vasiyet gerekir.
Maliyet ve karşılanma
Birlikte yaşam sözleşmesi ve declaration of trust birkaç yüz sterlin tutar — aynı konuyu sonradan dava etmenin maliyetinin küçük bir kısmı.
Son değişiklikler
Law Commission'ın birlikte yaşayanların haklarını düzenleme önerileri yıllardır masada; ardışık hükûmetler yasa çıkarmadı, boşluk sürüyor.
Nereye başvurulur
- Citizens Advice ve Advicenow birlikte yaşam rehberleri.
- Resolution — aile hukukçuları derneği, akredite uygulayıcılar.
- HM Land Registry — mülkiyet paylarının kaydı.
Bilmekte fayda var
Birleşik Krallık'taki pek çok Türk, birkaç yıl birlikte oturduktan sonra „common-law marriage” oluştuğuna inanır. Bu bir efsanedir: İngiltere ve Galler'de nikâhsız ve civil partnership'siz partner miras almaz, nafaka alamaz ve diğerinin adına kayıtlı evde payı yoktur — on yıl taksit ödemiş olsa bile. Yalnızca dinî nikâh da bu tabloyu değiştirmez.
Sık sorulan sorular
Birleşik Krallık'ta yapılan hayat ortaklığı Türkiye'de geçerli mi?
Hayır. Türk hukuku hiçbir kayıtlı birlik biçimi öngörmez; nüfus müdürlüğü tescil etmez ve ortaklar Türk kurumları için yabancıdır. Birleşik Krallık'ta ise ortaklık neredeyse tam evlilik hakları verir.
Nikâhsız birlikte ev alıyorsak ne yapmalıyız?
Payları belirleyen (örneğin katkılara göre 60/40) bir declaration of trust imzalayın ve Land Registry'ye iki kişiyi tenants in common olarak kaydettirin. Aksi hâlde mahkeme eşit pay varsayar ya da — mülkiyet tek kişideyse — diğeri hiçbir şey alamayabilir.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- GOV.UK — kamu hizmetleri ve haklar için resmî portal
- legislation.gov.uk — yasaların kabul edilmiş ve güncellenmiş metinleri
- Advicenow — living together — birlikte yaşayanların hakları hakkında ücretsiz rehberler
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.