Ramy prawne
Adopcję regulują §§ 191 i nast. ABGB. Inaczej niż w Niemczech i Szwajcarii nie prowadzi do całkowitego zerwania z rodziną pochodzenia: powstaje stosunek przysposobienia między dzieckiem a rodzicami adopcyjnymi, podczas gdy pewne stosunki prawne z rodziną biologiczną, zwłaszcza w prawie spadkowym, mogą trwać. Sąd opiekuńczy (Pflegschaftsgericht) zatwierdza umowę adopcyjną. Od 2016 roku adopcja wspólna jest otwarta także dla par tej samej płci.
Adopcja niepełna to austriacka osobliwość, regularnie niedoceniana przez kandydatów — i bliska polskiemu przysposobieniu niepełnemu. Nie oznacza, że adopcja mniej znaczy, lecz że stosunek prawny z rodziną pochodzenia nie wygasa całkowicie. Dotyczy to głównie alimentów i dziedziczenia i powinno być wyjaśnione z adwokatem przed zawarciem umowy.
Liczba adopcji krajowych jest mała. Większość postępowań dotyczy pasierbów lub krewnych; pośrednictwo obcych niemowląt stało się rzadkie.
Okna życia i poród anonimowy, możliwe od 2001 roku, obniżyły liczbę porzuceń dzieci.
Adopcja dziecka z Polski przez Polaków mieszkających w Austrii to adopcja międzynarodowa w rozumieniu konwencji haskiej: prowadzą ją Kinder- und Jugendhilfe kraju związkowego jako organ austriacki i polski organ centralny (Ministerstwo Rodziny, przez Katolicki Ośrodek Adopcyjny w Warszawie); pierwszeństwo mają rodziny mieszkające w Polsce, a polska adopcja pełna orzeczona w tym trybie jest w Austrii uznawana.
Najważniejsze punkty
| Podstawa prawna | §§ 191 i nast. ABGB; federalna ustawa o pomocy dzieciom i młodzieży |
|---|---|
| Forma | Adopcja niepełna; stosunek przysposobienia obok pochodzenia biologicznego |
| Wiek minimalny | 25 lat; różnica wieku co najmniej 16 lat |
| Właściwe organy | Kinder- und Jugendhilfe kraju związkowego; zatwierdza Pflegschaftsgericht |
| Pary tej samej płci | Adopcja wspólna możliwa od 2016 roku |
| Konwencja haska | Państwo-strona od 1999 roku (Polska od 1995) |
W praktyce
- Złożyć zgłoszenie w Kinder- und Jugendhilfe kraju związkowego (w Wiedniu MA 11).
- Wziąć udział w kursie przygotowawczym i przejść ocenę przydatności; Polacy dostarczają też polskie zaświadczenie o niekaralności z KRK.
- Po skojarzeniu przyjąć dziecko w pieczę; Kinder- und Jugendhilfe towarzyszy.
- Zawrzeć umowę adopcyjną i wnieść o zatwierdzenie do Pflegschaftsgericht.
- Po postanowieniu spowodować wpis w Centralnym Rejestrze Stanu Cywilnego (ZPR) i zgłosić dziecko w konsulacie RP, jeśli ma mieć polskie obywatelstwo.
Koszt i refundacja
Adopcja krajowa powoduje tylko niewielkie koszty sądowe i notarialne. Adopcja zagraniczna kosztuje w zależności od kraju 12 000–25 000 euro; z Polski mniej (brak apostille, bliskość). Rodzice adopcyjni mają prawo do Kinderbetreuungsgeld i urlopu (Karenz) od przyjęcia dziecka.
Ostatnie zmiany
Trybunał Konstytucyjny forsował stopniowe otwarcie adopcji dla par tej samej płci; od 2016 roku adopcja wspólna jest możliwa bez ograniczeń.
Gdzie się zwrócić
- Kinder- und Jugendhilfe danego kraju związkowego.
- Magistratsabteilung 11 w Wiedniu.
- Pflegschaftsgericht w miejscu zamieszkania.
- Uznane ośrodki pośrednictwa adopcyjnego dla adopcji zagranicznych.
- Standesamt i Centralny Rejestr Stanu Cywilnego.
Warto wiedzieć
Adopcja niepełna ma skutki spadkowe, które wiele rodzin przeocza: dziecko może w pewnych konfiguracjach dziedziczyć po dwóch liniach. Adopcja orzeczona w Polsce z pominięciem austriackiego organu (dla rodziny mieszkającej w Austrii) może nie zostać uznana — zawsze przez Kinder- und Jugendhilfe.
Najczęstsze pytania
Co oznacza adopcja niepełna?
Stosunek przysposobienia staje obok pochodzenia biologicznego. Pokrewieństwo z rodziną pochodzenia nie wygasa całkowicie, co ma skutki głównie w prawie spadkowym — podobnie jak polskie przysposobienie niepełne, które w Polsce jest jednak rzadkością wobec pełnego.
Jak duża musi być różnica wieku?
Co najmniej 16 lat między rodzicem adopcyjnym a dzieckiem (w Polsce: „odpowiednia różnica wieku”, w praktyce 18–40 lat).
Czy pary tej samej płci mogą adoptować w Austrii?
Tak, wspólnie od 2016 roku; adopcja pasierba była możliwa już wcześniej.
Kto zatwierdza adopcję?
Pflegschaftsgericht, na podstawie umowy adopcyjnej i opinii Kinder- und Jugendhilfe.
Źródła i linki urzędowe
- oesterreich.gv.at — urzędowy portal procedur
- Rechtsinformationssystem des Bundes — obowiązujące przepisy prawne
- Stadt Wien — Adoption (MA 11) — adopcja w Wiedniu: procedura i kontakt
Sprawdzone linki do źródeł urzędowych lub referencyjnych. Otwierają się w nowej karcie.