Het wettelijke kader
Het Burgerlijk Wetboek BES volgt voor het gezag het Nederlandse recht van vóór 2023: gezamenlijk gezag voor gehuwde ouders en, sinds 2012, geregistreerde partners; gezag van de moeder alleen bij een geboorte buiten huwelijk of partnerschap; gezamenlijk gezag voor de vader na erkenning en een gezamenlijke aantekening in het gezagsregister bij het Gerecht in eerste aanleg van Bonaire, Sint Eustatius en Saba, of na een uitspraak. Na een echtscheiding blijft het gezamenlijk gezag; het Gerecht beslist over verblijf, omgang en onderhoud met onderzoek van de Voogdijraad BES, en hoort kinderen vanaf 12 jaar. Een ouderschapsplan is niet wettelijk verplicht maar wordt gevraagd. Een verhuizing naar Europees Nederland of het buitenland vereist de toestemming van beide gezaghebbende ouders. De jeugdzorg wordt georganiseerd door Zorg en Jeugd Caribisch Nederland (ZJCN) van het ministerie van VWS, met een Advies- en Meldpunt voor kindermishandeling op elk eiland; de Voogdijraad BES vraagt kinderbeschermingsmaatregelen. Beslissingen van het Gerecht gelden in heel Nederland.
De kernpunten
| Gezag | Gezamenlijk voor gehuwden en geregistreerde partners; ongehuwde moeder alleen; vader via gezagsregister of rechter |
|---|---|
| Automatisch gezag bij erkenning | Nederlandse wet van 2023 niet van toepassing op de eilanden |
| Na scheiding | Gezamenlijk gezag blijft; Gerecht in eerste aanleg BES beslist; ouderschapsplan gevraagd |
| Voogdijraad BES | Onderzoek, advies, kinderbeschermingsmaatregelen |
| Kind gehoord | Vanaf 12 jaar |
| Jeugdzorg | Zorg en Jeugd Caribisch Nederland (ZJCN); meldpunt kindermishandeling op elk eiland |
In de praktijk
- Ongehuwde vaders: erkenning bij Burgerzaken en daarna de aantekening van gezamenlijk gezag bij het Gerecht, samen met de moeder; het formulier is hetzelfde als in Nederland, maar de aantekening moet op het eiland gebeuren.
- Voor de studie in Nederland van een minderjarige of een verhuizing van een ouder is de toestemming van beide gezaghebbende ouders nodig; leg ze schriftelijk vast vóór de inschrijving.
- Bij een geschil over omgang: eerst de Voogdijraad of ZJCN voor bemiddeling, dan het Gerecht; de zittingen op Sint Eustatius en Saba zijn beperkt, plan vroeg.
- Een kind dat zonder toestemming naar Europees Nederland is meegenomen: de Nederlandse rechter is bevoegd zodra het kind er woont, maar erkent het gezag zoals het op de eilanden werd vastgesteld; vraag onmiddellijk een voorlopige voorziening.
Kosten en vergoeding
De aantekening van gezag is gratis; een procedure kost griffiekosten en een advocaat, 2 000 à 5 000 dollar; kosteloze rechtsbijstand via de Rijksdienst Caribisch Nederland voor lage inkomens.
Recente veranderingen
ZJCN bouwde sinds 2020 de jeugdzorg en de meldpunten op de drie eilanden uit; de Nederlandse wetten van 2009 (ouderschapsplan) en 2023 (automatisch gezag) staan op de lijst voor overname in het BW BES, zonder datum.
Waar u terechtkunt
- De Voogdijraad BES (vestigingen op Bonaire en Sint Eustatius).
- Zorg en Jeugd Caribisch Nederland (ZJCN) en het Advies- en Meldpunt van elk eiland.
- Het Gerecht in eerste aanleg van Bonaire, Sint Eustatius en Saba voor het gezagsregister.
Goed om te weten
Een vader die zijn kind op Bonaire erkende, heeft — anders dan in Europees Nederland sinds 2023 — geen gezag zonder aantekening: bij een conflict of een vertrek van de moeder staat hij machteloos. De aantekening kost niets en duurt een paar weken.
Bronnen en officiële links
- Rijksdienst Caribisch Nederland — Voogdijraad — Rijksoverheid op de BES-eilanden
- Zorg en Jeugd Caribisch Nederland — ministerie van VWS
- Gemeenschappelijk Hof van Justitie — Gerecht in eerste aanleg BES — rechtspraak
Gecontroleerde links naar officiële of gezaghebbende bronnen. Ze openen in een nieuw tabblad.