Yasal çerçeve
Boşanma eyalet hukukuna tabidir. Her eyalet kusursuz bir neden sunar, ancak pek çoğu bazı yargı alanlarında nafakayı etkileyebilen kusur nedenlerini korur. Dokuz eyalet mal ortaklığı uygulayarak evlilik malını eşit böler; diğerleri hakkaniyete uygun, mutlaka eşit olmayan equitable distribution uygular.
Amerikan mahkemesi kendi hukukunu uygular (Roma III gibi hukuk seçimi tanımaz): Illinois'de yaşayan iki Türk, Illinois hukukuyla boşanır. Türk mahkemesi de iki Türk vatandaşı için yetkilidir (MÖHUK m. 41) ve Türk hukukunu — kusur nafakayı etkiler — uygular. Amerikan kararı Türkiye'de kendiliğinden geçerli değildir: Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A uyarınca iki eş birlikte (ya da 90 gün içinde ayrı ayrı) kesinleşme şerhli, apostilli ve yeminli tercümeli kararla konsolosluğa başvurarak tescil ettirir; eski eş katılmazsa Türkiye'de aile mahkemesinde tanıma-tenfiz davası (MÖHUK m. 50 vd.) açılır. Boşanma yeşil kartı geri almaz — ancak Amerikalıyla evlilikten sonraki 2 yıllık koşullu kart, ortak başvurudan muafiyet istenen I-751 dilekçesi gerektirir.
Temel noktalar
| Nedenler | Her yerde kusursuz — irreconcilable differences ya da irretrievable breakdown |
|---|---|
| İkamet | Her eyalet birkaç haftadan bir yıla asgari ikamet süresi belirler |
| Mal ortaklığı eyaletleri | Arizona, Kaliforniya, Idaho, Louisiana, Nevada, New Mexico, Teksas, Washington ve Wisconsin |
| Equitable distribution | Diğer tüm eyaletler: katkı, süre ve ihtiyaçlar gözetilerek hakkaniyete uygun paylaşım |
| Nafaka | Çok değişken; süre çoğu zaman evliliğin uzunluğuna bağlı |
| Çocuk nafakası | Eyalet kılavuzlarıyla, genelde gelire göre hesaplanır |
| Emeklilik hesapları | Qualified domestic relations order (QDRO) ile bölünür |
| Türkiye'de tanınma | 27/A konsolosluk tescili (iki eş) ya da tanıma-tenfiz davası |
| Yeşil kart | Boşanma daimî kartı geri almaz; koşullu kart — muafiyetli I-751 |
Uygulamada
- Başvurudan önce ikamet şartını kontrol edin — yanlış eyalette başvurmak aylar kaybettirir.
- Çekişmesiz boşanmalar çoğu eyalette mahkeme kendi kendine yardım formlarıyla tamamlanabilir.
- Emeklilik ya da 401(k) bölmek için QDRO gerekir: boşanma kararı tek başına yetmez; uzmana yaptırın.
- Çoğu mahkemenin artık teşvik ettiği arabuluculuk ya da collaborative divorce düşünün.
- Kesinleşmeden sonra: apostilli onaylı karar örneği (Secretary of State), yeminli Türkçe tercüme, iki eş birlikte konsoloslukta 27/A tescili — aksi hâlde Türkiye'de tanıma davası.
- Çocuklar: diğer ebeveynin ya da mahkemenin izni olmadan çocukla Türkiye'ye gitmek Lahey Sözleşmesi'ne göre kaçırmadır — ABD ve Türkiye taraftır; Amerikan velayet kararı Türkiye'de tenfiz edilebilir.
Maliyet ve karşılanma
Mahkeme harçları birkaç yüz dolar; çekişmeli davalar on binlere ulaşabilir. Çoğu eyalette mahkeme kendi kendine yardım merkezleri ve adlî yardım vardır. Türkiye'de 27/A tescili harç ve tercümeyle 150–300 dolar; tanıma davası avukatla 1 000–2 500 dolar.
Son değişiklikler
Birkaç eyalet son yıllarda kusursuz boşanmayı kısıtlamayı tartıştı, henüz değişiklik yok — izlenmeye değer bir gelişme. Türkiye'de 27/A tescili 2018'den beri konsolosluklarda uygulanıyor.
Nereye başvurulur
- Eyalet mahkemesi kendi kendine yardım merkezleri — ücretsiz formlar ve rehberlik.
- Adlî yardım kuruluşları ve hukuk fakültesi klinikleri.
- Eyalet barosu avukat yönlendirme servisleri; New York, New Jersey ve Kaliforniya'da Türkçe konuşan aile avukatları.
- T.C. konsoloslukları — 27/A tescili, vekâletname.
Bilmekte fayda var
ABD'de verilen boşanma Türkiye'de kendiliğinden geçerli değildir: 27/A tescili ya da tanıma davası olmadan Türk kütüğünde evli kalırsınız — Türkiye'de yeniden evlenmek bigami olur, eski eş miras hakkı iddia eder. Ayrıca velayet davası sürerken çocukla ABD'den çıkmak federal suçtur (IPKCA) ve geri dönüş kararı gerekçesidir.
Sık sorulan sorular
ABD'de mi Türkiye'de mi boşanmak daha iyi?
ABD'de yaşayan iki Türk için iki mahkeme de yetkilidir. ABD çekişmesiz boşanması birkaç ay sürer ve formlarla ucuzdur; Türk boşanması çekişmelide daha ucuzdur, kusur nafakayı etkiler, Türkiye'de doğrudan geçerlidir — ancak Türk mahkemesi Amerikan 401(k) hesaplarını bölemez (Amerikan mahkemesinden QDRO gerekir) ve Türk kararı ABD'de eyalet mahkemesince tanınmalıdır (genelde comity ile kolay). ABD'de yaşayan çocuklar eyalet mahkemelerine tabidir.
Amerikan boşanmasını Türkiye'de nasıl geçerli kılarım?
Kesinleşme şerhli kararın apostilli örneği ve yeminli tercümesiyle iki eş birlikte konsolosluğa başvurur (27/A); ayrı başvurular 90 gün içinde olabilir. Eski eş katılmazsa Türkiye'de aile mahkemesinde tanıma davası — avukatla, kural olarak duruşmasız, birkaç ay. Tescil edilmemiş boşanma Türkiye'de yok hükmündedir.
Boşanınca yeşil kartımı kaybeder miyim?
Daimî kartı — hayır. Koşullu (2 yıllık, verildiğinde evlilik 2 yıldan kısaysa) kartı — evliliğin iyi niyetle yapıldığını gösteren, ortak başvurudan muafiyet talepli I-751 dilekçesi verirseniz hayır. Vatandaş eşi olarak 3 yılda vatandaşlık hakkı düşer; 5 yıl kuralı uygulanır.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- USA.gov — devlet hizmetleri resmî rehberi
- Congress.gov — federal mevzuat
- USCIS — Conditional permanent residence — koşullu kart ve boşanma sonrası I-751
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.