Yasal çerçeve
Federal Divorce Act tüm Kanada'da uygulanır. Tek neden, bir yıl ayrı yaşama, zina ya da zulümle kanıtlanan evliliğin çözülmesidir. Mal paylaşımı eyaletlere aittir ve eyaletler arasında önemli ölçüde farklıdır. Mart 2021'den beri yürürlükteki değişiklikler velayet ve kişisel ilişkiyi ebeveynlik kararlarıyla değiştirdi ve aile içi şiddeti dikkate alma yükümlülüğü getirdi.
Kanada mahkemesi kendi hukukunu (lex fori) uygular ve eşlerden en az birinin eyalette bir yıl ikametini ister; Türk mahkemesi de iki Türk vatandaşı için yetkilidir (MÖHUK m. 41) ve kusurun nafakayı etkilediği Türk hukukunu uygular. Kanada kararı Türkiye'de kendiliğinden geçerli değildir: Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A uyarınca iki eş birlikte (ya da 90 gün içinde ayrı ayrı) kesinleşme şerhli, apostilli (2024'ten beri) ve yeminli tercümeli certificate of divorce ile konsolosluğa başvurarak tescil ettirir; eski eş katılmazsa Türkiye'de aile mahkemesinde tanıma-tenfiz davası açılır. Boşanma sponsorlukla alınan daimî ikameti geri almaz (2017'den beri koşullu dönem yok), ancak sponsor üç yıl malî sorumluluğunu sürdürür.
Temel noktalar
| Neden | Çözülme: bir yıl ayrı yaşama, zina ya da zulümle gösterilir |
|---|---|
| Aynı çatı altında ayrılık | Hane gerçekten sona ermişse mümkün |
| Ebeveynlik | Ebeveynlik zamanı ve karar verme sorumluluğu; aile içi şiddet açıkça dikkate alınarak çocuğun üstün yararı |
| Taşınma | 2021'den beri bildirim şartı ve yapılandırılmış test — Türkiye'ye taşınmada da |
| Çocuk nafakası | Federal Child Support Guidelines, gelir ve eyalete göre tablo tutarları |
| Eş nafakası | Uygulamada bağlayıcı olmayan Advisory Guidelines |
| Mal | Eyalet hukuku: Ontario'da net aile malvarlığının eşitlenmesi, Quebec'te aile malvarlığı vb. |
| Türkiye'de tanınma | 27/A konsolosluk tescili (iki eş) ya da tanıma-tenfiz davası |
| Daimî ikamet | Boşanma PR'ı geri almaz; sponsor 3 yıl malî sorumlu |
Uygulamada
- Ortak başvurabilirsiniz; daha hızlı ve ucuzdur.
- İki taraf tam malî açıklama yapmalı — eksik açıklama gecikmenin ana nedenidir.
- Arabuluculuk birkaç eyalette sübvanse edilir.
- Boşanma kesinleşip certificate of divorce verilmeden yeniden evlenmeyin.
- Çocukla — Türkiye'ye de — taşınmayı planlıyorsanız yasal bildirimi (60 gün) yapın; yapmamak konumunuza zarar verir ve izinsiz gitmek Lahey Sözleşmesi'ne göre kaçırmadır.
- Kesinleşmeden sonra: apostilli certificate of divorce, yeminli tercüme, iki eş birlikte konsoloslukta 27/A tescili — aksi hâlde Türkiye'de tanıma davası.
Maliyet ve karşılanma
Mahkeme harçları eyalete göre değişir (Ontario'da yaklaşık 450–700 CAD); adlî yardım gelire bağlıdır. Sürecin bölümleri için parçalı hukuk hizmetleri giderek yaygınlaşıyor. Türkiye'de 27/A tescili harç ve tercümeyle 150–300 CAD; tanıma davası avukatla 1 000–2 500 CAD.
Son değişiklikler
2021 değişiklikleri uygun olduğunda aile uyuşmazlığı çözümünü deneme yükümlülüğü ve ebeveynlik kararlarında aile içi şiddet için bir çerçeve getirdi. Türkiye'de 27/A tescili 2018'den beri konsolosluklarda uygulanıyor.
Nereye başvurulur
- Mahkemelerdeki eyalet aile hukuku bilgi merkezleri.
- Adlî yardım ve pro bono aile hukuku klinikleri.
- Çevrimiçi yayımlanan Department of Justice çocuk nafakası tabloları.
- T.C. konsoloslukları — 27/A tescili, vekâletname.
Bilmekte fayda var
Kanada boşanması Türk kurumlarında tescilsiz işlemez: Türkiye'de evli kalırsınız, Türkiye'de yeniden evlenmek bigami olur, eski eş miras hakkı iddia eder. Tescil basittir ama iki eşin katılımı gerekir; katılmayan eş için tanıma davası. Diğer ebeveynin ya da mahkemenin izni olmadan çocukla Türkiye'ye gitmek Lahey Sözleşmesi geri dönüş kararı ve ebeveynlik zamanının kaybıyla biter.
Sık sorulan sorular
Kanada'da mı Türkiye'de mi boşanmak daha iyi?
Kanada'da yaşayan iki Türk için iki mahkeme de yetkilidir. Bir yıl ayrılıktan sonra Kanada ortak boşanması basit ve ucuzdur; Türk boşanması kusuru dikkate alır ve çekişmelide daha ucuzdur, Türkiye'de doğrudan geçerlidir, ancak Kanada RRSP ve emekliliklerini bölemez (Kanada kararı gerekir). Kanada'da yaşayan çocuklar Kanada mahkemelerine tabidir.
Kanada boşanmasını Türkiye'de nasıl geçerli kılarım?
Kesinleşme şerhli certificate of divorce'un apostilli örneği (2024'ten beri) ve yeminli tercümesiyle iki eş birlikte konsolosluğa başvurur (27/A); ayrı başvurular 90 gün içinde olabilir. Eski eş katılmazsa Türkiye'de aile mahkemesinde tanıma davası — avukatla, kural olarak duruşmasız, birkaç ay.
Sponsorumdan boşanınca daimî ikametimi kaybeder miyim?
Hayır — 2017'den beri koşullu daimî ikamet yok; sponsorlukla alınan PR koşulsuzdur. Sponsor ise PR'dan itibaren 3 yıl, boşanmadan sonra da, sizin için malî olarak sorumludur.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- Canada.ca — resmî hükûmet portalı
- Justice Laws Website — federal kanun ve yönetmelikler
- Department of Justice — Divorce and separation — Divorce Act, nafaka tabloları, taşınma
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.