Het wettelijke kader
Het huwelijk staat in het oud Burgerlijk Wetboek (artikelen 143 en volgende); het huwelijksvermogensrecht verhuisde in 2022 naar Boek 2, titel 3 van het nieuw Burgerlijk Wetboek. De minimumleeftijd is 18 jaar; de familierechtbank kan om gewichtige redenen een ontheffing verlenen. De aangifte gebeurt bij de gemeente waar een van beiden ingeschreven is; het huwelijk volgt ten vroegste de veertiende dag en ten laatste zes maanden later. De ambtenaar kan de voltrekking uitstellen of weigeren als hij een schijnhuwelijk vermoedt, na advies van het parket (artikel 167). Een religieus huwelijk mag pas na het burgerlijk huwelijk plaatsvinden — dat staat in artikel 21 van de Grondwet. Sinds de wet van 13 februari 2003 staat het huwelijk open voor paren van hetzelfde geslacht (in werking 1 juni 2003).
De kernpunten
| Leeftijd | 18 jaar; ontheffing door de familierechtbank om gewichtige redenen |
|---|---|
| Aangifte | Bij de gemeente van de woonplaats van een van beiden; huwelijk tussen de 14e dag en de 6e maand na de aangifte |
| Getuigen | Facultatief sinds 2018, maximaal 4 |
| Huwelijk voor iedereen | Sinds 1 juni 2003 |
| Naam | Elke echtgenoot behoudt zijn eigen naam; gebruik van de naam van de partner is een sociaal gebruik, geen recht |
| Vermogen | Wettelijk stelsel: gemeenschap van aanwinsten; huwelijkscontract bij de notaris |
In de praktijk
- Sinds de Databank Akten Burgerlijke Stand (DABS, 2019) haalt de gemeente de Belgische geboorteakten zelf op; wie in het buitenland geboren is, levert een gelegaliseerde of geapostilleerde akte met beëdigde vertaling, en een bewijs van ongehuwde staat of van de ontbinding van een vorig huwelijk.
- Wie met een partner van buiten de Unie trouwt, moet rekenen met een onderzoek naar schijnhuwelijk: het parket kan twee maanden extra vragen, en een weigering is aanvechtbaar bij de familierechtbank. De partner kan daarna gezinshereniging aanvragen bij de Dienst Vreemdelingenzaken.
- De ceremonie vindt plaats in het gemeentehuis, uitzonderlijk op een door de gemeenteraad aangewezen locatie; een huwelijk op zaterdag of buiten de uren kost in veel gemeenten een retributie.
- Voor een huwelijk in het buitenland levert de gemeente een attest van geen huwelijksbeletsel af, dat via Buitenlandse Zaken gelegaliseerd wordt; het buitenlandse huwelijk laat u daarna erkennen en overschrijven in de DABS.
Kosten en vergoeding
De aangifte en het huwelijk op een weekdag zijn in de meeste gemeenten gratis; voor een zaterdag of een avonduur vragen gemeenten 50 tot 300 euro. Het trouwboekje is sinds 2018 facultatief en kost 10 à 30 euro. Een huwelijkscontract bij de notaris kost 300 tot 1 000 euro.
Recente veranderingen
De modernisering van de burgerlijke stand (2018-2019) maakte de getuigen facultatief, digitaliseerde de akten en schafte het verplichte trouwboekje af. Sinds 1 juli 2022 staat het huwelijksvermogensrecht in Boek 2 van het nieuw Burgerlijk Wetboek, met een hervormd stelsel van aanwinsten sinds september 2018.
Waar u terechtkunt
- De dienst Burgerlijke Stand van uw gemeente: aangifte, documenten, datum.
- Vlaanderen.be en Belgium.be: de stappen om te trouwen, het attest van geen huwelijksbeletsel, het huwelijk met een buitenlandse partner.
- Notaris.be: huwelijkscontract, keuze van stelsel, simulatie van de kosten.
Goed om te weten
Belgische echtgenoten wisselen niet van naam: wie na een huwelijk in België de naam van de partner op een Nederlands of Frans document wil, botst soms op het verschil tussen de landen. En het onderzoek naar schijnhuwelijk kan de datum met maanden verschuiven: leg de zaal en de gasten pas vast als de gemeente de datum bevestigd heeft.
Bronnen en officiële links
- Vlaanderen.be — Huwen — Vlaamse overheid
- Belgium.be — Huwelijk — federaal portaal
- Notaris.be — Huwelijkscontract — Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat
Gecontroleerde links naar officiële of gezaghebbende bronnen. Ze openen in een nieuw tabblad.