Ramy prawne
Federalny Divorce Act obowiązuje w całej Kanadzie. Jedyną podstawą jest rozkład małżeństwa, wykazany rocznym życiem w separacji, zdradą lub okrucieństwem. Podział majątku jest prowincjonalny i znacznie się różni między prowincjami. Nowelizacja obowiązująca od marca 2021 roku zastąpiła opiekę i kontakty orzeczeniami rodzicielskimi i nałożyła obowiązek uwzględnienia przemocy w rodzinie.
Sąd kanadyjski stosuje własne prawo (lex fori) i wymaga rocznego zamieszkania w prowincji przynajmniej jednego z małżonków; sąd polski jest właściwy dla dwojga obywateli polskich i stosuje prawo polskie z winą na żądanie. Kanadyjski wyrok jest w Polsce uznawany z mocy prawa (art. 1145 KPC, dla wyroków po 1 lipca 2009 roku): USC wpisuje wzmiankę po okazaniu certificate of divorce z apostille (od 2024 roku) i tłumaczeniem przysięgłym; dla starszych wyroków — postępowanie o uznanie w sądzie okręgowym. Rozwód nie odbiera stałego pobytu uzyskanego przez sponsorowanie (brak okresu warunkowego od 2017 roku), ale sponsor pozostaje finansowo odpowiedzialny za sponsorowanego przez trzy lata.
Najważniejsze punkty
| Podstawa | Rozkład, wykazany rocznym życiem w separacji, zdradą lub okrucieństwem |
|---|---|
| Separacja pod jednym dachem | Możliwa, gdy gospodarstwo domowe rzeczywiście się skończyło |
| Rodzicielstwo | Czas rodzicielski i odpowiedzialność decyzyjna; dobro dziecka, z wyraźnym uwzględnieniem przemocy w rodzinie |
| Przeprowadzka | Wymogi zawiadomienia i ustrukturyzowany test od 2021 roku — także przy wyjeździe do Polski |
| Alimenty na dzieci | Federalne Child Support Guidelines, kwoty tabelaryczne według dochodu i prowincji |
| Alimenty na małżonka | Advisory Guidelines używane w praktyce, choć niewiążące |
| Majątek | Prawo prowincjonalne: wyrównanie majątku rodzinnego netto w Ontario, patrimoine familial w Quebecu itd. |
| Uznanie w Polsce | Z mocy prawa (art. 1145 KPC) dla wyroków po 1 lipca 2009 roku; apostille + tłumaczenie |
| Pobyt stały | Rozwód nie odbiera PR; sponsor odpowiada finansowo 3 lata |
W praktyce
- Można złożyć wniosek wspólnie, co jest szybsze i tańsze.
- Obie strony muszą wymienić pełne ujawnienie finansowe — niepełne ujawnienie to główna przyczyna opóźnień.
- Mediacja jest dotowana w kilku prowincjach.
- Nie zawierać ponownego małżeństwa, dopóki rozwód nie jest ostateczny i nie wydano certificate of divorce.
- Planując przeprowadzkę z dzieckiem — także do Polski — dać ustawowe zawiadomienie (60 dni); zaniechanie szkodzi pozycji, a wyjazd bez zgody to uprowadzenie według konwencji haskiej.
- Po uprawomocnieniu: certificate of divorce z apostille, tłumaczenie przysięgłe, wniosek do kierownika USC o wpis wzmianki (przez konsulat lub pełnomocnika).
Koszt i refundacja
Opłaty sądowe różnią się według prowincji (ok. 450–700 CAD w Ontario); pomoc prawna jest uzależniona od dochodów. Częściowe usługi prawne (unbundled) są coraz szerzej dostępne. W Polsce wpis w USC bezpłatny; tłumaczenie ok. 150–300 zł.
Ostatnie zmiany
Nowelizacja z 2021 roku wprowadziła obowiązek podjęcia próby rozwiązania sporu rodzinnego, gdy stosowne, i ramy dla przemocy w rodzinie w decyzjach rodzicielskich.
Gdzie się zwrócić
- Prowincjonalne centra informacji prawa rodzinnego w sądach.
- Pomoc prawna i kliniki prawa rodzinnego pro bono.
- Tabele alimentacyjne Department of Justice, publikowane online.
- Konsulaty RP — poświadczenia, pełnomocnictwa do USC.
Warto wiedzieć
Rozwód kanadyjski nie działa w polskich urzędach bez wpisu w USC: w Polsce pozostajecie małżeństwem, a kolejny ślub w Polsce będzie bigamią. Wpis jest prosty (bez sądu dla wyroków po 2009 roku), ale trzeba go zrobić. Wyjazd z dzieckiem do Polski bez zgody drugiego rodzica lub sądu skończy się nakazem powrotu z konwencji haskiej i utratą czasu rodzicielskiego.
Najczęstsze pytania
Gdzie lepiej się rozwieść: w Kanadzie czy w Polsce?
Oba sądy są właściwe dla dwojga Polaków mieszkających w Kanadzie. Kanadyjski rozwód wspólny po roku separacji jest prosty i tani; polski może orzec o winie i jest tańszy przy sporze, ale nie podzieli kanadyjskich RRSP ani emerytur (potrzebne orzeczenie kanadyjskie). Dzieci mieszkające w Kanadzie podlegają sądom kanadyjskim.
Jak wpisać kanadyjski rozwód do polskich akt?
Wyrok po 1 lipca 2009 roku: certificate of divorce z apostille (od 2024) i tłumaczeniem przysięgłym do kierownika USC, który wpisuje wzmiankę bez sądu (odmowa tylko z przyczyn art. 1146 KPC). Wyrok sprzed 2009 roku: wniosek o uznanie do sądu okręgowego.
Czy stracę pobyt stały po rozwodzie ze sponsorem?
Nie — od 2017 roku nie ma warunkowego pobytu stałego; PR uzyskany przez sponsorowanie jest bezwarunkowy. Sponsor odpowiada jednak finansowo za was przez 3 lata od uzyskania PR, także po rozwodzie.
Źródła i linki urzędowe
- Canada.ca — oficjalny portal rządowy
- Justice Laws Website — ustawy i rozporządzenia federalne
- Department of Justice — Divorce and separation — Divorce Act, tabele alimentacyjne, przeprowadzka
Sprawdzone linki do źródeł urzędowych lub referencyjnych. Otwierają się w nowej karcie.