Ramy prawne
Przemoc domowa nie jest odrębnym przestępstwem, lecz pobiciem, groźbą, nękaniem lub zgwałceniem wobec partnera, byłego partnera lub członka rodziny, z zaostrzeniem kary o jedną trzecią (art. 304 kodeksu karnego). Ustawa o tymczasowym zakazie przebywania w domu (2009) pozwala burmistrzowi, na wniosek policji, usunąć sprawcę z domu na dziesięć dni z zakazem kontaktu, przedłużalnie do dwudziestu ośmiu dni, także bez zawiadomienia; w tym czasie uruchamia się pomoc. Veilig Thuis, regionalny punkt porad i zgłoszeń przemocy domowej i krzywdzenia dzieci, jest dostępny dzień i noc pod 0800-2000, także anonimowo; profesjonaliści stosują ustawę o kodeksie zgłaszania (2013). Schroniska dla kobiet (Blijf Groep i inne) oferują bezpieczne adresy, a system AWARE — przycisk alarmowy z natychmiastową interwencją policji. Sąd może nałożyć zakaz kontaktu w trybie pilnym lub jako warunek w sprawie karnej; nękanie (stalking) jest karalne od 2000 roku. Monitor CBS liczy ponad milion ofiar od 16 lat rocznie; liczba femicydów wynosi około czterdziestu rocznie, a plan Stop Femicide (2024) wzmacnia ocenę ryzyka i współpracę policji, Veilig Thuis i służby zdrowia. Ofiary bez samodzielnego prawa pobytu mogą po przemocy uzyskać własne zezwolenie.
Polki jako obywatelki UE mają w Holandii samodzielne prawo pobytu, jeśli pracują lub mają środki — rozstanie z partnerem nie zagraża pobytowi. Veilig Thuis i infolinie zapewniają tłumacza; polskojęzyczne wsparcie oferują m.in. Stichting Barka (Haga, Amsterdam, Utrecht) i polskie punkty informacyjne przy gminach z dużą społecznością polską (Westland, Haga, Zundert).
Najważniejsze punkty
| Tymczasowy zakaz przebywania w domu | 10 dni, przedłużalne do 28, nakładany przez burmistrza, także bez zawiadomienia (ustawa z 2009 roku) |
|---|---|
| Veilig Thuis | 0800-2000, 24/7, porady i punkt zgłoszeń, także anonimowo; kodeks zgłaszania dla profesjonalistów |
| Zaostrzenie kary | O jedną trzecią wyższa przy przemocy wobec partnera, byłego partnera, dziecka lub rodzica (art. 304 Sr) |
| Ochrona | Zakaz kontaktu przez sąd (tryb pilny lub sprawa karna); przycisk AWARE; schroniska dla kobiet |
| Liczby (CBS) | Ponad milion ofiar od 16 lat rocznie; około 40 kobiet rocznie zabitych przez partnera lub eks |
| Pobyt | Samodzielne zezwolenie na pobyt możliwe dla ofiar bez własnego prawa; obywatelki UE zachowują pobyt |
W praktyce
- Przy bezpośrednim zagrożeniu: 112. Przy wątpliwościach lub dla porady: Veilig Thuis (0800-2000), dostępne także dla sąsiadów, rodziny i profesjonalistów, które może włączyć policję lub schronisko.
- Poprosić policję o tymczasowy zakaz przebywania w domu: sprawca musi wtedy opuścić dom, nie ofiara, a pomoc rusza w ciągu dni. Burmistrz decyduje w ciągu godzin.
- Złożyć zawiadomienie i poprosić Slachtofferhulp Nederland (0900-9999 001) o towarzyszenie; przy stalkingu pomaga dziennik każdego połączenia i wiadomości, a sąd może nałożyć zakaz kontaktu z karą pieniężną w trybie pilnym.
- Przy odejściu z dziećmi: zgłosić to Veilig Thuis i policji i jak najszybciej poprosić sąd o decyzję o władzy i miejscu zamieszkania; ucieczka za granicę — także do Polski — bez zgody pozostaje uprowadzeniem, nawet przy przemocy.
Koszt i refundacja
Veilig Thuis, policja, zakaz przebywania, schronisko i Slachtofferhulp są bezpłatne; adwokat przez dotowaną pomoc prawną z udziałem własnym; Schadefonds Geweldsmisdrijven przyznaje świadczenie.
Ostatnie zmiany
Plan Stop Femicide (2024) wprowadził ogólnokrajową ocenę ryzyka i monitor femicydów; ustawa o przestępstwach seksualnych (2024) zaostrzyła przemoc seksualną w związku; projekt odrębnej penalizacji kontroli przymusowej (coercive control) był omawiany w latach 2025–2026.
Gdzie się zwrócić
- Veilig Thuis: 0800-2000, dzień i noc, także anonimowo, z tłumaczem.
- Slachtofferhulp Nederland: 0900-9999 001; Blijf Groep i schroniska dla kobiet przez Veilig Thuis.
- Rijksoverheid.nl: przemoc domowa, tymczasowy zakaz przebywania, kodeks zgłaszania.
- Stichting Barka i polskie punkty informacyjne — wsparcie po polsku.
Warto wiedzieć
Zakaz przebywania nakłada burmistrz, nie na wniosek ofiary: policja musi stwierdzić zagrożenie. Dlatego mów wszystko, co się działo, także to, czego nie nazywasz przemocą — groźby, kontrolę, izolację — bo ocena ryzyka waży to mocno. Zgłoszenie nie prowadzi do odebrania dzieci; przeciwnie, Veilig Thuis oczekuje, że rodzic chroniący odseparuje dzieci od sprawcy.
Najczęstsze pytania
Jak szybko sprawca musi opuścić dom?
Policja po ocenie ryzyka wnioskuje do burmistrza, który decyduje w ciągu godzin; sprawca opuszcza dom natychmiast na dziesięć dni z zakazem kontaktu, przedłużalnie do 28 dni. Ofiara zostaje w domu z dziećmi, a pomoc (Veilig Thuis, opieka) rusza w ciągu dni.
Czy stracę prawo pobytu, jeśli odejdę od partnera?
Jako obywatelka UE nie — pobyt Polki zależy od pracy lub środków utrzymania, nie od partnera. Obywatelki państw trzecich z pobytem zależnym od partnera mogą po przemocy uzyskać samodzielne zezwolenie IND; potrzebne są dowody: zawiadomienie, zaświadczenia lekarskie, zakaz przebywania.
Źródła i linki urzędowe
- Veilig Thuis — punkt porad i zgłoszeń przemocy domowej i krzywdzenia dzieci
- Rijksoverheid — Huiselijk geweld — informacje urzędowe
- Slachtofferhulp Nederland — bezpłatna pomoc ofiarom
Sprawdzone linki do źródeł urzędowych lub referencyjnych. Otwierają się w nowej karcie.