Yasal çerçeve
Divorce, Dissolution and Separation Act 2020, 6 Nisan 2022'de yürürlüğe girdi ve İngiltere ile Galler'de kusuru tamamen kaldırdı: eşlerden biri ya da ikisi evliliğin onarılamaz biçimde çöktüğünü beyan eder ve buna itiraz edilemez. İskoçya'nın kendi kuralları vardır; Kuzey İrlanda eski kusura dayalı çerçeveyi korur.
Türkiye'de yaşayanların bildiği kurallardan farklar: İngiltere'de kusur, zina ya da şiddetli geçimsizlik ispatı yoktur; tek taraflı beyan yeter ve karşı taraf itiraz edemez. Malî konular boşanmadan ayrı yürür ve mahkeme kararı olmadan malî talepler yıllar sonra bile geri gelebilir.
İngiliz mahkemesi, eşlerden birinin İngiltere'de bir yıllık mutat meskeni ya da domicile'i varsa yetkilidir. İngiltere'de yaşayan iki Türk vatandaşı Türkiye'de de boşanabilir (son ortak ikamet yeri yoksa Ankara, İstanbul ya da İzmir aile mahkemesi). Kesinleşen İngiliz kararı 2018'den beri (Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A) her iki eş birlikte ya da 90 gün içinde ayrı ayrı başvurursa Londra Başkonsolosluğu'nda doğrudan tescil edilir; aksi hâlde Türkiye'de tanıma-tenfiz davası gerekir. Türkiye'de alınan karar da İngiltere'de Family Law Act 1986 uyarınca tanınır.
Temel noktalar
| İngiltere ve Galler | Kusursuz beyan; conditional order için 20 hafta, sonra final order için 6 hafta |
|---|---|
| Ortak başvuru | Mümkün, 2022 reformunun yeniliği |
| İtiraz | Yetki ya da geçerlilik itirazları dışında fiilen kaldırıldı |
| İskoçya | Rızayla bir yıl, rızasız iki yıl ayrılık; kusur nedenleri de kalır |
| Kuzey İrlanda | Hâlâ zina, katlanılmaz davranış ya da ayrılık gibi bir olgu ister |
| Para | Boşanmadan ayrı ele alınır: malî çözüm davası, emeklilik paylaşım kararları, mümkünse clean break |
| Emeklilikler | Çoğu zaman evden sonraki en büyük varlık ve rutin olarak paylaşılır |
| Malî konular ayrıdır | Boşanma malî talepleri bitirmez; yalnızca mahkeme kararı bitirir |
| Türkiye'de tanınma | Konsoloslukta 27/A tescili ya da aile mahkemesinde tanıma-tenfiz |
Uygulamada
- Çevrim içi başvurun; help with fees hakkınız yoksa 612 sterlin mahkeme ücreti ödenir.
- Malî konuları consent order ile bağlayın — boşanma tek başına malî talepleri bitirmez, yıllar sonra geri gelebilir.
- Malî başvurudan önce arabuluculuk bilgilendirme toplantısı (MIAM) normalde zorunludur; ev içi şiddet varsa aranmaz.
- Herhangi bir şeyi kabul etmeden önce emeklilik paylaşım değerlemesi alın.
- Emeklilik paylaşımı görüşülüyorsa final order'ı geciktirin — zamanlama hakları etkiler.
- Kesinleşme şerhli final order'ı apostil (Legalisation Office, yaklaşık 30–45 sterlin) ve yeminli tercümeyle Londra Başkonsolosluğu'na sunun; iki eş birlikte başvurursa Türkiye'de dava gerekmez.
Maliyet ve karşılanma
Başvuru için mahkeme ücreti (612 sterlin) artı hukukî masraflar; malvarlığı uyuşmazlığı olmayan anlaşmalı boşanma çoğu zaman 1 000–3 000 sterline kapanır, malî uyuşmazlık katbekat fazladır. İngiltere ve Galler'de aile davalarında adli yardım büyük ölçüde ev içi şiddet kanıtı olan davalarla sınırlıdır.
Son değişiklikler
2022 reformu, daha hızlı boşanma için davranış iddiaları uydurma uygulamasına son verdi; bu uygulama on yıllardır eleştiriliyordu.
Nereye başvurulur
- GOV.UK çevrim içi boşanma hizmeti.
- Aile arabuluculuk hizmetleri ve arabuluculuk kupon programı (500 sterline kadar).
- Citizens Advice ve Rights of Women — ücretsiz rehberlik.
- Her iki ülkede malvarlığı varsa Türkçe konuşan aile hukukçuları (Londra, Birmingham, Manchester).
Bilmekte fayda var
Consent order olmadan boşanma İngiltere'de saatli bombadır: eski eş yıllar sonra malvarlığının, hatta mirasın ya da ikramiyenin paylaşımını isteyebilir; malî talepler mahkeme kararı olmadan zamanaşımına uğramaz. Türkiye'de alınan boşanma kararı da malvarlığı tasfiyesine karar vermemişse bu talepleri kapatmaz.
Sık sorulan sorular
Nerede boşanmak daha iyi: İngiltere'de mi Türkiye'de mi?
Malvarlığına ve çocuklara bağlı. İngiliz mahkemesi malvarlığını takdirle ve geniş biçimde, emeklilikler dahil paylaştırır ve kusura bakmaz; Türk mahkemesi edinilmiş mallara katılma rejimini uygular, kusura hükmedebilir (bu nafakayı etkiler) ve daha ucuzdur. İngiltere'de yaşayan çocuklar boşanma nereden alınsa da İngiliz mahkemelerine tabidir. Genellikle ilk başvuran mahkemeyi seçer — başvurmadan önce danışın.
Çocuklara ne olur?
Ebeveyn sorumluluğu (parental responsibility) ortak kalır; mahkeme yalnızca uyuşmazlıkta çocuğun yararına göre child arrangements order verir. Çocukla kalıcı olarak Türkiye'ye taşınmak diğer ebeveynin rızasını ya da mahkeme iznini (leave to remove) gerektirir; rızasız götürme 1980 Lahey Sözleşmesi anlamında kaçırmadır ve Türkiye de sözleşmeye taraf olduğu için Türk mahkemeleri çocuğun iadesine karar verir.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- GOV.UK — divorce — çevrim içi başvuru, ücretler, aşamalar
- legislation.gov.uk — yasaların kabul edilmiş ve güncellenmiş metinleri
- T.C. Londra Başkonsolosluğu — boşanma tescili — yabancı boşanma kararlarının nüfusa tescili
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.