Het wettelijke kader
Het strafrecht maakt sinds 1997 van geweld tegen de partner of ex-partner een verzwarende omstandigheid; de wet van 2003 laat de rechter de gezinswoning aan het slachtoffer toewijzen; de wet van 15 mei 2012 voert het tijdelijk huisverbod in, opgelegd door de procureur des Konings voor maximaal veertien dagen, verlengbaar tot drie maanden door de familierechtbank, met een contactverbod. De wet «Stop feminicide» van 13 juli 2023 definieert als eerste in Europa de femicide, richt een monitoring in en verplicht de politie tot een risicoanalyse. Het nieuwe Strafwetboek, in werking sinds 8 april 2026, stelt de dwingende controle — het patroon van intimidatie, isolatie en controle dat aan fysiek geweld voorafgaat — als apart misdrijf strafbaar, naast belaging, en behoudt de verzwaring voor partnergeweld. België ratificeerde het Verdrag van Istanbul in 2016. In Vlaanderen is 1712 de hulplijn voor geweld, misbruik en kindermishandeling; de Family Justice Centers (Antwerpen, Limburg, Mechelen, Leuven en andere) brengen politie, parket, hulpverlening en OCMW onder één dak; de Centra voor Algemeen Welzijnswerk (CAW) beheren de vluchthuizen op geheim adres. Het blog Stop Feminicide telt ongeveer twintig femicides per jaar; de politie registreert meer dan 40 000 klachten van partnergeweld per jaar.
De kernpunten
| Tijdelijk huisverbod | Tot 14 dagen door de procureur, verlengbaar tot 3 maanden door de familierechtbank (wet van 2012) |
|---|---|
| Femicide | Wet van 13 juli 2023: definitie, monitoring, risicoanalyse door de politie |
| Dwingende controle | Apart misdrijf in het nieuwe Strafwetboek sinds 8 april 2026 |
| Hulp Vlaanderen | 1712 (hulplijn); Family Justice Centers; vluchthuizen van de CAW's; Zorgcentra na Seksueel Geweld |
| Cijfers | Meer dan 40 000 klachten van partnergeweld per jaar; ongeveer 20 femicides per jaar |
| Verblijf | Zelfstandige verblijfsvergunning mogelijk voor slachtoffers in het kader van gezinshereniging |
In de praktijk
- Bij acuut gevaar: 112 of 101. Voor advies en hulp: 1712 (gratis, anoniem, elke werkdag) of de chat op 1712.be; het CAW regelt een vluchthuis op geheim adres, ook met kinderen.
- Vraag de politie bij de klacht om een risicoanalyse en om het tijdelijk huisverbod, dat de procureur kan opleggen zonder dat u het huis moet verlaten; de familierechtbank kan het verlengen en de woning aan u toewijzen.
- Een Family Justice Center biedt op één plek politie, parket, hulpverlening en juridisch advies; vraag de politie of het CAW om een doorverwijzing.
- Bewaar bewijzen van dreigementen, controle en isolatie — berichten, getuigen, medische attesten —: sinds 2026 zijn ze de basis voor een klacht wegens dwingende controle, ook zonder fysiek geweld.
Kosten en vergoeding
1712, de politie, het huisverbod, de vluchthuizen en de Zorgcentra zijn gratis; de advocaat via de juridische tweedelijnsbijstand bij lage inkomens; de Commissie voor financiële hulp aan slachtoffers kan een vergoeding toekennen.
Recente veranderingen
De wet tegen femicide (2023) en het nieuwe Strafwetboek (april 2026) met de dwingende controle zijn de twee grote stappen; Vlaanderen breidde de Family Justice Centers uit naar de meeste provincies en de mobiele stalkingalarmen naar heel het gewest.
Waar u terechtkunt
- 1712: hulplijn voor geweld, misbruik en kindermishandeling (Vlaanderen).
- De Centra voor Algemeen Welzijnswerk (CAW) voor vluchthuizen en begeleiding.
- Het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen voor juridisch advies en klachten.
Goed om te weten
Het huisverbod duurt hoogstens veertien dagen en de verlenging moet bij de familierechtbank worden gevraagd vóór het verstrijkt: wie die termijn laat voorbijgaan, ziet de pleger terugkeren. Laat het CAW of een advocaat de verlenging meteen voorbereiden.
Bronnen en officiële links
- 1712 — hulplijn geweld, misbruik en kindermishandeling — Vlaamse overheid
- Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen — partnergeweld — federale instelling
- Justitie.belgium.be — huiselijk geweld en tijdelijk huisverbod — FOD Justitie
Gecontroleerde links naar officiële of gezaghebbende bronnen. Ze openen in een nieuw tabblad.