Yasal çerçeve
2827 sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun (1983) gebeliğin onuncu haftası dolana kadar isteğe bağlı sonlandırmaya izin verir; evli kadının eşinin rızası, küçüklerin velisinin rızası, kısıtlıların vasisiyle sulh hâkiminin izni aranır (acil durumlarda aranmaz). On haftadan sonra kürtaj yalnızca annenin hayatı ya da gelecek nesiller için tıbbi zorunluluk varsa ve iki uzman raporuyla yapılabilir; tecavüzden doğan gebelikte yirmi haftaya kadar izin verilir (TCK 99/6). Sonlandırma yalnızca hekim tarafından, sekiz haftaya kadar aile planlaması sertifikalı pratisyenlerce de yapılabilir; ilaçla kürtaj (mifepriston) Türkiye'de ruhsatlı değildir ve resmî olarak uygulanmaz. TCK 99–100: rızasız kürtaj 5–10 yıl, on haftadan sonra rızayla kürtaj yapan hekime 2–4 yıl, kendi gebeliğini on haftadan sonra sonlandıran kadına bir yıla kadar hapis. Yasa değişmedi ama 2012'den itibaren hükümetin kürtaj karşıtı söylemi ve Sağlık Bakanlığı uygulamaları devlet hastanelerinde isteğe bağlı kürtajı fiilen daraltmıştır; 2016 tarihli bir araştırma kamu hastanelerinin yalnızca küçük bir bölümünün isteğe bağlı kürtaj yaptığını göstermiştir. Ertesi gün hapı (levonorgestrel, ulipristal) eczanede reçetesiz satılır.
Temel noktalar
| Süre | İsteğe bağlı 10 haftaya kadar; tıbbi zorunlulukla sonrası; tecavüzde 20 haftaya kadar |
|---|---|
| Rıza | Evli kadın için eşin rızası; 18 yaş altı için velinin rızası; kısıtlılar için vasi + hâkim |
| Yöntem | Cerrahi (vakum aspirasyon); ilaçla kürtaj ruhsatsız |
| Devlet hastanesi | Yasal ama fiilen çoğu hastane isteğe bağlı kürtaj yapmaz; tıbbi endikasyonla yapar |
| Özel klinik | 2026'da 10 000–30 000 TL; büyük şehirlerde kolay bulunur |
| Ceza | 10 haftadan sonra: hekime 2–4 yıl, kadına 1 yıla kadar; rızasız kürtaj 5–10 yıl |
| Ertesi gün hapı | Eczanede reçetesiz, 72–120 saat; SGK karşılamaz |
| Yurt dışı | Bulgaristan, Yunanistan, Gürcistan ve Kuzey Kıbrıs'ta yasal, 12 haftaya kadar |
Uygulamada
- Gebelik testi pozitif çıkınca ultrasonla gebelik haftası hesaplanır (son âdetten itibaren sayılır); on haftalık sınır bu hesaba göre işler ve ultrason tarihi belirleyicidir — gecikme sınırı aşırır.
- Devlet hastanesinde: kadın doğum polikliniğine başvuru, evliyse eşin yazılı rızası, tıbbi endikasyon varsa ücretsiz; isteğe bağlı kürtaj için hastaneler çoğu zaman «yapmıyoruz» der, ısrar edilirse başhekimliğe yazılı başvuru ve Sağlık Bakanlığı iletişim hattı (184) denenir.
- Özel klinik ve hastanelerde isteğe bağlı kürtaj genel ya da lokal anesteziyle yarım günde yapılır; 2026'da 10 000–30 000 TL; eşin rızası evli kadınlarda burada da istenir. Kliniği hekim ruhsatı ve hijyen koşullarıyla seçin; «ilaçla kürtaj» satan internet siteleri yasa dışı ve tehlikelidir.
- Sonrasında: iki-üç hafta sonra kontrol (ultrason), kanama ve ateşte hemen hastane; komplikasyonları her hastane tedavi etmek zorundadır ve hekimin ihbar yükümlülüğü yoktur. Kürtaj sonrası doğum kontrolü hemen planlanır — spiral aynı seansta takılabilir.
- Almanya, Fransa, Hollanda ya da Avusturya'da yaşayan Türk kadınlar yerel hukuktan yararlanır: Almanya'da danışmanlık ve üç gün bekleme, Fransa'da 14 haftaya kadar ücretsiz, Hollanda'da 22 haftaya kadar, Avusturya'da üç aya kadar ücretli. Eşin rızası bu ülkelerin hiçbirinde aranmaz.
Maliyet ve karşılanma
Devlet hastanesinde tıbbi endikasyonlu kürtaj SGK'lılar için ücretsizdir; isteğe bağlı kürtaj devlette yapılırsa cüzi katkı payı. Özel klinik 10 000–30 000 TL (anestezi, ultrason ve kontrol dahil). Ertesi gün hapı 300–600 TL. Yurt dışında: Kuzey Kıbrıs 300–500 avro, Yunanistan 400–700 avro.
Son değişiklikler
Yasa 1983'ten beri değişmedi; 2024–2025'te Meclis'e sunulan kürtaj süresini kısaltma önerileri yasalaşmadı, ama «Aile Yılı» söylemi devlet hastanelerinde isteğe bağlı kürtaja erişimi daha da daralttı. Sivil toplum (Kadın Cinayetlerini Durduracağız, Mor Çatı, Cinsel Şiddetle Mücadele Derneği) 2025'te kürtaja erişim haritası yayımladı.
Nereye başvurulur
- Kadın doğum poliklinikleri (devlet ve özel): gebelik haftası tespiti, tıbbi endikasyonlu kürtaj.
- Ruhsatlı özel klinikler ve hastaneler: isteğe bağlı kürtaj (10 haftaya kadar).
- Sağlık Bakanlığı iletişim merkezi 184: hastane reddiyle ilgili şikâyet.
- Mor Çatı ve Cinsel Şiddetle Mücadele Derneği: bilgi, danışmanlık, tecavüz sonrası destek.
Bilmekte fayda var
On hafta son âdet tarihinden itibaren sayılır, gebeliğin fark edilmesinden değil: ultrason on hafta bir gün gösterirse hiçbir hekim isteğe bağlı kürtaj yapamaz. Evli kadınlar için eşin rızası koşulu bütün merkezlerde uygulanır; evlilik dışı gebelikte rıza aranmaz. İnternette satılan «kürtaj hapları» ruhsatsızdır ve ağır kanamaya yol açabilir — acil serviste her komplikasyon soru sorulmadan tedavi edilir.
Sık sorulan sorular
Kürtaj için kocamın izni şart mı?
Evet, 2827 sayılı kanun evli kadın için eşin rızasını arar ve klinikler yazılı rıza ister; acil tıbbi durumda aranmaz. Boşanma davası sürerken de evlilik devam ettiğinden rıza istenir; bekâr ya da boşanmış kadın için rıza aranmaz.
18 yaşından küçüğüm, ailem bilmeden kürtaj olabilir miyim?
Yasa velinin rızasını arar; velisiz kürtaj yalnızca hayati acil durumda yapılabilir. Ertesi gün hapı ise eczanede yaş sınırı olmadan satılır. Tecavüz sonucu gebelikte savcılık ve baro kadın hakları merkezleri süreci yönetir.
Devlet hastanesi kürtaj yapmayı reddetti, ne yapabilirim?
Reddi yazılı isteyin, başhekimliğe ve 184 hattına başvurun; tıbbi endikasyon varsa hastane yapmak zorundadır. İsteğe bağlı kürtajda uygulama belirsiz olduğundan çoğu kadın on haftalık süreyi kaçırmamak için özel kliniğe gider.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- 2827 sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun (mevzuat.gov.tr) — tam metin
- Türk Ceza Kanunu — 99–100. maddeler, çocuk düşürtme ve düşürme (mevzuat.gov.tr) — tam metin
- Sağlık Bakanlığı — Rahim Tahliyesi ve Sterilizasyon Hizmetlerinin Yürütülmesi Tüzüğü — usul kuralları
- Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı — danışma ve destek
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.