Yasal çerçeve
Her eyaletin kendi miras kanunu vardır. Common law eyaletleri bakmakla yükümlü olunanların korunması mevzuatı saklı kalmak üzere vasiyet özgürlüğü tanır; British Columbia'nın Wills, Estates and Succession Act'i daha ileri gider ve eş ya da çocuğa — bağımsız yetişkin çocuk dahil — yeterli pay ayırmayan vasiyeti mahkemenin değiştirmesine izin verir. Quebec Medeni Kanun'u uygular. Kanada'nın hiçbir yerinde veraset ya da intikal vergisi yoktur, ancak ölüm sermaye malının varsayılan elden çıkarılmasını tetikler, dolayısıyla birikmiş kazançlar son beyannamede vergilendirilir.
Kanada'da en yararlı tek eylem emeklilik, emeklilik birikimi ve hayat sigortasına bağlı lehtar tayinlerini kontrol etmektir. Vasiyet dışında geçerler, ondan üstündürler ve ayrılık ya da yeniden evlilikten sonra hemen hiç güncellenmezler.
Yasal mirasçılık tarafsız bir varsayılan değildir. Bir çiftin seçeceğine nadiren uyan yasal bir formülle dağıtır ve üvey çocuklara, bazı yargı alanlarında evli olmayan partnerlere ya da faaliyetini sürdürmesi gereken bir işletmeye hiç pay ayırmaz.
Kanada'da yaşayan Türk için iki ayrı tasfiye: Kanada probate mahkemesi Kanada'daki malı eyalet hukukuyla dağıtır; Türk mahkemesi MÖHUK m. 20 uyarınca Türkiye'deki taşınmaza Türk hukukunu (saklı paylar: çocuklar için yasal payın yarısı, eş için tamamı, TMK m. 506), taşınırlara ölenin millî hukukunu, yani yine Türk hukukunu uygular — Kanada vasiyeti Türkiye'deki mala karşı saklı payı aşamaz. Türkiye'deki mal için Türk mirasçılık belgesi (noter ya da sulh hukuk; konsolosluk vekâletnamesiyle) gerekir. Vergi: Kanada mukimin dünya çapındaki malında varsayılan elden çıkarma kazancını vergilendirir (Türkiye'deki daire dahil); Türkiye ise Türk vatandaşı mirasçının dünya çapında aldığını ve Türkiye'deki malı veraset ve intikal vergisine (yüzde 1–10) tabi tutar (VİVK m. 1); yurt dışındaki ölüm için beyan 6 ay (mirasçı yurt dışındaysa 8 ay). Kanada gelir vergisi ile Türk veraset vergisi arasında mahsup yoktur.
Temel noktalar
| Hukuk | Eyalet miras kanunları; Quebec'te Medeni Kanun |
|---|---|
| Vasiyeti değiştirme | British Columbia mahkemenin eş ya da çocuk lehine vasiyeti değiştirmesine izin verir |
| Bakmakla yükümlü olunanlar | Tüm common law eyaletlerinde koruma |
| Vergi | Veraset vergisi yok; ölümde varsayılan elden çıkarma birikmiş sermaye kazançlarını vergilendirir |
| Probate harçları | Eyaletçe alınır, sembolikten terekenin yüzde 1,5'inin üstüne |
| Kayıtlı planlar | RRSP, RRIF ve TFSA tayinle tereke dışında geçer |
| Türkiye | MÖHUK m. 20: taşınmaza Türk hukuku ve saklı pay; Türk mirasçılık belgesi; VİVK beyanı 6–8 ay |
Uygulamada
- Vasiyeti bulun ve grant, letters of administration ya da yerel karşılığı için başvurun.
- Tayin ya da survivorship yoluyla tereke dışında geçen varlıklar dahil terekeyi değerleyin.
- Kanun gerektirdiği yerde alacaklılara ilan verin ve dağıtımdan önce borçları ödeyin.
- Ölümün tetiklediği vergi beyannamelerini (varsayılan elden çıkarmalı son T1) verin ve CRA'dan clearance certificate alın.
- Yalnızca talep süresi geçtikten sonra dağıtın ve imzalı bir dağıtım hesabı saklayın.
- Türkiye'deki mal için: apostilli ve tercümeli Kanada ölüm belgesiyle konsolosluğa ölüm bildirimi, Türk mirasçılık belgesi, tapu intikali ve veraset ve intikal vergisi beyannamesi.
Maliyet ve karşılanma
Mahkeme harçları mütevazıdır; meslekî masraflar değildir ve çekişmeli terekede çoğu zaman uyuşmazlık konusunu aşar. Tereke dışında geçen varlıklar — emeklilikler, sigortalar, ortak hesaplar — genellikle en büyük kalemler ve en az gözden geçirilenlerdir. Varsayılan elden çıkarma vergisi kazancın yüzde 25'ine ulaşabilir.
Son değişiklikler
Birkaç eyalet vasiyet şekil kurallarını modernleştirdi; pandemide getirilen elektronik vasiyet ve uzaktan tanıklık kalıcı oldu. Kanada 2024'te Apostil Sözleşmesi'ne katıldı, bu da Kanada miras belgelerinin Türkiye'de kullanımını kolaylaştırır.
Nereye başvurulur
- Tereke üzerinde yetkili probate mahkemesi ya da sicili.
- Canada Revenue Agency — beyannameler ve clearance certificate.
- Hukuk derneği yönlendirme servisi; Toronto ve Montreal'de Türkçe konuşan miras avukatları.
- Bankalar, sigortacılar ve emeklilik yöneticileri — tereke dışı varlıklar.
- Eyalet nüfus dairesi — ölüm belgesi (Türkiye için apostilli).
- T.C. konsoloslukları — ölüm bildirimi, vekâletname.
Bilmekte fayda var
Kanada'daki malı kapsayan Türk noter vasiyeti şeklen geçerlidir, ancak Ontario ya da British Columbia'da yabancı vasiyetle probate daha uzun sürer ve pahalıdır; iki ülkede mal için birbirini iptal etmeyen iki vasiyet — Kanada için Kanada, Türkiye için Türk — daha iyidir. Türkiye'deki taşınmaz için Türk saklı payı her hâlde uygulanır.
Sık sorulan sorular
Vasiyet yoksa kim miras alır?
Yasal sıra: önce hayatta kalan eş ya da partner ve çocuklar, sonra eyalet kanununun belirlediği sırayla diğer akrabalar — Quebec ve Ontario'da common-law partner yasal mirasçı değildir, British Columbia'da öyledir.
Emeklilik ve hayat sigortası terekeye girer mi?
Genelde hayır. Formda adı yazılı kişiye geçer, bu da vasiyetten — Türk vasiyetinden de — üstündür.
Tasfiye ne kadar sürer?
Çekişmesiz terekede genellikle altı ila on sekiz ay; uyuşmazlık ya da yurt dışında — Türkiye'de — mal varsa çok daha uzun.
Türkiye'deki daire Kanada miras hukukuna tabi mi?
Türk mahkemesi açısından hayır: MÖHUK m. 20 uyarınca Türkiye'deki taşınmaza Türk hukuku ve Türk saklı payı uygulanır; Kanada vasiyeti bunu aşamaz. Vergide Kanada varsayılan elden çıkarma kazancını gelir vergisiyle, Türkiye intikali veraset vergisiyle vergilendirir — iki ayrı vergi.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- Canada.ca — resmî hükûmet portalı
- Justice Laws Website — federal kanun ve yönetmelikler
- Canada Revenue Agency — What to do when someone has died — son beyanname, clearance certificate
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.