Yasal çerçeve
Fransız hukuku iki evlat edinme tanır: eski soybağının yerine tamamen yenisini koyan ve geri alınamaz olan tam evlat edinme (plénière) ile ilkini kesmeden bir bağ ekleyen basit evlat edinme (simple). 21 Şubat 2022 tarihli 2022-219 sayılı yasadan beri evlat edinme, bir yıl birlikte yaşamı kanıtlayan ya da ikisi de 26 yaşından büyük evli, PACS'lı ya da birlikte yaşayan çiftlere ve 26 yaşından büyük bekârlara açıktır. Çocukla yaş farkı kural olarak en az on beş yıldır, eşin çocuğu için ona iner.
Fransız dengesizliği çarpıcıdır: geçerli birkaç bin onay (agrément), büyük çoğunluğu ergen, kardeş grubu ya da engelli yaklaşık 3 000 devlet korumasındaki çocuk (pupilles de l'État). Evlat edinilebilir bebekler her yıl yüzlerle sayılır. Bir yaşından küçük sağlıklı bir bebek hedefleyen aday pratikte sonsuza dek bekler.
Eşin çocuğunu evlat edinme artık verilen evlat edinme kararlarının çoğunluğunu oluşturur.
Öz ebeveynin rızası en sık tıkanma noktasıdır. Eşin çocuğu için tam evlat edinme, diğer ebeveynin ölmüş, velayeti kaybetmiş ya da rıza göstermiş olmasını gerektirir; aksi hâlde yalnızca basit evlat edinme açıktır ve soybağı kurulmuşsa o da rızasını ister.
Fransa'da yaşayan Türk vatandaşlarının Türkiye'den çocuk evlat edinmesi ülkeler arası usulden geçer: il meclisinden (conseil départemental) agrément, dosyanın Mission de l'adoption internationale (MAI) aracılığıyla Türk merkezî makamına (Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı) iletilmesi, Türkiye'de uygunluk incelemesi ve Türk mahkemesi kararı, sonra Fransa'da tanınma. Türkiye'de yaşayan ailelere öncelik verilir; akraba çocuğu için de aynı usul geçerlidir. Türk mahkemesinden MAI atlanarak alınan karar Fransa'da tanınmayabilir.
Temel noktalar
| Metinler | Medeni Kanun madde 343 vd.; 21 Şubat 2022 tarihli 2022-219 sayılı yasa |
|---|---|
| Biçimler | Tam evlat edinme (geri alınamaz) ve basit evlat edinme (ağır nedenlerle geri alınabilir) |
| Evlat edinilenin yaşı | Tam evlat edinme 2022'den beri 21 yaşına kadar (öncesinde 15); basit evlat edinme yaş sınırsız |
| Agrément | Conseil départemental verir, 5 yıl geçerli, 9 aylık inceleme |
| Merkezî makam | Mission de l'adoption internationale, Avrupa ve Dışişleri Bakanlığı |
| Lahey Sözleşmesi | 1998'den beri taraf (Türkiye 2004'ten beri) |
Uygulamada
- İlinizin çocuk sosyal yardım servisinden (ASE) agrément isteyin: başvurunun teyidi, zorunlu bilgilendirme toplantıları, sonra sosyal ve psikolojik değerlendirmeler.
- Agrément dokuz ay içinde verilir ya da reddedilir. Geçerli olduğu çocuk sayısını ve yaşını belirtir ama hiçbir tahsis garanti etmez.
- Ulusal evlat edinmede agrément adayları il listesine yazdırır; devlet korumasındaki çocukların aile konseyi eşleştirmeye karar verir.
- Ülkeler arası evlat edinmede — evlat edinme için yetkili bir kuruluş (OAA) ya da kamu hizmeti aracılığıyla; MAI dosyayı köken ülkenin merkezî makamına, Türkiye'de Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'na iletir.
- Çocuğun gelişinden sonra evlat edinme kararı ya da Türk kararının tanınması için tribunal judiciaire'e başvurun; Nantes'taki tescil doğum belgesi yerine geçer.
Maliyet ve karşılanma
Ulusal evlat edinme avukat masrafı dışında ücretsizdir, 800–2 000 euro. Ülkeler arası evlat edinme ülkeye göre 15 000–30 000 euro tutar: kuruluş masrafları, tercümeler, tasdikler, iki seyahat ve yerinde konaklama. Bazı mutuelle'ler ve işyeri komiteleri evlat edinme primi öder. Evlat edinme izni on altı hafta, iki ya da daha fazla çocuk için yirmi iki haftadır ve iki ebeveyn arasında paylaşılabilir.
Son değişiklikler
GIP France Enfance Protégée 2023'te Agence française de l'adoption'u bünyesine aldı; ülkeler arası evlat edinme yılda 300 çocuğun altına düştü.
Nereye başvurulur
- Conseil départemental'in çocuk sosyal yardım servisi (ASE).
- Mission de l'adoption internationale, Avrupa ve Dışişleri Bakanlığı.
- GIP France Enfance Protégée.
- Enfance & Familles d'Adoption — evlat edinen aileler dernekleri federasyonu.
- İkamet yerindeki tribunal judiciaire, zorunlu avukatla.
Bilmekte fayda var
Ödemeye yol açan evlat edinme hâkimce iptal edilir ve savcılık aracıları kovuşturur. Fransa'da yaşayan aile için Türk aile mahkemesinden MAI ve agrément atlanarak alınan evlat edinme kararı Fransa'da tanınmayabilir — her zaman merkezî makam üzerinden.
Sık sorulan sorular
Fransa'da evlat edinmek için evli olmak gerekir mi?
Hayır, 21 Şubat 2022 yasasından beri gerekmez. PACS'lı çiftler ve birlikte yaşayanlar bir yıl ortak yaşamı kanıtlarsa ya da ikisi de 26 yaşından büyükse birlikte evlat edinebilir. 26 yaşından büyük bekâr da evlat edinebilir.
Agrément'dan sonra ne kadar beklenir?
Küçük bir çocuğun ulusal evlat edinmesinde bekleme çoğu zaman on yılı aşar ve sonuç vermez. Özel ihtiyaçlı çocuk ya da kardeş grubu için aylarla sayılır. Ülkeler arasında ülkeye göre iki ila altı yıl.
Fransa'da yaşarken Türkiye'den çocuk evlat edinebilir miyim?
Evet, ama yalnızca Lahey usulüyle: Fransa'da agrément, dosyanın MAI aracılığıyla Türk merkezî makamına iletilmesi, Türkiye'de sosyal inceleme ve mahkeme kararı, Fransa'da tanınma. Türk hukuku Türkiye'de yaşayan ailelere öncelik verir; Türk vatandaşlığı yardımcı olur ama usulden muaf tutmaz.
Evlat edinilen çocuk kökenini bulabilir mi?
Evet. Conseil national pour l'accès aux origines personnelles, anne gizli doğum yapmışsa başvuruları inceler; anne gizliliği her zaman kaldırabilir. Diğer dosyalarda ASE dosyası reşit ilgiliye açıktır.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- service-public.fr — adoption — haklar ve işlemler resmî portalı
- Mission de l'adoption internationale — ülkeler arası evlat edinme merkezî makamı
- Légifrance — yasa ve kanunların resmî metni
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.