Het wettelijke kader
Het Wetboek van Strafrecht bestraft fraude (artikel 380) met tot veertien jaar gevangenis boven 5 000 dollar en tot twee jaar daaronder, met een minimumstraf van twee jaar boven een miljoen; identiteitsdiefstal en identiteitsfraude (artikelen 402.2 en 403) tot tien jaar; afpersing (346) tot levenslang. Het Canadian Anti-Fraud Centre (CAFC, RCMP) neemt meldingen aan per telefoon en online en voedt politieonderzoeken, maar vordert zelf geen geld terug; de aangifte gaat afzonderlijk naar de plaatselijke politie. Creditcards laten een chargeback toe met een korte termijn; e-transfers (Interac) zijn na aanvaarding zeer moeilijk terug te halen; de terugbetaling van ongeoorloofde transacties wordt geregeld door de rekeningovereenkomst en de vrijwillige gedragscodes van de banken, niet door een wet — een verschil met Europa. Beleggingsfraude gaat naar de provinciale effectentoezichthouder (OSC, AMF, BCSC…); identiteitsdiefstal wordt aangepakt met fraudewaarschuwingen bij de twee kredietbureaus (Equifax, TransUnion). Het CAFC registreerde in 2024 meer dan 600 miljoen dollar gemelde verliezen, waarvan beleggingsfraude via romantische contacten (pig butchering) en romance scams het grootste deel; slechts 5 tot 10 % van de slachtoffers doet aangifte.
De kernpunten
| Delict | Fraude: tot 14 jaar boven 5 000 dollar (art. 380); identiteitsfraude tot 10 jaar; afpersing tot levenslang |
|---|---|
| Melding | Canadian Anti-Fraud Centre, telefonisch (1-888-495-8501) of online; aangifte afzonderlijk bij de plaatselijke politie |
| Creditcard | Chargeback beschikbaar, met korte termijn |
| E-transfer | Zeer moeilijk terug te halen na aanvaarding |
| Beleggingsfraude | Provinciale effectentoezichthouder |
| Identiteitsdiefstal | Fraudewaarschuwingen bij Equifax en TransUnion |
| Terugbetaling | Geregeld door de rekeningovereenkomst en de bankcodes, niet door de wet |
In de praktijk
- Meld bij het Anti-Fraud Centre, ook als niets verloren ging: zo worden netwerken in kaart gebracht; doe daarnaast aangifte bij de plaatselijke politie, want het proces-verbaal is nodig voor bank en verzekering.
- Vraag schriftelijk een chargeback aan bij de kaartuitgever, binnen de termijn van het kaartschema; bel bij een e-transfer meteen de bank — alleen een nog niet aanvaarde overschrijving kan worden geannuleerd.
- Plaats een fraudewaarschuwing bij beide kredietbureaus als identiteitsdocumenten zijn gedeeld.
- Lees de clausule over ongeoorloofde transacties in uw rekeningovereenkomst voordat u een weigering aanvaardt, en wend u tot de Ombudsman for Banking Services and Investments (OBSI) of de ADR Chambers als de bank weigert.
- Een slachtoffer in Nederland dat geld naar een Canadese rekening overmaakte, doet aangifte bij de Nederlandse politie en meldt bij het CAFC online; een Nederlander in Canada volgt de Canadese kanalen — de Nederlandse regels over terugbetaling (bank vergoedt ongeoorloofde betalingen boven 50 euro) gelden niet voor een Canadese rekening.
Kosten en vergoeding
Melden is gratis; chargebacks zijn gratis aan te vragen; de bankombudsman is gratis; een advocaat voor een civiele vordering tegen de bank is duur en zelden lonend.
Recente veranderingen
De gemelde verliezen bij het CAFC zijn sinds 2020 verdrievoudigd, met beleggingsfraude via cryptomunten en romantische contacten voorop; de banken voerden in 2024-2025 vertragingen en waarschuwingen in voor grote e-transfers; een federale herziening van de bescherming van bankklanten is aangekondigd.
Waar u terechtkunt
- Canadian Anti-Fraud Centre (antifraudcentre.ca, 1-888-495-8501).
- Plaatselijke politie (aangifte); RCMP.
- De fraudeafdeling van uw bank, onmiddellijk; OBSI (bankombudsman) bij geschil.
- Provinciale effectentoezichthouder voor beleggingsfraude; Equifax en TransUnion voor fraudewaarschuwingen.
Goed om te weten
Terugvordering is hier contractueel, niet wettelijk: de formulering van uw rekeningovereenkomst, niet de wet, bepaalt of de bank betaalt — wat het lezen ervan de eerste stap in elk geschil maakt. Een groot verschil met Nederland, waar de bank ongeoorloofde betalingen wettelijk moet vergoeden. En de e-transfer aan een «verloofde» die u nooit zag, komt nooit terug.
Bronnen en officiële links
- Criminal Code — artikel 380 (fraud) en 402.2-403 (identity theft and fraud) — Justice Canada
- Canadian Anti-Fraud Centre — melding en waarschuwingen
- Ombudsman for Banking Services and Investments (OBSI) — geschillen met banken
Gecontroleerde links naar officiële of gezaghebbende bronnen. Ze openen in een nieuw tabblad.