Yasal çerçeve
Yasal mirasçılık akrabaları derecelere (Ordnungen) ayırır: altsoy, sonra anne-baba ve onların altsoyu, sonra büyükanne ve büyükbabalar. Eş, altsoyun yanında dörtte bir alır; yasal rejim Zugewinngemeinschaft'ta bu pay götürü olarak bir dörtte bir daha artar. Vasiyetle dışlanan kişinin eşya üzerinde değil para üzerinde hakkı vardır: yasal miras payının yarısı kadar saklı pay (Pflichtteil). Eşlerin birbirini mirasçı atadığı Berlin vasiyeti yaygındır ve çocukların tam da bu talebini doğurur.
Berlin vasiyeti en yaygın düzenleme ve aynı zamanda en yaygın hata kaynağıdır. Eşler birbirini tek mirasçı atarsa çocuklar ilk ölümde mirastan çıkarılmış olur ve hemen para olarak saklı pay isteyebilir — bu, hayatta kalan eşi evi satmaya zorlayabilir. Ceza koşulu bunu yumuşatır ama ortadan kaldırmaz.
Nikâhsız partner miras almaz ve saklı payı yoktur. Ayrıca III. vergi sınıfında yalnızca 20 000 euro istisnayla veraset vergisi öder. Vasiyet ve başka düzenleme olmadan Alman miras hukukunda en kötü durumdaki kişidir.
Son on yıldaki bağışlar saklı pay tamamlama talebinde orantılı olarak dikkate alınır; her yıl onda bir azalır. Malvarlığını devretmek isteyen erken başlamalı — intifa hakkı saklı tutulmuşsa süre çoğu zaman hiç işlemeye başlamaz.
Almanya sınır ötesi miraslara 650/2012 sayılı AB tüzüğünü uygular: ölenin mutat meskeni belirleyicidir. Ancak Türk vatandaşları için tüzüğün 75. maddesi gereği 28 Mayıs 1929 tarihli Türk-Alman Konsolosluk Sözleşmesi'nin miras eki önceliklidir: taşınırlar ölenin millî hukukuna (Türk hukuku), taşınmazlar bulundukları yerin hukukuna tabidir. Almanya'daki ev için Alman, Türkiye'deki daire için Türk miras hukuku; banka hesapları için Türk hukuku uygulanır. Türk Medeni Kanunu'nda saklı pay altsoy için yasal payın yarısı, eş için tamamı ya da dörtte üçüdür — Alman kurallarından farklıdır.
Temel noktalar
| Yasal dayanak | BGB §§ 1922 vd.; saklı pay §§ 2303 vd.; Türk vatandaşları için 1929 Konsolosluk Sözleşmesi miras eki |
|---|---|
| Eş | Altsoyun yanında dörtte bir, artı götürü kazanç denkleştirmesi olarak dörtte bir |
| Saklı pay | Yasal miras payının yarısı, para alacağı olarak; üç yılda zamanaşımı |
| Mirası ret | Öğrenmeden itibaren altı hafta, yabancı unsur varsa altı ay |
| Kayıt | Federal Noterler Odası'nın Merkezî Vasiyet Kaydı |
| Veraset vergisi | Eş için 500 000, çocuk başına 400 000 euro istisna |
| Türkiye'deki mallar | Türk mahkemesi ve Türk hukuku; Alman kararı Türkiye'de tanıma-tenfiz gerektirir |
Uygulamada
- Ölümü Standesamt'a bildirin; miras mahkemesi vasiyet kaydı üzerinden bilgilendirilir. Ölümü Türk konsolosluğuna da bildirin (nüfus kaydının kapatılması).
- Vasiyetin açılmasını sağlayın; el yazısı vasiyetler mahkemeye teslim edilmek zorundadır.
- Altı hafta içinde mirası reddedip reddetmeyeceğinize karar verin — yoksa borçlardan kendi malvarlığınızla sorumlu olursunuz.
- Bankalar ya da tapu istiyorsa Erbschein ya da vasiyeti tenfiz memuru belgesi alın; Türkiye'deki mallar için Türk sulh hukuk mahkemesinden ya da noterden mirasçılık belgesi gerekir.
- Veraset vergisi beyanını verin ve saklı pay taleplerini kontrol edin; üç yılda zamanaşımına uğrar. Türkiye'deki mallar için Türk veraset ve intikal vergisi beyanı ayrıca verilir.
Maliyet ve karşılanma
Noter vasiyeti miras değerine göre birkaç yüz euro tutar ve sonradan Erbschein'ı gereksiz kılar, bu da toplamda çoğu zaman daha ucuzdur. Veraset vergisi ancak istisnaların üstünde başlar; eşler ve çocuklar arasında pek çok miras vergisiz kalır, kardeşler ve akraba olmayanlar arasında kalmaz. Türkiye'de veraset ve intikal vergisi dilimlere göre yüzde 1 ile 10 arasındadır.
Son değişiklikler
Veraset vergisi reformu ve taşınmazların değerlemesi tartışması sürüyor; medeni hukuktaki saklı pay kuralları 2010 reformundan beri değişmedi.
Nereye başvurulur
- Ölenin son ikametindeki miras mahkemesi (Nachlassgericht).
- Noter — vasiyet, miras sözleşmesi ve Erbschein.
- Federal Noterler Odası'nın Merkezî Vasiyet Kaydı.
- Finanzamt — veraset vergisi beyanı; Türkiye'deki mallar için vergi dairesi.
- Saklı pay uyuşmazlıklarında miras hukuku uzmanı avukatlar (Fachanwalt für Erbrecht); Türk-Alman miras dosyalarında her iki hukuku bilen büro seçin.
Bilmekte fayda var
Altı haftalık ret süresini kaçıran, miras borçlarından kendi malvarlığıyla sorumlu olur. Türkiye'de yaşayan mirasçılar için süre altı aydır, ancak ret beyanı Alman miras mahkemesine gerekli şekilde ulaşmalıdır — Türk noterinde yapılan beyan tercümesiyle gönderilmelidir.
Sık sorulan sorular
Çocuğumu mirastan çıkarabilir miyim?
Mirasçılıktan çıkarabilirsiniz ama saklı payı kalır: mirasçılara karşı para alacağı olarak yasal payın yarısı. Türkiye'deki mallar için Türk hukukundaki saklı pay kuralları uygulanır.
Eş ne kadar miras alır?
Çocukların yanında dörtte bir, yasal rejimde bir dörtte bir daha — toplamda yarısı. Türk hukukunda ise altsoyun yanında eşin payı dörtte birdir.
Mirası reddetmek için ne kadar sürem var?
Ölümü ve mirasçılık nedenini öğrenmeden itibaren altı hafta; ölen yurt dışında yaşıyorsa ya da mirasçı sürenin başında yurt dışındaysa altı ay.
Nikâhsız partnerim miras alır mı?
Hayır, ne yasal olarak ne saklı payla. Vasiyet yoksa hiçbir şey almaz ve vergisel olarak en kötü muameleyi görür.
Berlin vasiyeti nedir?
Eşlerin birbirini tek mirasçı atadığı ortak vasiyet. İlk ölümde çocukların saklı pay taleplerini doğurur; Türk hukuku ortak vasiyeti tanımaz.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- Gesetze im Internet — federal yasaların resmî metinleri
- Bund.de — federal kurumlar rehberi
- Avrupa e-Adalet Portalı — miras — her AB ülkesinin miras hukuku
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.