Het wettelijke kader
Huiselijk geweld is geen apart misdrijf, maar mishandeling, bedreiging, belaging of verkrachting tegen een partner, ex-partner of gezinslid, met een strafverzwaring van een derde (artikel 304 Wetboek van Strafrecht). De Wet tijdelijk huisverbod (2009) laat de burgemeester, op voorstel van de politie, de pleger tien dagen uit huis plaatsen met een contactverbod, verlengbaar tot achtentwintig dagen, ook zonder aangifte; de hulpverlening wordt in die tijd opgestart. Veilig Thuis, het regionale advies- en meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling, is dag en nacht bereikbaar op 0800-2000, ook anoniem; professionals volgen de Wet meldcode (2013). De vrouwenopvang (Blijf Groep en andere) biedt veilige adressen, en het AWARE-systeem een noodknop met directe politie-inzet. De rechter kan een contactverbod opleggen in kort geding of als voorwaarde in de strafzaak; belaging (stalking) is strafbaar sinds 2000. De Prevalentiemonitor van het CBS telt ruim een miljoen slachtoffers van 16 jaar of ouder per jaar; het aantal femicides ligt rond veertig per jaar, en het actieplan Stop Femicide (2024) versterkt de risicotaxatie en de samenwerking tussen politie, Veilig Thuis en zorg. Slachtoffers zonder zelfstandig verblijfsrecht kunnen na geweld een eigen vergunning krijgen.
De kernpunten
| Tijdelijk huisverbod | 10 dagen, verlengbaar tot 28, opgelegd door de burgemeester, ook zonder aangifte (wet van 2009) |
|---|---|
| Veilig Thuis | 0800-2000, 24/7, advies en meldpunt, ook anoniem; Wet meldcode voor professionals |
| Strafverzwaring | Een derde hoger bij geweld tegen partner, ex-partner, kind of ouder (artikel 304 Sr) |
| Bescherming | Contactverbod via de rechter (kort geding of strafzaak); AWARE-noodknop; vrouwenopvang |
| Cijfers (CBS) | Ruim een miljoen slachtoffers van 16+ per jaar; ongeveer 40 vrouwen per jaar gedood door partner of ex |
| Verblijf | Zelfstandige verblijfsvergunning mogelijk voor slachtoffers zonder eigen recht |
In de praktijk
- Bij acuut gevaar: 112. Bij twijfel of voor advies: Veilig Thuis (0800-2000), dat ook voor buren, familie en professionals bereikbaar is en de politie of de opvang kan inschakelen.
- Vraag de politie om een tijdelijk huisverbod: de pleger moet dan het huis verlaten, niet het slachtoffer, en de hulpverlening komt binnen dagen op gang. De burgemeester beslist binnen uren.
- Doe aangifte en vraag Slachtofferhulp Nederland (0900-9999 001) om begeleiding; bij stalking helpt een logboek van elke oproep en elk bericht, en de rechter kan een contactverbod met dwangsom opleggen in kort geding.
- Bij een vertrek met kinderen: meld het aan Veilig Thuis en de politie en vraag zo snel mogelijk een beslissing van de rechter over het gezag en het verblijf; een vlucht naar het buitenland zonder toestemming blijft ontvoering, ook bij geweld.
Kosten en vergoeding
Veilig Thuis, de politie, het huisverbod, de opvang en Slachtofferhulp zijn gratis; een advocaat via gesubsidieerde rechtsbijstand met eigen bijdrage; het Schadefonds Geweldsmisdrijven kent een tegemoetkoming toe.
Recente veranderingen
Het actieplan Stop Femicide (2024) voerde een landelijke risicotaxatie en een femicidemonitor in; de Wet seksuele misdrijven (2024) verzwaarde het seksueel geweld binnen de relatie; een wetsvoorstel om dwingende controle (coercive control) apart strafbaar te stellen werd in 2025-2026 besproken.
Waar u terechtkunt
- Veilig Thuis: 0800-2000, dag en nacht, ook anoniem.
- Slachtofferhulp Nederland: 0900-9999 001; Blijf Groep en de vrouwenopvang via Veilig Thuis.
- Rijksoverheid.nl: huiselijk geweld, tijdelijk huisverbod, meldcode.
Goed om te weten
Het huisverbod wordt door de burgemeester opgelegd, niet op verzoek van het slachtoffer: de politie moet het gevaar vaststellen. Zeg daarom alles wat er gebeurde, ook wat u geen geweld noemt — dreigementen, controle, isolatie — want de risicotaxatie weegt die zwaar.
Bronnen en officiële links
- Veilig Thuis — advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling
- Rijksoverheid — Huiselijk geweld — officiële informatie
- Slachtofferhulp Nederland — gratis hulp aan slachtoffers
Gecontroleerde links naar officiële of gezaghebbende bronnen. Ze openen in een nieuw tabblad.