Yasal çerçeve
Miras hukuku, 1 Ocak 2003'te reforme edilen Medeni Kanun 4. Kitap'ta yer alır. Vasiyet yoksa önce eş ya da kayıtlı ortak ve çocuklar eşit paylarla mirasçı olur; ancak yasal bölüşüm (wettelijke verdeling, madde 4:13) tüm malları borçları da yüklenen hayatta kalan partnere bırakır ve her çocuğa payı değerinde, partnerin ölümü ya da iflasında muaccel olan bir para alacağı verir. Vasiyetle bölüşüm dışlanabilir, çocuklar mirastan çıkarılabilir, vasiyeti tenfiz memuru atanabilir ya da vasiyet yoluyla kazandırma yapılabilir; çocuklar o zaman saklı paylarını korur: vasiyet olmasa alacaklarının yarısı, yalnızca para alacağı olarak ve beş yıl içinde talep edilmek üzere. Partnerin saklı payı yoktur ama konut ve ev eşyası üzerinde yasal hakları vardır. Mirasçılar mirası düz kabul eder, kaydî kabul eder (mahkeme yoluyla, borçlardan kendi malvarlıklarıyla sorumlu olmamak için) ya da reddeder; 2016'dan beri yasa beklenmedik borçlara karşı korur. Veraset vergisinde partner muafiyeti 800 000 euronun, çocuk muafiyeti 25 000 euronun üstündedir; partner ve çocuklar için oranlar yüzde 10 ve 20'dir.
Hollanda 650/2012 sayılı AB Miras Tüzüğü'nü uygular: ölenin son mutat meskeninin hukuku belirleyicidir. Hollanda'da yaşayan Türk vatandaşı bu nedenle Hollanda miras hukukuna göre miras bırakır — eş lehine yasal bölüşüm ve çocuklar için ertelenmiş alacakla — Türkiye'deki dairesi için de. Ancak Türk mahkemesi MÖHUK m. 20 uyarınca Türkiye'deki taşınmazlara Türk hukukunu uygular; iki sistem çatışabilir. Vasiyette Türk hukuku seçilebilir (altsoy için saklı pay yasal payın yarısı, eş için tamamı ya da dörtte üçü; yasal bölüşüm yok). Hollanda Avrupa Mirasçılık Belgesi Türkiye'de geçerli değildir; Türkiye'deki mallar için Türk sulh hukuk mahkemesinden ya da noterden mirasçılık belgesi gerekir.
Vergi: Hollanda, orada yerleşik ölenin mirasını vergilendirir (partner yaklaşık 800 000, çocuk yaklaşık 25 000 euroya kadar muaf, sonra yüzde 10–20); Türkiye ise Türkiye'deki malları ve Türk vatandaşı ölenin tüm dünya mallarını yüzde 1–10 dilimleriyle vergilendirir. İki ülke arasında miras vergisi anlaşması yoktur; Hollanda tek taraflı mahsup uygular.
Temel noktalar
| Vasiyetsiz | Partner ve çocuklar eşit pay; yasal bölüşüm: her şey partnerde, çocuklara para alacağı |
|---|---|
| Saklı pay | Çocuklar: yasal payın yarısı, yalnızca para olarak, 5 yıl içinde talep; partner: yok |
| Nikâhsız partner | Vasiyet olmadan hiçbir şey almaz |
| Kabul | Düz, kaydî (mahkeme) ya da ret; 3 aylık düşünme süresi |
| Veraset vergisi | Partner 800 000 euronun üstüne kadar muaf, çocuk 25 000'in üstüne; oran yüzde 10 ve 20; diğerleri yüzde 30 ve 40 |
| Beyan | Ölümden itibaren 8 ay içinde Belastingdienst'e |
| Türk-Hollanda miras | Hollanda: mutat mesken hukuku (650/2012); Türkiye: taşınmazlar için Türk hukuku; iki ayrı mirasçılık belgesi |
Uygulamada
- Evlilik ya da ortaklık olmadan birlikte yaşıyorsanız, karma aileniz varsa, bir çocuğu kayırmak ya da mirastan çıkarmak istiyorsanız ya da vasiyeti tenfiz memuru istiyorsanız noterde vasiyet yapın: vasiyet olmadan yasa karar verir ve yasa üvey çocukları ile statüsüz partneri tanımaz.
- Ölümden sonra banka hesapları serbest bırakmak için noterden mirasçılık belgesi (verklaring van erfrecht) ister; küçük bakiye ve partnerle bazen bankanın kendi beyanı yeter.
- Borçlardan şüpheleniyorsanız mirastan bir şey almadan ya da satmadan önce mahkemede kaydî kabul edin; mirasçı gibi davranan düz kabul etmiş olur ve kendi malvarlığıyla sorumlu olur.
- Hayatta kalan ebeveynden alacağı olan çocuklar bunu — tutar ve faiz — noter senedinde ya da sözleşmede belirletir; ikinci ölümde alacak veraset vergisini azaltır.
- Türk vatandaşının ölümünü konsolosluğa bildirin (nüfus kaydı) ve Türkiye'deki mallar için Türk mahkemesinden mirasçılık belgesi ile veraset ve intikal vergisi beyanı sürecini başlatın.
Maliyet ve karşılanma
Vasiyet noterde kişi başı 300–700 euro; mirasçılık belgesi 400–900 euro; mahkemede kaydî kabul birkaç yüz euro harç. Yaşam vasiyeti (ehliyetsizlik hâlinde vekâlet) 400–800 euro tutar.
Son değişiklikler
Veraset vergisi muafiyetleri ve dilimleri her yıl endekslenir; Mirasçıları Borçlara Karşı Koruma Yasası (2016), düz kabul eden mirasçının beklenmedik borçta mahkemeden muafiyet istemesine izin verir.
Nereye başvurulur
- Vasiyet, yaşam vasiyeti, mirasçılık belgesi ve tasfiye için noter.
- Belastingdienst.nl: veraset vergisi beyanı, cari yılın muafiyet ve oranları.
- Rechtspraak.nl: kaydî kabul, ret ve Merkezî Vasiyet Sicili (noter aracılığıyla sorgulanır).
- Türkiye'deki mallar için Türk noteri ya da sulh hukuk mahkemesi.
Bilmekte fayda var
Yasal bölüşüm partneri korur, ilk evlilikten çocukları değil: onlar üvey ebeveyne karşı bir alacak alır, üvey ebeveyn ise malvarlığını tüketebilir. Bunu istemeyen vasiyetle seçim hakları (wilsrechten) ya da intifa düzenler. Hollanda, Hollandalıların mirasını göçten sonra on yıl daha vergilendirir — Türk vatandaşları Hollanda'dan ayrıldıktan sonra bu kurala tabi değildir.
Sık sorulan sorular
Hollanda'da yaşayan Türk vatandaşına hangi miras hukuku uygulanır?
Hollanda mahkemesinde son mutat mesken hukuku olarak Hollanda hukuku (650/2012 tüzüğü) — Türkiye'deki daire için de. Bu, eş lehine yasal bölüşüm ve çocukların ancak diğer ebeveynin ölümünde muaccel olan alacağı demektir. Türk mahkemesi ise Türkiye'deki taşınmazlara Türk hukukunu uygular. Türk kurallarını (çocukların hemen saklı payı, yasal bölüşüm yok) tercih eden, noter vasiyetinde Türk hukukunu seçer; iki ülke için uyumlu iki vasiyet en güvenlisidir.
Çocuklar babanın ölümünden hemen sonra paylarını isteyebilir mi?
Hollanda hukukunda hayır: hayatta kalan eşe karşı, ancak onun ölümünde ya da iflasında muaccel olan bir alacakları vardır, vasiyet aksini demiyorsa. Türk hukukunda saklı pay hemen istenebilir. Hollanda'daki Türk aileler için en sık şaşkınlık budur.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- Rijksoverheid — Erven en erfbelasting — resmî bilgi
- Belastingdienst — Erfbelasting — Belastingdienst
- Burgerlijk Wetboek Boek 4 — wetten.overheid.nl
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.