Het wettelijke kader
Het huwelijksvermogensrecht werd hervormd door de wet van 22 juli 2018 (in werking 1 september 2018) en staat sinds 1 juli 2022 in Boek 2, titel 3 van het nieuw Burgerlijk Wetboek. Het wettelijk stelsel is de gemeenschap van aanwinsten: eigen zijn de goederen van vóór het huwelijk, erfenissen en schenkingen, en persoonlijke zaken; gemeenschappelijk zijn de beroepsinkomsten, de inkomsten van eigen goederen en alles wat tijdens het huwelijk wordt verworven; bij twijfel geldt een goed als gemeenschappelijk. De hervorming van 2018 regelde de beroepsgoederen, de levensverzekeringen en de aandelen, en voegde aan de scheiding van goederen twee opties toe: de verrekening van aanwinsten, waarbij de echtgenoot met de minste aanwinsten bij de ontbinding een deel van het verschil krijgt, en de rechterlijke billijkheidscorrectie tot een derde van de aanwinsten bij manifeste onbillijkheid. Elk huwelijkscontract wordt door de notaris ingeschreven in het Centraal Register van Huwelijksovereenkomsten. Het wettelijk pensioen kent geen verdeling, maar de gescheiden echtgenoot kan een eigen «pensioen als uit de echt gescheiden echtgenoot» krijgen op basis van de loopbaan van de ex.
De kernpunten
| Wettelijk stelsel | Gemeenschap van aanwinsten (Boek 2, titel 3 nieuw BW; hervorming 2018) |
|---|---|
| Eigen vermogen | Goederen van vóór het huwelijk, erfenissen, schenkingen, persoonlijke rechten en kleding |
| Gemeenschappelijk | Beroepsinkomsten, inkomsten van eigen goederen, alles verworven tijdens het huwelijk |
| Scheiding van goederen | Bij huwelijkscontract; facultatieve verrekening van aanwinsten en billijkheidscorrectie sinds 2018 |
| Register | Centraal Register van Huwelijksovereenkomsten (CRH), gehouden door het notariaat |
| Pensioen | Geen verdeling; eigen pensioen van de gescheiden echtgenoot berekend op de loopbaan van de ex |
In de praktijk
- Wie een eigen goed verkoopt om tijdens het huwelijk een ander te kopen, laat in de akte een «verklaring van wederbelegging» opnemen; zonder die verklaring wordt het nieuwe goed gemeenschappelijk.
- Zelfstandigen en ondernemers kiezen vaak scheiding van goederen om het gezinsvermogen tegen beroepsschulden te beschermen; bespreek met de notaris de verrekening van aanwinsten, die de niet-werkende partner een deel van de opbouw garandeert.
- Een huwelijkscontract kan tijdens het huwelijk gewijzigd worden bij notariële akte, zonder rechter sinds 2008; een grote wijziging van stelsel vereist een boedelbeschrijving.
- Het keuzebeding in een huwelijkscontract laat de langstlevende bij overlijden kiezen welke gemeenschappelijke goederen hij neemt — een courant instrument om de gezinswoning te beschermen, met in Vlaanderen aandacht voor de erfbelasting.
Kosten en vergoeding
Een huwelijkscontract kost bij de notaris 700 à 1 500 euro, ereloon, registratierecht (50 euro) en inschrijving in het CRH inbegrepen; een wijziging tijdens het huwelijk kost hetzelfde, meer als een boedelbeschrijving nodig is.
Recente veranderingen
De hervorming van 1 september 2018 moderniseerde het stelsel en voerde de facultatieve verrekening van aanwinsten in; de invoeging in Boek 2 van het nieuw Burgerlijk Wetboek op 1 juli 2022 wijzigde de nummering, niet de inhoud.
Waar u terechtkunt
- Notaris.be: keuze van stelsel, simulaties en de kostprijs van een huwelijkscontract.
- De Federale Pensioendienst (mypension.be) voor het pensioen van de gescheiden echtgenoot.
- De familierechtbank voor geschillen over de vereffening en verdeling, meestal via een notaris-vereffenaar.
Goed om te weten
Een gemeenschappelijke rekening waarop een erfenis wordt gestort, maakt van die erfenis in de praktijk gemeenschapsgeld, tenzij het spoor bewaard blijft: houd erfenissen en schenkingen op een eigen rekening. En de scheiding van goederen zonder verrekening laat de partner die thuis bleef bij een scheiding met niets achter, behalve de rechterlijke correctie als die in het contract staat.
Bronnen en officiële links
- Notaris.be — Huwelijksstelsels — Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat
- Belgium.be — Huwelijkscontract — federaal portaal
- Federale Pensioendienst — pensioen als uit de echt gescheiden echtgenoot — pensioenen
Gecontroleerde links naar officiële of gezaghebbende bronnen. Ze openen in een nieuw tabblad.