Małżeństwo, związek i rozwód
Przed ślubem oboje narzeczeni składają wniosek o zaświadczenie o spełnieniu warunków małżeństwa (prøvingsattest) w Skatteetaten; zaświadczenie jest ważne 4 miesiące. Obywatel obcego państwa dołącza zaświadczenie o braku przeszkód ze swojego kraju (oryginał z apostille lub legalizacją, nie starszy niż 4 miesiące), a dokumenty w języku innym niż angielski lub nordycki wymagają tłumaczenia przysięgłego. Dokumenty elektroniczne nie są przyjmowane, oryginały wysyła się pocztą. Świadkowie (forlovere) muszą mieć co najmniej 18 lat.
Według ustawy o małżeństwie (ekteskapsloven) rozwodu może żądać każdy z małżonków po co najmniej roku separacji (§ 21) albo po co najmniej dwóch latach rozłączenia (§ 22). Separację i rozwód orzeka zwykle statsforvalteren, a sąd — w sprawach z § 23 i w razie sporu. Rozwód z powodu poważnej przemocy lub małżeństwa zawartego pod przymusem (§ 23) zgłasza się w ciągu 6 miesięcy od dowiedzenia się o czynie, najpóźniej w ciągu 2 lat od niego.
Małżonkowie ze wspólnym dzieckiem poniżej 16 lat muszą przed złożeniem wniosku o separację lub rozwód (§§ 20 i 22) stawić się na mediację (§ 26).
Dzieci, rodzicielstwo i spadek
- Rodzice mogą uzgodnić zamieszkanie dziecka i kontakty sami; alimenty (barnebidrag) ustalają prywatnie albo składają wniosek do NAV. Bufdir podkreśla, że rodzice wspólnie odpowiadają za utrzymanie dziecka, a sposób zamieszkania wpływa na podział kosztów.
- Małżonek ma zapewniony minimalny spadek (minstearv) wynoszący 4-krotność podstawy składek (grunnbeløp), a 6-krotność, gdy zmarły nie miał zstępnych; testament nie może go obniżyć. Bez testamentu małżonek dziedziczy 1/4, gdy są dzieci.
- Konkubent (samboer) bez wspólnych dzieci i bez testamentu nie dziedziczy. Gdy są wspólne dzieci, ma minimalny spadek do 4-krotności grunnbeløp. Po 5 latach wspólnego mieszkania testament może mu zapewnić do 4-krotności grunnbeløp nawet przy dzieciach z poprzedniego związku.
- Dzieci mają zachowek (pliktdel): 2/3 spadku, ale nie więcej niż 15-krotność grunnbeløp na każde dziecko (arveloven 2019, § 50).
Aborcja
Od 1 czerwca 2025 roku kobieta sama decyduje o aborcji do końca 18. tygodnia ciąży (17 tygodni i 6 dni), liczonego od pierwszego dnia ostatniej miesiączki i potwierdzonego USG. Po tym terminie decyduje komisja ds. aborcji (abortnemnd) w składzie trzech osób: lekarza, prawnika i specjalisty od zdrowia lub opieki społecznej; odmowę można zaskarżyć do Abortklagenemnda. Po zakończeniu 22. tygodnia (21 tygodni i 6 dni) aborcja jest możliwa tylko wtedy, gdy płód nie jest zdolny do życia.
Według Helsenorge aborcja jest bezpłatna dla osób mieszkających w Norwegii, także dla pracowników z UE/EOG, którzy pracują tu, ale mieszkają gdzie indziej. Można zgłosić się bezpośrednio do szpitala z oddziałem ginekologii, bez skierowania, bez konieczności tłumaczenia powodu i bez okresu do namysłu. Aborcja farmakologiczna w domu jest dostępna do końca 10. tygodnia. Bezpłatna poradnia Amathea: 90 65 90 60.
Przemoc i zgoda
Od ustawy z 20 czerwca 2025 roku (nowy § 291 kodeksu karnego) przestępstwem jest stosunek z osobą, która ani słowem, ani czynem nie wyraziła zgody; kara wynosi do 6 lat więzienia. Gdy użyto przemocy lub gróźb, kara sięga 10 lat. Przepis obowiązuje od 1 lipca 2025 roku (lov 2025-06-20-86, lovdata.no).
W sytuacji nagłej dzwoni się pod 112, w sprawach mniej pilnych pod 02800 (policja), a po pomoc medyczną poza godzinami pracy pod 116 117. Linia VO-linjen, 116 006, jest czynna całą dobę dla osób powyżej 18 lat doświadczających przemocy w bliskim związku; można pozostać anonimowym, a czat działa od poniedziałku do piątku w godzinach 9–20. Krisesenter (ośrodek kryzysowy) przyjmuje kobiety, mężczyzn i dzieci i jest bezpłatny; gdy osoba nie ma dochodu, koszty pokrywa NAV. Overgrepsmottak, czyli całodobowy bezpłatny punkt pomocy po gwałcie lub przemocy, działa niezależnie od tego, czy sprawę zgłoszono policji.
Dane osobowe i oszustwa matrymonialne
Organizacja musi odpowiedzieć na wniosek o dostęp do danych (innsyn) bez zbędnej zwłoki, najpóźniej w ciągu miesiąca; wniosek jest bezpłatny. Datatilsynet zaleca najpierw zwrócić się do administratora lub jego inspektora ochrony danych. Skargę składa się przez formularz z logowaniem ID-porten albo listem na adres Postboks 458 Sentrum, 0105 Oslo; Datatilsynet odpowiada w ciągu miesiąca od wpłynięcia skargi i nie przyznaje odszkodowań.
Policja (politiet.no) przyjmuje zgłoszenia oszustwa przez internet w kategorii „Anmeld bedrageri og datakriminalitet” i radzi natychmiast zadzwonić do banku, aby spróbować wstrzymać przelew.
Źródła
- Skatteetaten: Getting married to a foreign citizen
- lovdata.no: Ekteskapsloven, kapittel 4
- bufdir.no: Barnebidrag, barnetrygd og andre stønader ved samlivsbrudd
- domstol.no: Hva arver du?
- Helsedirektoratet: Ny abortlov trer i kraft 1. juni
- helsenorge.no: Abortion
- lovdata.no: Lov om endringer i straffeloven (samtykke til seksuell omgang m.m.)
- bufdir.no: Er du utsatt for vold eller overgrep?
- bufdir.no: Hjelp til utsatte
- bufdir.no: Krisesenter og senter mot incest og seksuelle overgrep
- datatilsynet.no: Rett til innsyn
- datatilsynet.no: Klage til Datatilsynet
- politiet.no: Anmelde
- Lovdata: arveloven 2019, § 50 — pliktdelsarv (2/3, høyst 15 G per barn)