Yasal çerçeve
6284 sayılı kanun (20 Mart 2012) şiddete uğrayan ya da uğrama tehlikesi bulunan kadınları, çocukları, aile bireylerini ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurlarını korur: koruyucu tedbirler (barınma, geçici maddi yardım, psikolojik destek, gizlilik, kreş) mülkî amir tarafından, önleyici tedbirler (uzaklaştırma, ortak konuttan çıkarma, iletişim yasağı, silah teslimi, elektronik kelepçe) aile mahkemesi hâkimi tarafından — gecikmesinde sakınca varsa polisçe — delil aranmadan, mağdurun beyanı üzerine, en çok altı ay için verilir ve uzatılabilir; tedbire aykırılık üç günden on güne kadar zorlama hapsiyle cezalandırılır. Ceza hukukunda: kasten yaralama (TCK 86, eşe ve üstsoya karşı ağırlaştırılmış, şikâyetsiz), tehdit (106), eziyet (96), ısrarlı takip (123/A, 2022'den beri 6 ay–2 yıl), kasten öldürme (81–82, eşe karşı ağırlaştırılmış müebbet). Her ilde Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi (ŞÖNİM) vardır; Aile Bakanlığı'na, belediyelere ve derneklere ait yaklaşık 150 kadın konukevi barındırır. Türkiye, 20 Mart 2021 Cumhurbaşkanı kararıyla İstanbul Sözleşmesi'nden çekildi (1 Temmuz 2021'de yürürlük). Yabancı uyruklu kadınlar da 6284 kapsamındadır ve şiddet mağduru yabancıya insani ikamet izni verilebilir.
Temel noktalar
| Kanun | 6284 sayılı kanun (2012): eş, eski eş, partner, aile bireyleri, ısrarlı takip mağdurları |
|---|---|
| Tedbir kararı | Aile mahkemesi ya da kaymakam; acilde polis; delilsiz, beyan üzerine; en çok 6 ay, uzatılabilir |
| Tedbirler | Uzaklaştırma, konuttan çıkarma, iletişim yasağı, silah teslimi, elektronik kelepçe, gizlilik |
| İhlal | 3–10 gün zorlama hapsi; tekrarında 15–30 gün |
| Suçlar | Kasten yaralama eşe karşı şikâyetsiz ve ağırlaştırılmış; ısrarlı takip TCK 123/A (2022) |
| Yardım | ALO 183 (7/24), KADES uygulaması, 155 polis, 112; Mor Çatı 0212 292 52 31 |
| Barınma | ŞÖNİM (her ilde), kadın konukevleri (ücretsiz, çocuklarla, gizli adres) |
| Yabancılar | 6284 kapsamında; şiddet mağduru yabancıya insani ikamet izni |
Uygulamada
- Acil tehlikede: 155 ya da 112 — polis olay yerinde koruma altına alır, ifade alır ve kendisi geçici uzaklaştırma kararı verebilir; KADES uygulaması tek tuşla konum bildirir ve polis gönderir. Darp raporu için hastane acil servisi ya da Adli Tıp; rapor ücretsizdir.
- Tedbir kararı: aile mahkemesine ya da kaymakamlığa dilekçe (baro kadın hakları merkezi ücretsiz yazar), hâkim aynı gün delil aramadan karar verir — uzaklaştırma, ortak konutun mağdura tahsisi, telefon ve sosyal medya yasağı, gerekirse elektronik kelepçe; karar polis aracılığıyla tebliğ edilir ve ihlalde hapis uygulanır.
- Barınma ve destek: ŞÖNİM (her ilde, 7/24) mağduru sığınma evine yerleştirir, psikolojik ve hukuki destek verir, geçici maddi yardım ve kreş sağlar; belediye kadın danışma merkezleri (İstanbul, Ankara, İzmir) ve Mor Çatı dayanışma merkezi bağımsız destek sunar.
- Ceza davası: kasten yaralama eşe karşı şikâyete bağlı değildir, savcılık kendiliğinden yürütür; şikâyetten vazgeçme davayı düşürmez. Boşanma davasında şiddet kusur olarak tazminat ve nafakayı etkiler; velayet ve kişisel ilişki de buna göre düzenlenir.
- Almanya (116 016, Türkçe dahil), Fransa (3919), Hollanda (0800-2000) ve Avusturya'da (0800 222 555) yaşayan Türk kadınlar için yardım oturma izninden bağımsızdır; Türkiye'de tanınmayan bir uzaklaştırma kararı yerine oradaki kararlar geçerlidir ve konsolosluklar ülkeye dönüşte bağlantı kurar.
Maliyet ve karşılanma
Polis müdahalesi, tedbir kararı (harçtan muaf), ŞÖNİM, sığınma evi, ALO 183 ve baro avukatı ücretsizdir; darp raporu hastanede ücretsiz. Boşanma ve velayet davalarında adli yardım koşullarında harç ve avukat devletçe karşılanır. Geçici maddi yardım ve kira desteği ŞÖNİM aracılığıyla, sınırlı sürelerle verilir.
Son değişiklikler
TCK'ya 2022'de eklenen ısrarlı takip suçu (123/A) ve 2024 yargı paketiyle kadına karşı şiddette tutuklama nedenlerinin genişletilmesi uygulamaya girdi; Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu 2025'te 300'ün üzerinde kadın cinayeti bildirdi. İstanbul Sözleşmesi'ne dönüş talebi sivil toplumun gündeminde; Danıştay çekilme kararını 2023'te onadı.
Nereye başvurulur
- ALO 183 Sosyal Destek Hattı (7/24, ücretsiz, Türkçe-Arapça-Kürtçe) ve KADES uygulaması.
- Aile mahkemesi ya da kaymakamlık: 6284 tedbir kararı; polis: acil uzaklaştırma.
- ŞÖNİM (il müdürlükleri) ve kadın konukevleri: barınma, destek, yönlendirme.
- Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı (0212 292 52 31) ve baro kadın hakları merkezleri: hukuki ve psikolojik destek.
Bilmekte fayda var
Tedbir kararı için delil gerekmez, mağdurun beyanı yeter — ve karar aynı gün çıkar; buna karşılık altı aylık süre dolmadan uzatma istenmezse koruma biter. Ayrılığın ilan edildiği haftalar en tehlikeli dönemdir; güvenlik planı (belgeler, para, anahtar, güvenilen adres) konuşmadan önce hazırlanmalıdır. Eşin şikâyeti geri çekmesi kasten yaralama davasını düşürmez.
Sık sorulan sorular
Ev kocamın üzerine, beni evden o çıkarabilir mi?
Hayır; tersine 6284 sayılı kanunla hâkim, tapu kimin olursa olsun ortak konutu size tahsis edip kocanızı uzaklaştırabilir; kira da tedbir kapsamında kocanızdan istenebilir. İhlal zorlama hapsiyle cezalandırılır.
Psikolojik ve ekonomik şiddet de kapsamda mı?
Evet: 6284 sayılı kanun fiziksel, cinsel, psikolojik ve ekonomik şiddeti sayar; tehdit, hakaret, para kontrolü ve ısrarlı takip için de tedbir kararı verilir ve ısrarlı takip 2022'den beri ayrı suçtur.
Yabancıyım, kocamın oturma iznine bağlıyım — ayrılırsam sınır dışı olur muyum?
Hayır: 6284 sayılı kanun uyruk ayrımı yapmaz ve Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu şiddet mağduru yabancıya insani ikamet izni verilmesini öngörür. ŞÖNİM ve Göç İdaresi'ne başvurun; baro ücretsiz avukat sağlar.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun (mevzuat.gov.tr) — tam metin
- Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı — ŞÖNİM ve ALO 183 — hizmet birimleri
- KADES — Kadın Destek Uygulaması (EGM) — acil çağrı uygulaması
- Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı — dayanışma merkezi ve sığınak
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.